Ocena działania filtrów powietrza w centralach HVAC budynków
DOI:
https://doi.org/10.17512/INSTAL.2026.02.05Słowa kluczowe:
filtry powietrza, wentylacja, centrale HVAC, budynki, jakość powietrzaAbstrakt
Nowoczesne budynki charakteryzują się złożoną konstrukcją, różnorodnymi przestrzeniami o różnych funkcjach, co utrudnia zapewnienie odpowiedniej wentylacji, klimatyzacji i jakości powietrza w całym budynku. Systemy HVAC stanowią pierwszy etap w oczyszczaniu powietrza z zawieszonych zanieczyszczeń. Kluczowym elementem central HVAC są wielostopniowe układy filtracji powietrza składające się z filtrów powietrza. Artykuł przedstawia, w jaki sposób przeprowadzić kontrolę okresową układów filtracji powietrza w warunkach użytkowania central HVAC budynków. Poprawność działania przykładowego filtra powietrza została przetestowana w warunkach użytkowania w centrali HVAC jednego z budynków w Warszawie. Zmierzona wartość oporu przepływu powietrza stanowiła 60% wartości granicznej, a filtr powietrza usuwał aerozole nadal ze skutecznością filtracji zbliżoną do danych producenta (PM1 65%, PM2,5 70%, PM10 90%). Opracowane w CIOP-PIB stanowisko badawcze stanowi niezbędną podstawę do określania parametrów użytkowych filtrów powietrza w centralach HVAC.
Pobrania
Bibliografia
[1] U.S. Environmental Protection Agency. (2025, April 9). Improving your indoor environment. Dostęp online 13.01.2026, https://www.epa.gov/indoor-air-quality-iaq/improving-your-indoor-environment
[2] World Health Organization. (2024, September 23). Sustainable development goal indicator 3.9.1: Mortality attributed to air pollution [Report]. Dostęp online 17.01.2026, from https://www.who.int/publications/i/item/9789240099142
[3] Bartkiewicz, P., & Wojtas, K. (2021). Jakość środowiska wewnętrznego jako składnik systemów kompleksowej oceny budynków. Instal, (7–8), 15–19. https://doi.org/10.36119/15.2021.7-8.2
[4] Szczęśniak, S. (2020). Jakie zmiany wprowadza nowa europejska norma PN-EN 13053:2020-05 Wentylacja budynków. Centrale wentylacyjne i klimatyzacyjne. Klasyfikacja i charakterystyki działania urządzeń, elementów składowych i sekcji. Omówienie podstawowych zmian. Instal, (12), 31–38. https://doi.org/10.36119/15.2020.12.4
[5] Kulkarni, P., Baron, P. A., & Willeke, K. (Eds.). (2011). Aerosol measurement: Principles, techniques, and applications (3rd ed.). John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781118001684
[6] Rosner, D. E., & Arias-Zugasti, M. (2022). Multi-mechanism theory of aerosol capture by fibrous filters, including fiber diameter/orientation dispersity and particle morphology effects: Preliminary tests vs. data for mobility-selected submicron particles. Journal of Aerosol Science, 164, 106000. https://doi.org/10.1016/j.jaerosci.2022.106000
[7] Arias-Zugasti, M., Rosner, D. E., & Fernández de la Mora, J. (2019). Low Reynolds number capture of small particles on a cylinder by diffusion, interception, and inertia at subcritical Stokes numbers: Numerical calculations, correlations, and small diffusivity asymptote. Aerosol Science and Technology, 53(12), 1367–1380. https://doi.org/10.1080/02786826.2019.1661349
[8] Dhaniyala, S., & Liu, B. Y. H. (2001). Theoretical modeling of filtration by nonuniform fibrous filters. Aerosol Science and Technology, 34(2), 170–178. https://doi.org/10.1080/027868201300034763
[9] Polski Komitet Normalizacyjny. (2017). PN-EN ISO 16890-1:2017-01. Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej—Część 1: Specyfikacje techniczne, wymagania i system klasyfikacji skuteczności określony na podstawie wielkości cząstek pyłu (ePM).
[10] Polski Komitet Normalizacyjny. (2023). PN-EN ISO 16890-2:2023-01. Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej—Część 2: Pomiar skuteczności filtracji w funkcji wymiaru cząstek oraz oporu przepływu powietrza.
[11] Polski Komitet Normalizacyjny. (2025). PN-EN ISO 16890-3:2025-02. Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej—Część 3: Określanie skuteczności filtracji metodą grawimetryczną i oporu przepływu powietrza w zależności od masy zatrzymywanego pyłu.
[12] Polski Komitet Normalizacyjny. (2023). PN-EN ISO 16890-4:2023-01. Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej—Część 4: Metoda kondycjonowania mająca na celu wyznaczenie minimalnej badawczej skuteczności filtracji w funkcji wymiaru cząstek.
[13] Polski Komitet Normalizacyjny. (2018). PN-EN ISO 29463-2:2018-11. Wysokoskuteczne filtry i materiały filtracyjne do usuwania cząstek z powietrza—Część 2: Wytwarzanie aerozolu, urządzenia pomiarowe i statystyka dotycząca zliczania cząstek.
[14] Polski Komitet Normalizacyjny. (2018). PN-EN ISO 29463-3:2018-11. Wysokoskuteczne filtry i materiały filtracyjne do usuwania cząstek z powietrza—Część 3: Badania materiałów filtracyjnych z płaskich arkuszy.
[15] Polski Komitet Normalizacyjny. (2018). PN-EN ISO 29463-4:2018-11. Wysokoskuteczne filtry i materiały filtracyjne do usuwania cząstek z powietrza—Część 4: Metoda badania szczelności elementów filtru—Metoda skanowania.
[16] Polski Komitet Normalizacyjny. (2022). PN-EN ISO 29463-5:2022-10. Wysoko efektywne filtry i materiały filtrujące służące do usuwania cząstek stałych z powietrza—Część 5: Metoda badania elementów filtrujących.
[17] International Organization for Standardization. (2024). ISO 29463-1:2024. High efficiency filters and filter media for removing particles from air—Part 1: Classification, performance, testing and marking.
[18] Polski Komitet Normalizacyjny. (2019). PN-EN 1822-1:2019. Wysokoskuteczne filtry powietrza (EPA, HEPA i ULPA)—Część 1: Klasyfikacja, badania właściwości użytkowych, znakowanie.
[19] Polski Komitet Normalizacyjny. (2023). PN-EN ISO 29462:2023-02. Badanie w warunkach terenowych urządzeń filtracyjnych i systemów stosowanych w wentylacji ogólnej w celu określenia ich skuteczności oczyszczania w odniesieniu do wymiarów cząstek i oporów przepływu powietrza.
[20] Polski Komitet Normalizacyjny. (2012). PN-EN 779:2012. Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej—Określanie parametrów filtracyjnych [Norma wycofana; zastąpiona przez PN-EN ISO 16890].
[21] Polski Komitet Normalizacyjny. (2019). PN-EN ISO 21083-1:2019-01. Metoda badania skuteczności materiałów filtrujących powietrze ze sferycznych nanomateriałów—Część 1: Zakres wielkości od 20 nm do 500 nm.
[22] Polski Komitet Normalizacyjny. (2019). PN-EN 16798-1:2019-06. Charakterystyka energetyczna budynków—Wentylacja budynków—Część 1: Parametry wejściowe środowiska wewnętrznego do projektowania i oceny charakterystyki energetycznej budynków w odniesieniu do jakości powietrza wewnętrznego, środowiska cieplnego, oświetlenia i akustyki—Moduł M1-6.
[23] Polski Komitet Normalizacyjny. (2020). PN-EN 13053:2020-05. Wentylacja budynków. Centrale wentylacyjne i klimatyzacyjne. Klasyfikacja i charakterystyki działania urządzeń, elementów składowych i sekcji.
[24] Polski Komitet Normalizacyjny. (2008). PN-EN 1886:2008. Wentylacja budynków—Centrale wentylacyjne i klimatyzacyjne—Właściwości mechaniczne
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Kategorie
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication, with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits others to share the work with appropriate acknowledgment of the authorship and initial publication in this journal.
