Niedoskonałości metod obliczeniowych i informacyjnych świadectw charakterystyki energetycznej budynków
DOI:
https://doi.org/10.17512/INSTAL.2026.08.03Słowa kluczowe:
Świadectwo charakterystyki energetycznej, Energia pierwotna, Warunki techniczne, Przegrzewanie, Optymalizacja formalna, Wartość informacyjna świadectwaAbstrakt
Wskaźnik rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną EP pełni w polskim systemie oceny energetycznej budynków funkcję regulacyjną i informacyjną. Stanowi kryterium zgodności z wymaganiami warunków technicznych oraz główny parametr prezentowany w świadectwie charakterystyki energetycznej. Taka kumulacja funkcji powoduje napięcie metodologiczne, ponieważ EP opisuje obciążenie budynku nieodnawialną energią pierwotną, lecz nie zawsze informuje użytkownika o zużyciu energii końcowej, kosztach eksploatacji oraz komforcie cieplnym. Celem artykułu jest wykazanie niedoskonałości obecnej metodyki oceny energetycznej budynków oraz wskazanie, że projektowane zmiany warunków technicznych z 9 czerwca 2025 r., mimo zaostrzenia części wymagań, nie usuwają problemów związanych z konstrukcją EP, oceną chłodzenia, oświetlenia i realnej eksploatacji. W budynku mieszkalnym bez instalacji chłodzenia składowa ΔEPC może wynosić zero, a składowa oświetlenia wbudowanego ΔEPL nie wpływa na wynik. W artykule przeanalizowano dwa przykłady obliczeniowe. W pierwszym budynku o słabej charakterystyce cieplnej i EK = 180 kWh/(m²·rok) przy ogrzewaniu gazem ziemnym uzyskał EP = 198,0 kWh/(m²·rok). Po przypisaniu 80% bilansu do biomasy i 20% do gazu, EP spadło do 68,4 kWh/(m²·rok). Redukcja wyniosła 129,6 kWh/(m²·rok), czyli 65,5%, mimo braku poprawy izolacyjności, stolarki, szczelności i zapotrzebowania na energię końcową. W drugim przykładzie budynek o EP = 70,0 kWh/(m²·rok) po zastosowaniu instalacji fotowoltaicznej uzyskał EP = 65,55 kWh/(m²·rok), co oznacza spadek o 4,45 kWh/(m²·rok), czyli 6,4%. Wynika to z faktu, że w budynkach mieszkalnych energia elektryczna zużywana przez urządzenia domowe i oświetlenie nie jest uwzględniana w obliczeniach świadectwa. Wyniki potwierdzają, że niski EP nie musi oznaczać niskiego zużycia energii końcowej ani wysokiej jakości użytkowej budynku. Świadectwo powinno być uzupełniane o wskaźniki ryzyka przegrzewania, zapotrzebowania na chłodzenie, energii końcowej i scenariusza eksploatacji.
Pobrania
Bibliografia
[1] Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 24 stycznia 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, Dz.U. 2024 poz. 101.
[2] Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 marca 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej, Dz.U. 2023 poz. 697.
[3] BPIE (2024), Energy Performance Certificates: Policy needs and best practices.
[4] Andaloro, A.P.F., Salomone, R., Ioppolo, G., Andaloro, L. (2010), Energy certification of buildings: A comparative analysis of progress towards implementation in European countries, Energy Policy, 38(10).
[5] Obwieszczenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Dz.U. 2022 poz. 122.
[6] Projekt z dnia 9 czerwca 2025 r. rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
[7] ISO 52016-1:2017, Energy performance of buildings — Energy needs for heating and cooling, internal temperatures and sensible and latent heat loads — Part 1: Calculation procedures.
[8] ISO 52010-1:2017, Energy performance of buildings — External climatic conditions — Part 1: Conversion of climatic data for energy calculations.
[9] ISO 52000-1:2017, Energy performance of buildings — Overarching EPB assessment — Part 1: General framework and procedures.
[10] Cichowicz, R. i in. (2023), Comparison of calculation and consumption methods for building energy certification in the case of multi-family residential buildings in Poland, Energy.
[11] CIBSE TM59, Design Methodology for the Assessment of Overheating Risk in Homes.
[12] McLeod, R.S., Hopfe, C.J., Kwan, A. (2013), An investigation into future performance and overheating risks in Passivhaus dwellings, Building and Environment, 70.
[13] BRE (2015), Overheating in dwellings.
[14] Cozza, S. i in. (2020), Do energy performance certificates allow reliable predictions of actual energy consumption and savings? Learning from the Swiss national database, Energy and Buildings.
[15] de Wilde, P. (2014), The gap between predicted and measured energy performance of buildings: A framework for investigation, Automation in Construction, 41.
[16] Menezes, A.C., Cripps, A., Bouchlaghem, D., Buswell, R. (2012), Predicted vs. actual energy performance of non-domestic buildings: Using post-occupancy evaluation data to reduce the performance gap, Applied Energy, 97.
[17] van Dronkelaar, C., Dowson, M., Spataru, C., Mumovic, D. (2016), A Review of the Regulatory Energy Performance Gap and Its Underlying Causes in Non-domestic Buildings, Frontiers in Mechanical Engineering, 1:17.
[18] Mahdavi, A. i in. (2021), The Role of Occupants in Buildings’ Energy Performance Gap: Myth or Reality, Sustainability, 13(6).
[19] IEA EBC Annex 79 Final Report (2024), Occupant-Centric Building Design and Operation.
[20] Gupta, R., Kapsali, M. (2016), Empirical assessment of indoor air quality and overheating in low-carbon social housing dwellings in England, UK, Advances in Building Energy Research, 10(1).
[21] Moreno, B. i in. (2018), Analytical solutions to evaluate solar radiation overheating through building glazing, Building and Environment.
[22] Szabó, G.L. i in. (2018), Parametric Analysis of Buildings’ Heat Load Depending on the Ratio and the Properties of the Glazing Area, Energies, 11(12).
[23] DESNZ / UK Government (2025), Understanding secondary heating behaviours.
[24] Fedoruk, L.E., Cole, R.J., Robinson, J.B., Cayuela, A. (2015), Learning from failure: understanding the anticipated–achieved building energy performance gap, Building Research & Information, 43(6).
[25] BPIE (raport), Energy performance certificates across the EU.
[26] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona).
[27] Coyne, B. i in. (2021), Mind the Energy Performance Gap: testing the accuracy of EPCs against metered energy consumption in Irish dwellings, Energy and Buildings.
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Łukasz Trzciński, Michał Turski (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication, with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits others to share the work with appropriate acknowledgment of the authorship and initial publication in this journal.
