Narzędzia wspierające zadania państwowego monitoringu środowiska wodnego w kontekście zrównoważonego rozwoju w dobie zmian klimatu
DOI:
https://doi.org/10.36119/15.2025.5.5Słowa kluczowe:
system monitoringu rzek, monitoring partycypacyjny, zarządzanie zasobami wodnymi, rzeka OdraAbstrakt
Dążenie do dobrego stanu wód stanowi wyzwanie XXI wieku. Według Ramowej Dyrektywy Wodnej, zgodnie z zasadami zintegrowanego zarządzania zasobami wodnymi, taki stan ma być osiągnięty w Unii Europejskiej do roku 2027. W procesie oceny stanu środowiska wodnego wytyczne OECD podkreślają zintegrowane zarządzanie, udział interesariuszy, zarządzanie ryzykiem, efektywność ekonomiczną, ochronę jakości wód, adaptację do zmian klimatu i współpracę międzynarodową. Jednakże kluczowym elementem jest monitoring wód, obejmujący monitoring diagnostyczny, operacyjny i badawczy, w celu oceny stanu ekologicznego i chemicznego. Historia monitoringu wód w Polsce sięga lat 60-tych XX wieku, ewoluując wraz z przepisami, m.in. po wejściu Polski do UE i po implementacji Ramowej Dyrektywy Wodnej. Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ) realizuje państwowy monito
ring środowiska. W celu uzyskania skuteczniejszej oceny jakości wód potrzebna jest rozbudowana sieć lokalnych monitoringów i partycypacja społeczna. Ekologiczna katastrofa w dorzeczu Odry z 2022 roku spowodowała istotne zmiany związane z dostępem do bieżących informacji o jakości wód. GIOŚ wprowadził system pilotażowy monitoringu on-line, udostępniając dane o wybranych parametrach fizyko-chemicznych, ale o ograniczonej powtarzalności częstości i zakresu danych, co uniemożliwia określenie trendów zmian parametrów fizyko-chemicznych i występowania Prymnesium parvum. Wskazuje to na potrzebę dalszego modernizowania, dofinansowania i ulepszenia systemu monitoringu, wykorzystując nowoczesne technologie cyfrowe (platformy online, aplikacje mobilne, AI) oraz partycypację społeczną, by zwiększyć efektywność i szybszą reakcję na zagrożenia. Kluczowa dla efektywności systemu jest również rola świadomych użytkowników środowiska w zgłaszaniu problemów i zbieraniu danych, pokazana na przykładzie zmian w monitoringu Odry.
Pobrania
Bibliografia
Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, Dz. Urz. UE L 327/1 z 22.12.2000 r.
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów. Plan ochrony zasobów wodnych Europy (Blueprint to Safeguard Europe’s Water Resources), 2012 r., COM(2012)673 final
Korol R., Ilościowe ujęcie zagadnienia jakości wód, Ochrona Środowiska nr 4/1981, str. 17-23
Korol R., Jaśniewicz E., Strońska M., Możliwości Wdrożenia Dyrektyw Unii Europejskiej w monitoringu wód i ścieków, Zeszyty Naukowe nr 118, Inżynieria Środowiska nr 8/1998, str. 75-86
Korol R., Jaśniewicz E., Strońska M., Zmiany jakości wód Odry w latach 1992-1997, Ochrona Środowiska nr 2(73)/1999, str. 19-23
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication, with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits others to share the work with appropriate acknowledgment of the authorship and initial publication in this journal.
