Znaczenie kompostowania w systemach gospodarki odpadami organicznymi w kontekście zrównoważonego rozwoju
DOI:
https://doi.org/10.17512/INSTAL.2026.04.03Słowa kluczowe:
odpady organiczne, kompostowanie, zrównoważony rozwój, gospodarka o obiegu zamkniętym, ekologia, gospodarka odpadamiAbstrakt
Kompostowanie stanowi istotny element systemów gospodarki odpadami organicznymi, wpisując się w podstawowe założenia zrównoważonego rozwoju oraz gospodarki o obiegu zamkniętym. Rosnąca ilość bioodpadów generowanych przez gospodarstwa domowe, rolnictwo, przemysł oraz sektor rolno-spożywczy stanowi poważne wyzwanie środowiskowe i ekonomiczne, wymagające wdrażania efektywnych i przyjaznych dla środowiska metod zagospodarowania. W tym kontekście kompostowanie odgrywa kluczową rolę jako proces biologiczny umożliwiający przetwarzanie odpadów organicznych w wartościowy produkt, jakim jest kompost, wykorzystywany m.in. w rolnictwie i rekultywacji gleb. Zastosowanie kompostowania przyczynia się do ograniczenia ilości odpadów kierowanych na składowiska. W wymiarze ekonomicznym kompostowanie stanowi alternatywę dla kosztownych metod unieszkodliwiania odpadów, umożliwiając zarówno ograniczenie kosztów ich przetwarzania, jak i odzyskanie wartościowego źródła związków biogennych w formie ustabilizowanego kompostu. Ponadto rozwój systemów kompostowania sprzyja wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań technologicznych, tworzeniu nowych miejsc pracy oraz wzmacnianiu lokalnych systemów gospodarowania odpadami. Integracja idei kompostowania z założeniami polityki środowiskowej i strategią zrównoważonego rozwoju przyczynia się do zwiększenia efektywności zarządzania bioodpadami oraz realizacji celów środowiskowych, społecznych i gospodarczych. Celem artykułu jest przedstawienie znaczenia kompostowania jako elementu systemu gospodarki odpadami organicznymi w kontekście zrównoważonego rozwoju, ze szczególnym uwzględnieniem jego roli w ograniczaniu negatywnego wpływu bioodpadów na środowisko, wspieraniu gospodarki o obiegu zamkniętym oraz poprawie ekologicznej i ekonomicznej efektywności systemów zarządzania odpadami.
Pobrania
Bibliografia
[1] Rosik-Dulewska, C. (2015). Podstawy gospodarki odpadami. Wydawnictwo Naukowe PWN.
[2] Campuzano, R., & González-Martínez, S. (2016). Characteristics of the organic fraction of municipal solid waste and methane production: A review. Waste Management, 54, 3–12. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2016.05.016
[3] Głowacka, A., Bering, S., Bogusławski, B., Mazur, J., & Tarnowski, K. (2024). Management of food waste containing animal protein in the process of liming and aerobic composting. Instal, (12), 43–47. https://doi.org/10.36119/15.2024.12.8
[4] Cobo, N., López, A., & Lobo, A. (2008). Biodegradation stability of organic solid waste characterized by physico-chemical parameters. WIT Transactions on Ecology and the Environment, 109, 153–162. https://doi.org/10.2495/WM080171
[5] Kadir, A. A., Azhari, N. W., & Jamaludin, S. N. (2016). An overview of organic waste in composting. In MATEC Web of Conferences (Vol. 47, Article 05025). EDP Sciences. https://doi.org/10.1051/matecconf/20164705025
[6] Parra-Pacheco, B., Cruz-Moreno, B. A., Aguirre-Becerra, H., García-Trejo, J. F., & Feregrino--Pérez, A. A. (2024). Bioactive compounds from organic waste. Molecules, 29(10), 2243. https://doi.org/10.3390/molecules29102243
[7] Nordahl, S. L., Preble, C. V., Kirchstetter, T. W., & Scown, C. D. (2023). Greenhouse gas and air pollutant emissions from composting. Environmental Science & Technology, 57(6), 22352247. https://doi.org/10.1021/acs.est.2c05846
[8] Bandini, F., Taskin, E., Bellotti, G., Vaccari, F., Misci, C., Guerrieri, M. C., Cocconcelli, P. S., & Puglisi, E. (2022). The treatment of the organic fraction of municipal solid waste (OFMSW) as a possible source of micro- and nano-plastics and bioplastics in agroecosystems: A review. Chemical and Biological Technologies in Agriculture, 9, Article 4. https://doi.org/10.1186/s40538-021-00269-w
[9] Rahman, S. U., Yousaf, S., Ilyas, M., Riaz, M., Su, Y., Ayub, G., Machado da Silva Acioly, T., Al Asmari, A. F., Islam, S., & Ibáñez-Arancibia, E. (2025). Comparative assessment of composting methods for the organic fraction of municipal solid waste: Physicochemical insights. International Journal of Environmental Health Research, Advance online publication, 1–16. https://doi.org/10.1080/09603123.2025.2557424
[10] Balaganesh, P., Vasudevan, M., & Natarajan, N. (2022). Evaluating sewage sludge contribution during co-composting using cause-evidence--impact analysis based on morphological characterization. Environmental Science and Pollution Research, 29(34), 51161–51182. https://doi.org/10.1007/s11356-022-19246-3
[11] Stefanescu, M., Nechifor, G., Bumbac, C., Ionescu, I., & Tiron, O. (2018). Improvement of active biological sludge quality for anaerobic digestion phase in the wastewater treatment plant by ultrasonic pretreatment. Revista de Chimie, 69(1), 31–33. https://doi.org/10.37358/RC.18.1.6039
[12] Głowacka, A., Bering, S., Mazur, J., Tarnowski, K., Bogusławski, B., & Bułhak, P. (2022). Catering waste as organic matter potential for compost production. Instal, (7–8), 66–70. https://doi.org/10.36119/15.2022.7-8.9
[13] Serwis Samorządowy PAP. (2025, June 30). GUS: średnio 376 kg odpadów wytworzył przeciętny Polak w 2024 r. Retrieved January 11, 2026, from https://samorzad.pap.pl/kategoria/srodowisko/gus-srednio-376-kg-odpadowwytworzyl-przecietny-polak-w-2024-r
[14] Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. (2025, February 14). Bioodpady komunalne posegregowane i poddawane recyklingowi u źródła w Polsce 2024 [Raport]. https://ios.edu.pl/wp-content/uploads/2025/03/bioodpady-komunalneposegregowane-i-poddawane-recyklingowi-uzrodla-w-polsce-2024-r.pdf
[15] Borkowska, M., & Kruszyński, M. (2019). Ekologistyka odpadów opakowaniowych w rolnictwie. Ekonomika i Organizacja Logistyki, 4(1), 5–15. https://doi.org/10.22630/EIOL.2019.4.1.1
[16] Gaur, V. K., Sharma, P., Sirohi, R., Awasthi, M. K., Dussap, C.-G., & Pandey, A. (2020). Assessing the impact of industrial waste on environment and mitigation strategies: A comprehensive review. Journal of Hazardous Materials, 398, 123019. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2020.123019
[17] Białecka, B. (2008). Gospodarka odpadami z przemysłu rolno-spożywczego w województwie śląskim. Problemy Ekologii, 12, 28–32.
[18] Pandey, A. K., Thakur, S., Mehra, R., Kaler, R. S. S., Paul, M., & Kumar, A. (2025). Transforming agri-food waste: Innovative pathways toward a zero-waste circular economy. Food Chemistry: X, 28, 102604. https://doi.org/10.1016/j.fochx.2025.102604
[19] Główny Urząd Statystyczny. (n.d.). GUS – Bank Danych Lokalnych: Metadane podgrupy 223 (Odpady komunalne). Retrieved January 11, 2026, from https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/podgrupy/223
[20] Eurostat. (n.d.). Municipal waste statistics. Statistics Explained. Retrieved January 11, 2026, from https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Municipal_waste_statistics
[21] Cesaro, A., Belgiorno, V., & Guida, M. (2015). Compost from organic solid waste: Quality assessment and European regulations for its sustainable use. Resources, Conservation and Recycling, 94, 72–79. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2014.11.003
[22] Raza, S., & Ahmad, J. (2016). Composting process: A review. International Journal of Biological Research, 4(2), 102–104. https://doi.org/10.14419/ijbr.v4i2.6354
[23] Płuciennik-Koropczuk, E., & Myszograj, S. (2020). Kompostowanie komunalnych osadów ściekowych. In J. Bień, M. Gromiec, & L. Pawłowski (Eds.), Ocena gospodarki ściekowo-osadowej w Polsce (pp. 165–178) (Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska PAN, Vol. 166). Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
[24] Manyapu, V., Lepcha, A., Sharma, S. K., & Kumar, R. (2022). Chapter One – Role of psychrotrophic bacteria and cold-active enzymes in composting methods adopted in cold regions. In G. M. Gadd & S. Sariaslani (Eds.), Advances in Applied Microbiology (Vol. 121, pp. 1–26). Academic Press. https://doi.org/10.1016/bs.aambs.2022.08.001
[25] Manea, E. E., Bumbac, C., Dinu, L. R., Bumbac, M., & Nicolescu, C. M. (2024). Composting as a sustainable solution for organic solid waste management: Current practices and potential improvements. Sustainability, 16(15), 6329. https://doi.org/10.3390/su16156329
[26] Wróblewski, P. (2018). Badanie sprawności kompostowania wybranych odpadów organicznych [Unpublished thesis].
[27] Chan, M. T., Selvam, A., & Wong, J. W. C. (2016). Reducing nitrogen loss and salinity during struvite food waste composting by zeolite amendment. Bioresource Technology, 200, 838–844. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2015.10.093
[28] Smith, S. J., Satchwell, A. J., Kirchstetter, T. W., & Scown, C. D. (2021). The implications of facility design and enabling policies on the economics of dry anaerobic digestion. Waste Management, 128, 122–131. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2021.04.048
[29] Żary-Sikorska, E. (2024). Odpady z przetwórstwa owoców i warzyw – charakterystyka problemu. Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich, 19(1.1), 93–106. https://doi.org/10.14597/infraeco.2024.007
[30] Li, J., Liang, L. N., Li, X., & Yang, H. F. (2014). Effects of compost amendment on soil chemical and biological properties in greenhouse soil. Acta Horticulturae, 1018, 195–202. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2014.1018.19
[31] Bondì, C., Castellini, M., & Iovino, M. (2022). Compost amendment impact on soil physical quality estimated from hysteretic water retention curve. Water, 14(7), 1002. https://doi.org/10.3390/w14071002
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Patrycja Żesławska, Iwona Zawieja, Małgorzata Worwąg (Autor)

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication, with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits others to share the work with appropriate acknowledgment of the authorship and initial publication in this journal.

