Spółka komunalna w systemie gospodarki odpadami komunalnymi w Polsce
DOI:
https://doi.org/10.17512/instal.2026.05.01Słowa kluczowe:
spółka komunalna, gospodarka odpadami, opłata śmieciowa, in-house, PSZOK, system kaucyjny, współpraca międzygminnaAbstrakt
Artykuł przedstawia analizę roli spółki komunalnej jako instrumentu realizacji zadań własnych gminy w systemie gospodarki odpadami komunalnymi w warunkach zmieniającego się otoczenia regulacyjnego i ekonomicznego. Przedmiotem badania była ocena dopuszczalnych modeli powierzania zadań spółce komunalnej, granic finansowania działalności ze środków pochodzących z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wpływu nowych uwarunkowań systemowych na trwałość organizacyjną lokalnych struktur komunalnych. Zastosowano wieloetapowe badanie obejmujące analizę dogmatyczno-prawną przepisów prawa, analizę praktyki nadzorczej i kontrolnej oraz ocenę uwarunkowań rynkowych i kierunków projektowanych zmian legislacyjnych. Wykazano, że trwałość wykorzystania spółki komunalnej zależy od zachowania zgodności pomiędzy modelem organizacyjnym, zasadami powierzania zadań, przejrzystością kosztową oraz zdolnością adaptacji do zmian wynikających z wdrażania systemu kaucyjnego i reform systemu komunalnego. Wskazano również rosnące znaczenie modeli współpracy międzygminnej jako mechanizmu stabilizacji lokalnych systemów odpadowych.
Pobrania
Bibliografia
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tekst jednolity (t.j. Dz.U. 1999 nr 132 poz. 622)
Dolewka Z. (2017). Funkcjonowanie spółek komunalnych w Polsce. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, nr 477, s. 59–72. DOI: 10.15611/pn.2017.477.05
Kulesza M. (2012), Municipal services management - scope and legal challenges, Samorząd Terytorialny, nr 7–8, s. 7–24
Smol M., Kulczycka J., Czaplicka-Kotas A., Włóka D. (2019). Zarządzanie i monitorowanie gospodarki odpadami komunalnymi w Polsce w kontekście realizacji gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi PAN, nr 108, s. 165–184. DOI: 10.24425/znigsme.2019.130174
Badanie rynku usług związanych z zagospodarowaniem odpadów komunalnych w instalacjach w latach 2014-2019; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Warszawa, 2020; https://www.zpgo.pl/images/Raport_rynek_odpadów.pdf
Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej, tekst jednolity (t.j. Dz.U. 2021 poz. 679)
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych, tekst jednolity (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1320)
Ważny wyrok TSUE ws. zamówień in-house. Co dalej ze zlecaniem odbioru odpadów przez gminy? https://samorzad.pap.pl/kategoria/prawo/wazny-wyrok-tsue-ws-zamowien-house-co-dalej-ze-zlecaniem-odbioru-odpadow-przez (dostęp: 17.03.2026 r)
Wystąpienie pokontrolne P/22/083 - Prawidłowość naliczania i egzekwowania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wybranych gminach województwa mazowieckiego, NIK, 2022
Regionalna Izba Obrachunkowa w Opolu: rozstrzygnięcie dot. relacji gmina–związek międzygminny w systemie odpadowym (Zdzieszowice, „Czysty Region”). Uchwała nr 3/5/2023
Regionalna Izba Obrachunkowa w Gdańsku: rozstrzygnięcie nadzorcze w sprawie pokrycia kosztów systemu i nadwyżek opłaty (Rumia). Uchwała Nr 089/g125/P/24
Rozporządzenie Ministra Klimatu I Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym (Dz.U. 2024 poz. 1046)
Zasady - Ministerstwo Klimatu i Środowiska - Portal Gov.pl https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny-zasady (dostęp: 18.03.2026 r)
Projekt ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Portal Gov.pl https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-utrzymaniu-czystosci-i-porzadku-w-gminach (dostęp: 18.03.2026 r)
MKiŚ: Projekt ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach opublikowany w RCL (komunikat) | PAP MediaRoom portal. https://pap-mediaroom.pl/polityka-i-spoleczenstwo/mkis-projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-utrzymaniu-czystosci-i-porzadku-w (dostęp: 19.03.2026 r)
OSR do projektu UD252: uzasadnienie, dane o PSZOK i koszty punktów oraz liczba PSZOK w Polsce https://www.zpp.pl/storage/library/2025-11/17b1ff46ff37408cd0cfbb7074e326cf.pdf (dostęp 19.03.2026 r)
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Jurand Bień, Maciej Kiełbus (Autor)

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication, with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits others to share the work with appropriate acknowledgment of the authorship and initial publication in this journal.

