Badanie morfologii zmieszanych odpadów komunalnych w Polsce – analiza metod badawczych
DOI:
https://doi.org/10.17512/INSTAL.2026.02.04Słowa kluczowe:
zmieszane odpady komunalne, pobór próbki, analiza morfologiczna odpadów zmieszanych, gospodarka o obiegu zamkniętymAbstrakt
Artykuł przedstawia krytyczny przegląd i analizę porównawczą metodyk badania morfologii zmieszanych odpadów komunalnych stosowanych w Polsce w warunkach rosnących wymagań polityki klimatycznej i gospodarki o obiegu zamkniętym. Punktem wyjścia jest obserwacja, że mimo wzrostu selektywnego zbierania strumień odpadów resztkowych nadal pozostaje istotnym wyzwaniem decyzyjnym dla gmin i instalacji, a brak jednolitej normy krajowej ogranicza bezpośrednią porównywalność wyników między kampaniami badawczymi. W pracy zestawiono i omówiono cztery główne podejścia: wycofaną normę PN-93/Z-15006, procedurę Jędrczaka i Szpadta (2006), wytyczne Atmoterm (2018) oraz schemat IOŚ-PIB (2021). Analiza wskazuje, że rozbieżności wyników są w największym stopniu konsekwencją różnic w masie i sposobie tworzenia próbki (w tym redukcji), układzie sit i traktowaniu frakcji drobnej <10 mm oraz stopniu agregacji katalogu frakcji materiałowych. Zaproponowano jednolicenie podejścia poprzez wprowadzenie wspólnego „rdzenia” metodycznego (m.in. kontrolowana redukcja próbki, sezonowość, jawne raportowanie frakcji sitowych i spójny zestaw frakcji materiałowych) oraz modułów dobieranych do celu (np. moduł paliwowy lub technologiczny „na linii”). Ujęcie to ma poprawić jakość danych do sprawozdawczości, planowania inwestycji i działań naprawczych w systemach zbiórki oraz odzysku.
Pobrania
Bibliografia
[1] Mazur, M., Saluk, M., Jaźwiec, B., Frąk, B., den Boer, E., & den Boer, J. (2025). Optymalizacja odbioru odpadów komunalnych. Instal, (1), 53–55. DOI: 10.36119/15.2025.1.7
[2] European Commission. (2020). A new circular economy action plan: For a cleaner and more competitive Europe (COM(2020) 98 final). European Commission.
[3] Eurostat. (2025). Municipal waste statistics (data extracted January 2025). Statistics Explained.
[4] Kiprian, K., Łach, P., Nolepa, A., & Siemiątkowski, G. (2016). Metody oznaczania reprezentatywnego składu morfologicznego odpadów komunalnych. Prace Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych, 9(26), 61–71.
[5] Malinowski, M., & Woźniak, A. (2010). Wybrane metody oznaczania składu morfologicznego odpadów komunalnych w Polsce i wybranych krajach UE. Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich, (13), 29–39.
[6] Polski Komitet Normalizacyjny. (1993). Odpady komunalne stałe—Oznaczanie składu morfologicznego (PN-93/Z-15006). PKN.
[7] Jędrczak, A., & Szpadt, R. (2006). Określenie metodyki badań składu sitowego, morfologicznego i chemicznego odpadów komunalnych [Raport]. Kamieniec Wrocławski–Zielona Góra, Polska.
[8] Pietrzyk, J., Rackiewicz, I., Leoniewska-Gogola, J., & Pochwała, M. (2018). Wytyczne dla jednostek samorządu terytorialnego dotyczące realizacji badań w zakresie analizy składu morfologicznego odpadów komunalnych oraz wybranych właściwości fizycznych i chemicznych. Atmoterm S.A.
[9] Waszczyłko-Miłkowska, B., Kamińska-Borak, J., & Bernat, K. (2022). The real share of the morphological components of municipal waste generated in municipal systems in Poland. Environmental Protection and Natural Resources, 33, 13–18. https://doi.org/10.2478/oszn-2022-0007
[10] Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. (2022). Morfologia odpadów komunalnych wytwarzanych w Polsce w systemie gminnym. IOŚ-PIB.
[11] ASTM International. (2003). Standard test method for determination of the composition of unprocessed municipal solid waste (ASTM D5231-92[2003]). ASTM International. https://doi.org/10.1520/D5231-92R03
[12] British Standards Institution. (2005). Characterization of waste—Sampling of waste materials—Framework for the preparation and application of a sampling plan (BS EN 14899:2005). BSI. https://doi.org/10.3403/30112012U
[13] Gy, P. (2012). Sampling of particulate materials: Theory and practice. Elsevier.. eBook ISBN: 9780444601353
[14] Rada Ministrów. (2023, 12 czerwca). Uchwała nr 96 Rady Ministrów w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2028 (M.P. 2023 poz. 702).
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication, with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits others to share the work with appropriate acknowledgment of the authorship and initial publication in this journal.
