Znaczenie kompostowania w systemach gospodarki odpadami organicznymi w kontekście zrównoważonego rozwoju

Autor

DOI:

https://doi.org/10.17512/INSTAL.2026.04.03

Słowa kluczowe:

odpady organiczne, kompostowanie, zrównoważony rozwój, gospodarka o obiegu zamkniętym, ekologia, gospodarka odpadami

Abstrakt

Kompostowanie stanowi istotny element systemów gospodarki odpadami organicznymi, wpisując się w podstawowe założenia zrównoważonego rozwoju oraz gospodarki o obiegu zamkniętym. Rosnąca ilość bioodpadów generowanych przez gospodarstwa domowe, rolnictwo, przemysł oraz sektor rolno-spożywczy stanowi poważne wyzwanie środowiskowe i ekonomiczne, wymagające wdrażania efektywnych i przyjaznych dla środowiska metod zagospodarowania. W tym kontekście kompostowanie odgrywa kluczową rolę jako proces biologiczny umożliwiający przetwarzanie odpadów organicznych w wartościowy produkt, jakim jest kompost, wykorzystywany m.in. w rolnictwie i rekultywacji gleb. Zastosowanie kompostowania przyczynia się do ograniczenia ilości odpadów kierowanych na składowiska. W wymiarze ekonomicznym kompostowanie stanowi alternatywę dla kosztownych metod unieszkodliwiania odpadów, umożliwiając zarówno ograniczenie kosztów ich przetwarzania, jak i odzyskanie wartościowego źródła związków biogennych w formie ustabilizowanego kompostu. Ponadto rozwój systemów kompostowania sprzyja wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań technologicznych, tworzeniu nowych miejsc pracy oraz wzmacnianiu lokalnych systemów gospodarowania odpadami. Integracja idei kompostowania z założeniami polityki środowiskowej i strategią zrównoważonego rozwoju przyczynia się do zwiększenia efektywności zarządzania bioodpadami oraz realizacji celów środowiskowych, społecznych i gospodarczych. Celem artykułu jest przedstawienie znaczenia kompostowania jako elementu systemu gospodarki odpadami organicznymi w kontekście zrównoważonego rozwoju, ze szczególnym uwzględnieniem jego roli w ograniczaniu negatywnego wpływu bioodpadów na środowisko, wspieraniu gospodarki o obiegu zamkniętym oraz poprawie ekologicznej i ekonomicznej efektywności systemów zarządzania odpadami.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

[1] Rosik-Dulewska, C. (2015). Podstawy gospodarki odpadami. Wydawnictwo Naukowe PWN.

[2] Campuzano, R., & González-Martínez, S. (2016). Characteristics of the organic fraction of municipal solid waste and methane production: A review. Waste Management, 54, 3–12. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2016.05.016

[3] Głowacka, A., Bering, S., Bogusławski, B., Mazur, J., & Tarnowski, K. (2024). Management of food waste containing animal protein in the process of liming and aerobic composting. Instal, (12), 43–47. https://doi.org/10.36119/15.2024.12.8

[4] Cobo, N., López, A., & Lobo, A. (2008). Biodegradation stability of organic solid waste characterized by physico-chemical parameters. WIT Transactions on Ecology and the Environment, 109, 153–162. https://doi.org/10.2495/WM080171

[5] Kadir, A. A., Azhari, N. W., & Jamaludin, S. N. (2016). An overview of organic waste in composting. In MATEC Web of Conferences (Vol. 47, Article 05025). EDP Sciences. https://doi.org/10.1051/matecconf/20164705025

[6] Parra-Pacheco, B., Cruz-Moreno, B. A., Aguirre-Becerra, H., García-Trejo, J. F., & Feregrino--Pérez, A. A. (2024). Bioactive compounds from organic waste. Molecules, 29(10), 2243. https://doi.org/10.3390/molecules29102243

[7] Nordahl, S. L., Preble, C. V., Kirchstetter, T. W., & Scown, C. D. (2023). Greenhouse gas and air pollutant emissions from composting. Environmental Science & Technology, 57(6), 22352247. https://doi.org/10.1021/acs.est.2c05846

[8] Bandini, F., Taskin, E., Bellotti, G., Vaccari, F., Misci, C., Guerrieri, M. C., Cocconcelli, P. S., & Puglisi, E. (2022). The treatment of the organic fraction of municipal solid waste (OFMSW) as a possible source of micro- and nano-plastics and bioplastics in agroecosystems: A review. Chemical and Biological Technologies in Agriculture, 9, Article 4. https://doi.org/10.1186/s40538-021-00269-w

[9] Rahman, S. U., Yousaf, S., Ilyas, M., Riaz, M., Su, Y., Ayub, G., Machado da Silva Acioly, T., Al Asmari, A. F., Islam, S., & Ibáñez-Arancibia, E. (2025). Comparative assessment of composting methods for the organic fraction of municipal solid waste: Physicochemical insights. International Journal of Environmental Health Research, Advance online publication, 1–16. https://doi.org/10.1080/09603123.2025.2557424

[10] Balaganesh, P., Vasudevan, M., & Natarajan, N. (2022). Evaluating sewage sludge contribution during co-composting using cause-evidence--impact analysis based on morphological characterization. Environmental Science and Pollution Research, 29(34), 51161–51182. https://doi.org/10.1007/s11356-022-19246-3

[11] Stefanescu, M., Nechifor, G., Bumbac, C., Ionescu, I., & Tiron, O. (2018). Improvement of active biological sludge quality for anaerobic digestion phase in the wastewater treatment plant by ultrasonic pretreatment. Revista de Chimie, 69(1), 31–33. https://doi.org/10.37358/RC.18.1.6039

[12] Głowacka, A., Bering, S., Mazur, J., Tarnowski, K., Bogusławski, B., & Bułhak, P. (2022). Catering waste as organic matter potential for compost production. Instal, (7–8), 66–70. https://doi.org/10.36119/15.2022.7-8.9

[13] Serwis Samorządowy PAP. (2025, June 30). GUS: średnio 376 kg odpadów wytworzył przeciętny Polak w 2024 r. Retrieved January 11, 2026, from https://samorzad.pap.pl/kategoria/srodowisko/gus-srednio-376-kg-odpadowwytworzyl-przecietny-polak-w-2024-r

[14] Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. (2025, February 14). Bioodpady komunalne posegregowane i poddawane recyklingowi u źródła w Polsce 2024 [Raport]. https://ios.edu.pl/wp-content/uploads/2025/03/bioodpady-komunalneposegregowane-i-poddawane-recyklingowi-uzrodla-w-polsce-2024-r.pdf

[15] Borkowska, M., & Kruszyński, M. (2019). Ekologistyka odpadów opakowaniowych w rolnictwie. Ekonomika i Organizacja Logistyki, 4(1), 5–15. https://doi.org/10.22630/EIOL.2019.4.1.1

[16] Gaur, V. K., Sharma, P., Sirohi, R., Awasthi, M. K., Dussap, C.-G., & Pandey, A. (2020). Assessing the impact of industrial waste on environment and mitigation strategies: A comprehensive review. Journal of Hazardous Materials, 398, 123019. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2020.123019

[17] Białecka, B. (2008). Gospodarka odpadami z przemysłu rolno-spożywczego w województwie śląskim. Problemy Ekologii, 12, 28–32.

[18] Pandey, A. K., Thakur, S., Mehra, R., Kaler, R. S. S., Paul, M., & Kumar, A. (2025). Transforming agri-food waste: Innovative pathways toward a zero-waste circular economy. Food Chemistry: X, 28, 102604. https://doi.org/10.1016/j.fochx.2025.102604

[19] Główny Urząd Statystyczny. (n.d.). GUS – Bank Danych Lokalnych: Metadane podgrupy 223 (Odpady komunalne). Retrieved January 11, 2026, from https://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/podgrupy/223

[20] Eurostat. (n.d.). Municipal waste statistics. Statistics Explained. Retrieved January 11, 2026, from https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Municipal_waste_statistics

[21] Cesaro, A., Belgiorno, V., & Guida, M. (2015). Compost from organic solid waste: Quality assessment and European regulations for its sustainable use. Resources, Conservation and Recycling, 94, 72–79. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2014.11.003

[22] Raza, S., & Ahmad, J. (2016). Composting process: A review. International Journal of Biological Research, 4(2), 102–104. https://doi.org/10.14419/ijbr.v4i2.6354

[23] Płuciennik-Koropczuk, E., & Myszograj, S. (2020). Kompostowanie komunalnych osadów ściekowych. In J. Bień, M. Gromiec, & L. Pawłowski (Eds.), Ocena gospodarki ściekowo-osadowej w Polsce (pp. 165–178) (Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska PAN, Vol. 166). Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[24] Manyapu, V., Lepcha, A., Sharma, S. K., & Kumar, R. (2022). Chapter One – Role of psychrotrophic bacteria and cold-active enzymes in composting methods adopted in cold regions. In G. M. Gadd & S. Sariaslani (Eds.), Advances in Applied Microbiology (Vol. 121, pp. 1–26). Academic Press. https://doi.org/10.1016/bs.aambs.2022.08.001

[25] Manea, E. E., Bumbac, C., Dinu, L. R., Bumbac, M., & Nicolescu, C. M. (2024). Composting as a sustainable solution for organic solid waste management: Current practices and potential improvements. Sustainability, 16(15), 6329. https://doi.org/10.3390/su16156329

[26] Wróblewski, P. (2018). Badanie sprawności kompostowania wybranych odpadów organicznych [Unpublished thesis].

[27] Chan, M. T., Selvam, A., & Wong, J. W. C. (2016). Reducing nitrogen loss and salinity during struvite food waste composting by zeolite amendment. Bioresource Technology, 200, 838–844. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2015.10.093

[28] Smith, S. J., Satchwell, A. J., Kirchstetter, T. W., & Scown, C. D. (2021). The implications of facility design and enabling policies on the economics of dry anaerobic digestion. Waste Management, 128, 122–131. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2021.04.048

[29] Żary-Sikorska, E. (2024). Odpady z przetwórstwa owoców i warzyw – charakterystyka problemu. Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich, 19(1.1), 93–106. https://doi.org/10.14597/infraeco.2024.007

[30] Li, J., Liang, L. N., Li, X., & Yang, H. F. (2014). Effects of compost amendment on soil chemical and biological properties in greenhouse soil. Acta Horticulturae, 1018, 195–202. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2014.1018.19

[31] Bondì, C., Castellini, M., & Iovino, M. (2022). Compost amendment impact on soil physical quality estimated from hysteretic water retention curve. Water, 14(7), 1002. https://doi.org/10.3390/w14071002

Pobrania

Opublikowane

2026-04-24

Jak cytować

Żesławska, P., Zawieja, I., & Worwąg, M. (2026). Znaczenie kompostowania w systemach gospodarki odpadami organicznymi w kontekście zrównoważonego rozwoju. INSTAL, 4, 37-41. https://doi.org/10.17512/INSTAL.2026.04.03