Ilościowa ocena ryzyka w systemach zbiorowego zaopatrzenia w wodę
DOI:
https://doi.org/10.17512/instal.2026.04.01Słowa kluczowe:
miliryzyko, mikroryzyko, nanoryzyko, ryzyko zdrowotne, zaopatrzenie w wodęAbstrakt
Ocena ryzyka stanowi podstawę zarządzania systemami technicznymi w aspekcie bezpieczeństwa. Klasyczna ilościowa definicja ryzyka opiera się na iloczynie prawdopodobieństwa zajścia zdarzenia niepożądanego P oraz związanych z nim strat C. Przyjmując, że C = 1 dla zejść śmiertelnych, ryzyko można rozpatrywać w kategoriach prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia niepożądanego. Celem pracy była analiza wartości liczbowych ryzyka z uwzględnieniem miliryzyka (mr = 10-3), mikroryzyka (µr = 10-6) i nanoryzyka (nr = 10-9). W pracy odniesiono się do ryzyka zdrowotnego związanego z korzystaniem z wodociągu, z uwzględnieniem zejść śmiertelnych, przewlekłego uszczerbku na zdrowiu oraz dolegliwości gastrycznych. Przedstawiono także wartości ryzyka indywidualnego i grupowego. Praca ma charakter przeglądowy i obejmuje standardy w ilościowym zakresie oceny ryzyka związanego z zaopatrzeniem w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Analiza ryzyka zdrowotnego może zostać wykorzystana podczas realizacji Planu Bezpieczeństwa Wody
Pobrania
Bibliografia
[1] Słownik języka polskiego. Wydawnictwo PWN. Warszawa 2005.
[2] Rak. J.R.: Istota ryzyka w funkcjonowaniu systemów zaopatrzenia w wodę. Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej. Rzeszów 2004.
[3] Rak J.R.: Podstawy bezpieczeństwa systemów zaopatrzenia w wodę. Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska Polskiej Akademii Nauk.vol.28. Lublin 2005.
[4] Wieczysty A. i inni: Metody oceny i podnoszenia niezawodności działania komunalnych systemów zaopatrzenia w wodę. Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska PAN. Kraków 2001.
[5] EN 15975-1:2011+A1:2016; Security of Drinking Water Supply—Guidelines for Risk and Crisis Management—Part 1: Crisis Management. European Committee for Standardization: Brussels, Belgium, 2016.
[6] EN 15975-2:2013; Security of Drinking Water Supply. Guidelines for Risk and Crisis Management Risk Management. European Committee for Standardization: Brussels, Belgium, 2013.
[7] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Dz.U. UE L 435 z 23.12.2020.
[8] World Health Organization (WHO). 2022. Guidelines for drinking-water quality: fourth edition incorporating the first and second addenda, Geneva: World Health Organization.
[9] Haas Ch.N., Rose J.B., Gerba Ch.P.: Quantitative microbial risk assessment. John Wiley & Sons, 2014. DOI:10.1002/9781118910030.
[10] Elliott J.G., Taylor-Edmonds L., Andrews R.C.: Quantitative microbial risk assessments for drinking water facilities: evaluation of a range of treatment strategies. Environmental Science: Water Research & Technology, 2019, 5, 1943-1955. https://doi.org/10.1039/C9EW00348G.https://doi.org/10.1039/C9EW00348G
[11] Smeets P.W., Rietveld L.C., van Dijk J.C., Medema G.J.: Practical applications of quantitative microbial risk assessment (QMRA) for water safety plans. Water Science and Technology, 2010, 61(6), 1561-1568. doi: 10.2166/wst.2010.839.
[12] Petterson S.R., Ashbolt N.J.: QMRA and water safety management: review of application in drinking water systems. Journal of Water and Health, 2016, 14(4), 571-589. doi: 10.2166/wh.2016.262.
[13] Taghipour M., Sylvestre É., Shakibaeinia A., Tolouei S., Kammoun R., Prévost M., Dorner S.: Quantitative microbial risk assessment for drinking water intake threat prioritization: a comparison of vulnerability and threat assessment according to source water protection regulations of two Canadian provinces, Environmental Challenges, 20, 2025, 101193, https://doi.org/10.1016/j.envc.2025.101193.
[14] Hamouda M.A., Jin X., Xu H., Chen F.: Quantitative microbial risk assessment and its applications in small water systems: A review. Science of the Total Environment, 2018, 645, 993-1002. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.07.228
[15] Cheng Y., Wei-di W., Rui-ning W., Tian-nuo L., Wajid A., Shan-shan H., Sai L., Xiang L., Zaheer Ahmad N., Frederic C.: Quantitative health risk assessment of microbial hazards from water sources for community and self-supply drinking water systems, Journal of Hazardous Materials, 465, 2024, https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2023.133324.
[16] Zimoch I.: Hazardous event analysis of microbiological contamination in risk management of large water supply systems, Desalination and Water Treatment, 247, 2022, 72-81, https://doi.org/10.5004/dwt.2022.27879.
[17] Jurczynski Y., Passos R., Campos L.C.: A Review of the Most Concerning Chemical Contaminants in Drinking Water for Human Health. Sustainability 2024, 16, 7107. https://doi.org/10.3390/su16167107.
[18] Wang L., Fang Z., Zhou X., Cheng K., Ren Y., Li C., Gao B., Lv Y., Xu S., Xu H.: Health risk assessment via ingestion of disinfection by-products in drinking water. Scientific Reports, 2025, 15(1), 1793. doi: 10.1038/s41598-024-84094-9.
[19] Santos A.M., Coutinho J.J., Soares S.A.R., Oliveira O.M.C.d., Queiroz A.F.S., Lemos V.A., FerreiraS.L.C.: Health Risk Assessment of Chemical Elements in Drinking Water Consumed in a Brazilian City Impacted by Mining Activities. Water 2026, 18, 230. https://doi.org/10.3390/w18020230.
[20] Domoń A., Kowalska B., Papciak D., Wojtaś E., Kamińska I.: Safety of Tap Water in Terms of Changes in Physical, Chemical, and Biological Stability. Water 2024, 16, 1221. https://doi.org/10.3390/w16091221.
[21] Zio E.: An Introduction to the Basics of Reliability and Risk Analysis. World Scientific Publishing, Singapore, 2007.
[22] Aven T.: On how to define, understand and describe risk. Reliability Engineering & System Safety, 2010, 95(6), 623-631. https://doi.org/10.1016/j.ress.2010.01.011.https://doi.org/10.1016/j.ress.2010.01.011
[23] Ross S. M.: Introduction to Probability Models. Academic Press, Amsterdam–Boston, 2014.
[24] Aven T.: Risk analysis. John Wiley & Sons, 2015.
[25] Howard, R.A.: On Making Life and Death Decisions. In: Schwing, R.C., Albers, W.A. (eds) Societal Risk Assessment. General Motors Research Laboratories. Springer 1980, Boston, MA. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-0445-4_5
[26] Health and Safety Executive (HSE): Reducing Risks, Protecting People. HSE’s Decision-Making Process. HSE Books, Norwich, 2001.
[27] ISO 31000:2018. Zarządzanie ryzykiem - Wytyczne (Risk management - Guidelines). International Organization for Standardization, Geneva, 2018.
[28] Rak J. Tchórzewska-Cieślak B., Studziński A., Pietrucha-Urbanik K., Boryczko K. Niezawodność i bezpieczeństwo systemów zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej, Rzeszów 2012.
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Janusz Rak (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication, with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits others to share the work with appropriate acknowledgment of the authorship and initial publication in this journal.
