Ilościowa ocena ryzyka w systemach zbiorowego zaopatrzenia w wodę
DOI:
https://doi.org/10.17512/instal.2026.04.01Słowa kluczowe:
miliryzyko, mikroryzyko, nanoryzyko, ryzyko zdrowotne, zaopatrzenie w wodęAbstrakt
Ocena ryzyka stanowi podstawę zarządzania systemami technicznymi w aspekcie bezpieczeństwa. Klasyczna ilościowa definicja ryzyka opiera się na iloczynie prawdopodobieństwa zajścia zdarzenia niepożądanego P oraz związanych z nim strat C. Przyjmując, że C = 1 dla zejść śmiertelnych, ryzyko można rozpatrywać w kategoriach prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia niepożądanego. Celem pracy była analiza wartości liczbowych ryzyka z uwzględnieniem miliryzyka (mr = 10-3), mikroryzyka (µr = 10-6) i nanoryzyka (nr = 10-9). W pracy odniesiono się do ryzyka zdrowotnego związanego z korzystaniem z wodociągu, z uwzględnieniem zejść śmiertelnych, przewlekłego uszczerbku na zdrowiu oraz dolegliwości gastrycznych. Przedstawiono także wartości ryzyka indywidualnego i grupowego. Praca ma charakter przeglądowy i obejmuje standardy w ilościowym zakresie oceny ryzyka związanego z zaopatrzeniem w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Analiza ryzyka zdrowotnego może zostać wykorzystana podczas realizacji Planu Bezpieczeństwa Wody
Pobrania
Bibliografia
[1] Słownik języka polskiego. Wydawnictwo PWN. Warszawa 2005.
[2] Rak. J.R.: Istota ryzyka w funkcjonowaniu systemów zaopatrzenia w wodę. Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej. Rzeszów 2004.
[3] Rak J.R.: Podstawy bezpieczeństwa systemów zaopatrzenia w wodę. Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska Polskiej Akademii Nauk.vol.28. Lublin 2005.
[4] Wieczysty A. i inni: Metody oceny i podnoszenia niezawodności działania komunalnych systemów zaopatrzenia w wodę. Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska PAN. Kraków 2001.
[5] EN 15975-1:2011+A1:2016; Security of Drinking Water Supply—Guidelines for Risk and Crisis Management—Part 1: Crisis Management. European Committee for Standardization: Brussels, Belgium, 2016.
[6] EN 15975-2:2013; Security of Drinking Water Supply. Guidelines for Risk and Crisis Management Risk Management. European Committee for Standardization: Brussels, Belgium, 2013.
[7] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r.
w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Dz.U. UE L 435 z 23.12.2020.
[8] World Health Organization (WHO). 2022. Guidelines for drinking-water quality: fourth edition incorporating the first and second addenda, Geneva: World Health Organization.
[9] Haas Ch.N., Rose J.B., Gerba Ch.P.: Quantitative microbial risk assessment. John Wiley & Sons, 2014. DOI:10.1002/9781118910030.
[10] Elliott J.G., Taylor-Edmonds L., Andrews R.C.: Quantitative microbial risk assessments for drinking water facilities: evaluation of a range of treatment strategies. Environmental Science: Water Research & Technology, 2019, 5, 1943-1955. https://doi.org/10.1039/C9EW00348G.https://doi.org/10.1039/C9EW00348G
[11] Smeets P.W., Rietveld L.C., van Dijk J.C., Medema G.J.: Practical applications of quantitative microbial risk assessment (QMRA) for water safety plans. Water Science and Technology, 2010, 61(6), 1561-1568. doi: 10.2166/wst.2010.839.
[12] Petterson S.R., Ashbolt N.J.: QMRA and water safety management: review of application in drinking water systems. Journal of Water and Health, 2016, 14(4), 571-589. doi: 10.2166/wh.2016.262.
[13] Taghipour M., Sylvestre É., Shakibaeinia A., Tolouei S., Kammoun R., Prévost M., Dorner S.: Quantitative microbial risk assessment for drinking water intake threat prioritization: a comparison of vulnerability and threat assessment according to source water protection regulations of two Canadian provinces, Environmental Challenges, 20, 2025, 101193, https://doi.org/10.1016/j.envc.2025.101193.
[14] Hamouda M.A., Jin X., Xu H., Chen F.: Quantitative microbial risk assessment and its applications in small water systems: A review. Science of the Total Environment, 2018, 645, 993-1002. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.07.228.https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.07.228
[15] Cheng Y., Wei-di W., Rui-ning W., Tian-nuo L., Wajid A., Shan-shan H., Sai L., Xiang L., Zaheer Ahmad N., Frederic C.: Quantitative health risk assessment of microbial hazards from water sources for community and self-supply drinking water systems, Journal of Hazardous Materials, 465, 2024, https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2023.133324.
[16] Zimoch I.: Hazardous event analysis of microbiological contamination in risk management of large water supply systems, Desalination and Water Treatment, 247, 2022, 72-81, https://doi.org/10.5004/dwt.2022.27879.
[17] Jurczynski Y., Passos R., Campos L.C.: A Review of the Most Concerning Chemical Contaminants in Drinking Water for Human Health. Sustainability 2024, 16, 7107. https://doi.org/10.3390/su16167107.
[18] Wang L., Fang Z., Zhou X., Cheng K., Ren Y., Li C., Gao B., Lv Y., Xu S., Xu H.: Health risk assessment via ingestion of disinfection by-products in drinking water. Scientific Reports, 2025, 15(1), 1793. doi: 10.1038/s41598-024-84094-9.
[19] Santos A.M., Coutinho J.J., Soares S.A.R., Oliveira O.M.C.d., Queiroz A.F.S., Lemos V.A., FerreiraS.L.C.: Health Risk Assessment of Chemical Elements in Drinking Water Consumed in a Brazilian City Impacted by Mining Activities. Water 2026, 18, 230. https://doi.org/10.3390/w18020230.
[20] Domoń A., Kowalska B., Papciak D., Wojtaś E., Kamińska I.: Safety of Tap Water in Terms of Changes in Physical, Chemical, and Biological Stability. Water 2024, 16, 1221. https://doi.org/10.3390/w16091221.
[21] Zio E.: An Introduction to the Basics of Reliability and Risk Analysis. World Scientific Publishing, Singapore, 2007.
[22] Aven T.: On how to define, understand and describe risk. Reliability Engineering & System Safety, 2010, 95(6), 623-631. https://doi.org/10.1016/j.ress.2010.01.011.https://doi.org/10.1016/j.ress.2010.01.011
[23] Ross S. M.: Introduction to Probability Models. Academic Press, Amsterdam–Boston, 2014.
[24] Aven T.: Risk analysis. John Wiley & Sons, 2015.
[25] Howard, R.A.: On Making Life and Death Decisions. In: Schwing, R.C., Albers, W.A. (eds) Societal Risk Assessment. General Motors Research Laboratories. Springer 1980, Boston, MA. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-0445-4_5
[26] Health and Safety Executive (HSE): Reducing Risks, Protecting People. HSE’s Decision-Making Process. HSE Books, Norwich, 2001.
[27] ISO 31000:2018. Zarządzanie ryzykiem - Wytyczne (Risk management - Guidelines). International Organization for Standardization, Geneva, 2018.
[28] Rak J. Tchórzewska-Cieślak B., Studziński A., Pietrucha-Urbanik K., Boryczko K. Niezawodność i bezpieczeństwo systemów zbiorowego zaopatrzenia w wodę. Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej, Rzeszów 2012.
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Janusz Rak (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
