Dystrybucja i mechanizm migracji farmaceutyków w systemach oczyszczania ścieków
DOI:
https://doi.org/10.17512/INSTAL.2026.09.07Słowa kluczowe:
farmaceutyki, ścieki, dyrektywa ściekowa, migracja mikrozanieczyszczeń, właściwości fizykochemiczneAbstrakt
Globalny wzrost konsumpcji środków farmaceutycznych generuje znaczny ładunek farmaceutyków wprowadzanych do systemów kanalizacyjnych. W konwencjonalnych komunalnych oczyszczalniach ścieków, opartych o technologię osadu czynnego, które zaprojektowane były do usuwania makroskładników, skuteczność usuwania względem mikrozanieczyszczeń farmaceutycznych jest niewystarczająca. Związki te identyfikuje się w ściekach oczyszczonych, co stwarza zagrożenie dla organizmów wodnych. Zmiany Dyrektywy ściekowej (UE) 2024/3019 zobowiązują oczyszczalnie ścieków do wdrożenia zaawansowanego, czwartego stopnia oczyszczania, który powinien zapewnić co najmniej 80-procentową redukcję mikrozanieczyszczeń. Implementacja tych wymagań do krajowego porządku prawnego, opartego na Ustawie – Prawo wodne, wymaga analizy losów farmaceutyków w całym cyklu oczyszczania. Praca obejmuje analizę poszczególnych właściwości fizykochemicznych wybranych farmaceutyków (z uwzględnieniem wymienionych w Dyrektywie 2024/3019) wraz z oceną możliwych ścieżek ich migracji i dystrybucji pomiędzy fazę ciekłą i stałą w zróżnicowanej jakościowo matrycy, jaką są ścieki komunalne. Ocena ta może być podstawą planowania systemów monitoringu oraz doboru technologii czwartego stopnia oczyszczania.
Pobrania
Bibliografia
[1] Włodarczyk-Makuła, M. Mikrozanieczyszczenia w środowisku człowieka. Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa 2024.
[2] Białk-Bielińska, A., Caban, M. Leki w środowisku – zagrożenia i wyzwania. Uniwersytet Gdański, Gdańsk 2024.
[3] Autzen Virtanen, A., Lakio, S., Madi, A., Sivén, M., Scoping review to identify data needs and environmental hotspots for future LCA Studies: Insights into pharmaceutical excipients and processes, Europe an Journal of Pharmaceutical Sciences 219 (2026) 107453, https://doi.org/10.1016/j.ejps.2026.107453
[4] IOŚ-PIB. Leki w naszych wodach – najnowsze fakty. www.ios.edu.pl, data wejścia na stronę: 08.03.2026.
[5] Rosińska, A. Emerging pollutants wyzwaniem dla gospodarki wodno-ściekowej. Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa 2022.
[6] Dyrektywa (UE) 2024/3019 w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej, 2024.
[7] Włodarczyk-Makuła M., Tchórzewska-Cieślak B., Rak J., Risk assessment method for pharmaceutics removal in treated wastewater – challenges of new Directive (EU) on urban wastewater treatment, Science of the Total Environment, 996, 2025, https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2025.180141
[8] National Center for Biotechnology Information (NCBI). PubChem Database. www.pubchem.ncbi.nlm.nih.gov, data wejścia na stronę: 08.03.2026.
[9] Kempińska, D., Chmiel, T., Kot-Wasik, A., Mróz, A., Mazerska, Z., Namieśnik, J. State of the art and prospects of methods for determination of lipophilicity of chemical compounds. Trends in Analytical Chemistry 2019, 113, 54–73, https://doi.org/10.1016/j.trac.2019.01.011
[10] Cheng, T., Zhao, Y., Li, X., Lin, F., Xu, Y., Zhang, X., Li, Y., Wang, R., Lai, L. Computation of octanolwater partition coefficients by guiding an additive model with knowledge. Journal of Chemical Information and Modeling 2007, 47(6), 2140–8, https://doi.org/10.1021/ci700257y
[11] Zhu F., Wu X., Zhao L., Liu X., Qi J., Wang X., Wang J., Lipid profiling in sewage sludge, Water Research, 116, 2017, 149-158, https://doi.org/10.1016/j.watres.2017.03.032
[12] Liu S., Luo T., Liu G.-H., Xu X., Shao Y., Qi L., Wang H., Characterization and reutilization potential of lipids in sludges from wastewater treatment processes, Scientific Reports, 10, 2020, 12997, https://doi.org/10.1038/s41598-020-69855-6
[13] DrugBank Online. www.go.drugbank.com, data wejścia na stronę: 08.03.2026.
[14] United States Environmental Protection Agency (EPA) Online www.epa.gov, data wejścia na stronę: 05.08.2026.
[15] European Parliament. Plenary sessions: Newsletter 25–26 March 2026 (Ref. 20260323BRI38810). European Parliament Press Service, Brussels 2026.
[16] CEHTRA. Urban Wastewater Treatment Directive (UWWTD 2): Anticipating a new framework for obligations and pollutant treatment in Europe. CEHTRA, 2026.
[17] Domínguez, E., Ferre, M., Moya-Llamas, M.J., Ortuño, N., Prats, D. Removal of Indicator Micropollutants Included in Directive (EU) 2024/3019 Using Nanofiltration and Reverse Osmosis. Water 2025, 17(9), 1269, https://doi.org/10.3390/w17091269
[18] Čelić, M., Zafra-Navarro, F., Gros, M., Petrovic, M., Farré, M.J. A multifactorial prioritization strategy for micropollutants in wastewater: Enhancing Indicator selection for effective monitoring and risk management. Environmental Chemistry and Ecotoxicology 2026, 8, 1356–1365, https://doi.org/10.1016/j.enceco.2026.02.005
[19] Mommert, U. The EU Urban Wastewater Directive and its implications. Life Science Nord Magazin, 2026. Online: www.lifesciencenord.de/magazin/en/the-eu-urban-wastewater-directive-and-its implications, data wejścia na stronę: 05.08.2026.
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Maria Włodarczyk-Makuła, Katarzyna Kusz (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication, with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits others to share the work with appropriate acknowledgment of the authorship and initial publication in this journal.
