Ocena działania filtrów powietrza w centralach HVAC budynków
DOI:
https://doi.org/10.17512/INSTAL.2026.02.05Słowa kluczowe:
filtry powietrza, wentylacja, centrale HVAC, budynki, jakość powietrzaAbstrakt
Nowoczesne budynki charakteryzują się złożoną konstrukcją, różnorodnymi przestrzeniami o różnych funkcjach, co utrudnia zapewnienie odpowiedniej wentylacji, klimatyzacji i jakości powietrza w całym budynku. Systemy HVAC stanowią pierwszy etap w oczyszczaniu powietrza z zawieszonych zanieczyszczeń. Kluczowym elementem central HVAC są wielostopniowe układy filtracji powietrza składające się z filtrów powietrza. Artykuł przedstawia, w jaki sposób przeprowadzić kontrolę okresową układów filtracji powietrza w warunkach użytkowania central HVAC budynków. Poprawność działania przykładowego filtra powietrza została przetestowana w warunkach użytkowania w centrali HVAC jednego z budynków w Warszawie. Zmierzona wartość oporu przepływu powietrza stanowiła 60% wartości granicznej, a filtr powietrza usuwał aerozole nadal ze skutecznością filtracji zbliżoną do danych producenta (PM1 65%, PM2,5 70%, PM10 90%). Opracowane w CIOP-PIB stanowisko badawcze stanowi niezbędną podstawę do określania parametrów użytkowych filtrów powietrza w centralach HVAC.
Pobrania
Bibliografia
[1] U.S. Environmental Protection Agency. (2025, April 9). Improving your indoor environment. Dostęp online 13.01.2026, https://www.epa.gov/indoor-air-quality-iaq/improving-your-indoor-environment
[2] World Health Organization. (2024, September 23). Sustainable development goal indicator 3.9.1: Mortality attributed to air pollution [Report]. Dostęp online 17.01.2026, from https://www.who.int/publications/i/item/9789240099142
[3] Bartkiewicz, P., & Wojtas, K. (2021). Jakość środowiska wewnętrznego jako składnik systemów kompleksowej oceny budynków. Instal, (7–8), 15–19. https://doi.org/10.36119/15.2021.7-8.2
[4] Szczęśniak, S. (2020). Jakie zmiany wprowadza nowa europejska norma PN-EN 13053:2020-05 Wentylacja budynków. Centrale wentylacyjne i klimatyzacyjne. Klasyfikacja i charakterystyki działania urządzeń, elementów składowych i sekcji. Omówienie podstawowych zmian. Instal, (12), 31–38. https://doi.org/10.36119/15.2020.12.4
[5] Kulkarni, P., Baron, P. A., & Willeke, K. (Eds.). (2011). Aerosol measurement: Principles, techniques, and applications (3rd ed.). John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781118001684
[6] Rosner, D. E., & Arias-Zugasti, M. (2022). Multi-mechanism theory of aerosol capture by fibrous filters, including fiber diameter/orientation dispersity and particle morphology effects: Preliminary tests vs. data for mobility-selected submicron particles. Journal of Aerosol Science, 164, 106000. https://doi.org/10.1016/j.jaerosci.2022.106000
[7] Arias-Zugasti, M., Rosner, D. E., & Fernández de la Mora, J. (2019). Low Reynolds number capture of small particles on a cylinder by diffusion, interception, and inertia at subcritical Stokes numbers: Numerical calculations, correlations, and small diffusivity asymptote. Aerosol Science and Technology, 53(12), 1367–1380. https://doi.org/10.1080/02786826.2019.1661349
[8] Dhaniyala, S., & Liu, B. Y. H. (2001). Theoretical modeling of filtration by nonuniform fibrous filters. Aerosol Science and Technology, 34(2), 170–178. https://doi.org/10.1080/027868201300034763
[9] Polski Komitet Normalizacyjny. (2017). PN-EN ISO 16890-1:2017-01. Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej—Część 1: Specyfikacje techniczne, wymagania i system klasyfikacji skuteczności określony na podstawie wielkości cząstek pyłu (ePM).
[10] Polski Komitet Normalizacyjny. (2023). PN-EN ISO 16890-2:2023-01. Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej—Część 2: Pomiar skuteczności filtracji w funkcji wymiaru cząstek oraz oporu przepływu powietrza.
[11] Polski Komitet Normalizacyjny. (2025). PN-EN ISO 16890-3:2025-02. Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej—Część 3: Określanie skuteczności filtracji metodą grawimetryczną i oporu przepływu powietrza w zależności od masy zatrzymywanego pyłu.
[12] Polski Komitet Normalizacyjny. (2023). PN-EN ISO 16890-4:2023-01. Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej—Część 4: Metoda kondycjonowania mająca na celu wyznaczenie minimalnej badawczej skuteczności filtracji w funkcji wymiaru cząstek.
[13] Polski Komitet Normalizacyjny. (2018). PN-EN ISO 29463-2:2018-11. Wysokoskuteczne filtry i materiały filtracyjne do usuwania cząstek z powietrza—Część 2: Wytwarzanie aerozolu, urządzenia pomiarowe i statystyka dotycząca zliczania cząstek.
[14] Polski Komitet Normalizacyjny. (2018). PN-EN ISO 29463-3:2018-11. Wysokoskuteczne filtry i materiały filtracyjne do usuwania cząstek z powietrza—Część 3: Badania materiałów filtracyjnych z płaskich arkuszy.
[15] Polski Komitet Normalizacyjny. (2018). PN-EN ISO 29463-4:2018-11. Wysokoskuteczne filtry i materiały filtracyjne do usuwania cząstek z powietrza—Część 4: Metoda badania szczelności elementów filtru—Metoda skanowania.
[16] Polski Komitet Normalizacyjny. (2022). PN-EN ISO 29463-5:2022-10. Wysoko efektywne filtry i materiały filtrujące służące do usuwania cząstek stałych z powietrza—Część 5: Metoda badania elementów filtrujących.
[17] International Organization for Standardization. (2024). ISO 29463-1:2024. High efficiency filters and filter media for removing particles from air—Part 1: Classification, performance, testing and marking.
[18] Polski Komitet Normalizacyjny. (2019). PN-EN 1822-1:2019. Wysokoskuteczne filtry powietrza (EPA, HEPA i ULPA)—Część 1: Klasyfikacja, badania właściwości użytkowych, znakowanie.
[19] Polski Komitet Normalizacyjny. (2023). PN-EN ISO 29462:2023-02. Badanie w warunkach terenowych urządzeń filtracyjnych i systemów stosowanych w wentylacji ogólnej w celu określenia ich skuteczności oczyszczania w odniesieniu do wymiarów cząstek i oporów przepływu powietrza.
[20] Polski Komitet Normalizacyjny. (2012). PN-EN 779:2012. Przeciwpyłowe filtry powietrza do wentylacji ogólnej—Określanie parametrów filtracyjnych [Norma wycofana; zastąpiona przez PN-EN ISO 16890].
[21] Polski Komitet Normalizacyjny. (2019). PN-EN ISO 21083-1:2019-01. Metoda badania skuteczności materiałów filtrujących powietrze ze sferycznych nanomateriałów—Część 1: Zakres wielkości od 20 nm do 500 nm.
[22] Polski Komitet Normalizacyjny. (2019). PN-EN 16798-1:2019-06. Charakterystyka energetyczna budynków—Wentylacja budynków—Część 1: Parametry wejściowe środowiska wewnętrznego do projektowania i oceny charakterystyki energetycznej budynków w odniesieniu do jakości powietrza wewnętrznego, środowiska cieplnego, oświetlenia i akustyki—Moduł M1-6.
[23] Polski Komitet Normalizacyjny. (2020). PN-EN 13053:2020-05. Wentylacja budynków. Centrale wentylacyjne i klimatyzacyjne. Klasyfikacja i charakterystyki działania urządzeń, elementów składowych i sekcji.
[24] Polski Komitet Normalizacyjny. (2008). PN-EN 1886:2008. Wentylacja budynków—Centrale wentylacyjne i klimatyzacyjne—Właściwości mechaniczne
