Komunalne osady ściekowe – analiza stanu prawnego i perspektywy zagospodarowania
DOI:
https://doi.org/10.17512/instal.2026.04.02Słowa kluczowe:
komunalne osady ściekowe, gospodarka odpadami, uwarunkowania prawneAbstrakt
W artykule przedstawiono przekrojową analizę prawnych i technologicznych uwarunkowań gospodarowania komunalnymi osadami ściekowymi w Polsce. Omówiono status osadów w świetle ustawy o odpadach (kod 19 08 05), zasady ich kwalifikacji oraz ograniczenia wynikające z zakazu składowania frakcji wysokokalorycznej. Przedstawiono możliwości odzysku energii na drodze fermentacji metanowej i termicznego przekształcania, a także uwarunkowania przyrodniczego wykorzystania osadów. Szczególną uwagę poświęcono zmianom regulacyjnym dotyczącym procesu R10, które od 15 stycznia 2026 r. zaostrzają wymagania w zakresie stabilizacji, higienizacji i monitoringu. Wskazano także procesy recyklingu organicznego (R3) oraz ścieżki utraty statusu odpadu jako kierunki ograniczające ryzyko prawne i operacyjne wytwórców.
Pobrania
Bibliografia
[1] Olasupo, A., Ishola, B., Ajiboye, T. O., Esan, A. O., Idris, M. O., Lawal, B., & Suah, F. B. M. (2026). Sewage sludge: A source of renewable energy and resources for circular bioeconomy. Chemical Engineering Journal: Green and Sustainable, 1, 100015. https://doi.org/10.1016/j.cejgas.2025.100015
[2]. Wei, Z., Qin, Y., Li, X., & Gao, P. (2024). Resource recovery of high value-added products from wastewater: Current status and prospects. Bioresource Technology, 398, 130521. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2024.130521
[3]. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. (2024, December 30). Wzór sprawozdania z realizacji KPOŚK w 2024 r. wraz z VII aktualizacją [Ankieta/sprawozdanie]. https://wodypolskie.bip.gov.pl/kzgw/wzor-sprawozdania-z-realizacji-kposk-w-2024-rwraz-z-vii-aktualizacja.html
[4] Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Dz.U. 2013 poz. 21 (Pol.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000021
[5] Górski, M. (2021). Prawo ochrony środowiska (Vol. 4). Wolters Kluwer.
[6] Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, Dz.U. 2001 nr 62 poz. 627 (Pol.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20010620627
[7] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 (Pol.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19970780483
[8] Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, Dz.U. 2020 poz. 10 (Pol.). https://dziennikustaw.gov.pl/du/2020/10
[9] Wang, L., Chang, Y., & Li, A. (2019). Hydrothermal carbonization for energy-efficient processing of sewage sludge: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 108, 423–440. https://doi.org/10.1016/j.rser.2019.04.011
[10] Minister Infrastruktury. (2023, March 17). Obwieszczenie Ministra Infrastruktury w sprawie ogłoszenia aktualizacji krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych (M.P. 2023 poz. 503). Monitor Polski. https://monitorpolski.gov.pl/MP/2023/503
[11] Sobolewski, A., Iluk, T., & Billig, T. (2024). Termiczne przekształcanie komunalnych osadów ściekowych. Czy to się opłaca? Nowa Energia, 5–6(96), 78–81. https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech38ccce65-8963-4f13-9aba-c95062cd9b70
[12] Kamizela, T. (2025). Struktura zagospodarowania komunalnych osadów ściekowych w Polsce. INSTAL, 6, 40-45. https://doi.org/10.36119/15.2025.6.5
[13] Bień, J., & Bień, B. (2024). Energy recovery from municipal sewage sludge: Combustion kinetics in a varied oxygen–carbon dioxide atmosphere. Energies, 17(21), 5382. https://doi.org/10.3390/en17215382
[14] Neczaj, E., Grosser, A., Grobelak, A., Celary, P., & Singh, B. R. (2021). Conversion of sewage sludge and other biodegradable waste into high-value soil amendment within a circular bioeconomy perspective. Energies, 14(21), 6953. https://doi.org/10.3390/en14216953
[15] Pietrzak, Z., Karbowy, B., & Żarczyński, A. (2022). Metody unieszkodliwiania i zagospodarowania osadów ściekowych stosowane w Polsce. Eliksir, (11), 19–25. https://chemia.p.lodz.pl/sites/chemia/files/2023-04/Eliksir_nr11.pdf
[16] Rogoziński, S., & Mrowiec, B. (2025). Funkcjonowanie oczyszczalni ścieków komunalnych w aspekcie nowej unijnej dyrektywy ściekowej. Cz. 2: Przeróbka osadów ściekowych. Polish Journal of Materials and Environmental Engineering, 10, 18–32. https://doi.org/10.53052/pjmee.2025.10.03
[17] Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 16 lipca 2015 r. w sprawie dopuszczania odpadów do składowania na składowiskach, Dz.U. 2015 poz. 1277 (Pol.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150001277
[18] Poproch, d., cimochowicz-rybicka, M., Górka, J., & Łuszczek, B. (2022). Gospodarka osadami ściekowymi w miejskiej oczyszczalni ścieków. Instal, (10), 47–50. https://doi.org/10.36119/15.2022.10.6
[19] Krupa, K. (2016). Wybrane aspekty techniczno--ekonomiczne produkcji i wykorzystania biogazu na cele energetyczne: Studium przypadku oczyszczalni Ścieków Tychy-urbanowice. Instal, (2), 22–25.min-pan.krakow.pl/wp-content/uploads/sites/4/2020/04/GoZ-ca%c5%82osc.pdf
[20] Wojtasik, M. (2024). Zagospodarowanie osadów ściekowych. nafta-Gaz, 80(10), 646652. https://doi.org/10.18668/nG.2024.10.06
[21] Ministerstwo Środowiska. (2018, november 18). Strategia postępowania z komunalnymi osadami ściekowymi na lata 2019–2022. https://www.gov.pl/attachment/2846e2b3--68c7-46eb-b36e-7643e81efd9a
[22] Kulczycka, J. (ed.). (2019). Gospodarka o obiegu zamkniętym w polityce i badaniach naukowych. Wydawnictwo Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
[23] Pająk, T. (2008). Współspalanie komunalnych osadów ściekowych, jako źródło energii odnawialnej. Instal, (12), 36–40.
[24] Jaworski, T., & Wajda, a. (2022). Wykorzystanie paliw z odpadów, biomasy oraz osadów ściekowych w ciepłownictwie. nowa energia, (4), 42–51.
[25] Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 31 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie komunalnych osadów ściekowych, dz.u. 2022 poz. 89 (Pol.). https://dziennikustaw.gov.pl/du/2022/89
[26] rada Ministrów. (2023, June 12). uchwała nr 96 Rady Ministrów w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2028 (M.P. 2023 poz. 702). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/docdetails.xsp?id=WMP20230000702
[27] Bujny, J. (2023). utrata statusu odpadów. Kierunek Wod-Kan, (3), 78. https://www.kierunekwodkan.pl/magazyn,wodkan-magazyn-32023.html
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Turlej (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication, with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits others to share the work with appropriate acknowledgment of the authorship and initial publication in this journal.
