Wprowadzenie

Realizacja energetycznego programu ją-

drowego stanowi dla każdego inwestora

ogromne wyzwanie i narzuca konieczność

spełnienia szeregu wymagań zdefiniowanych

w obszarach: społeczno-ekonomicznym, in-

żynierskim, zdrowia, bezpieczeństwa, ochro-

ny, atakże środowiskowym [1, 2]. Bez wzglę-

du na to, czy wdanym kraju program jądro-

wy realizowany jest po raz pierwszy czy nie,

nieodłączną jego częścią jest konieczność

przeprowadzenia procedury lokalizacyjnej.

Do działań poprzedzających uruchomienie

tej procedury zalicza się przede wszystkim

zdefiniowanie celu biznesowego oraz uzy-

skanie akceptacji społecznej całego przedsię-

wzięcia. Natomiast do działań umożliwiają-

cych jej przeprowadzenie – spełnienie

wszystkich wymagań prawnych dotyczących

budowy oraz bezpiecznej eksploatacji elek-

trowni jądrowej (EJ). Ich celem jest wybór ta-

kiego miejsca, które umożliwiałoby wcałym

okresie życia elektrowni jej minimalny wpływ

na środowisko iodwrotnie [3].

Zgodnie zrekomendacjami Międzyna-

rodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA)

w programie jądrowym, który realizowany

jest wdanym kraju po raz pierwszy występo-

wać powinny trzy zasadnicze etapy (rys. 1),

wtym [4]:

l Etap I– obejmujący rozważania wstępne

dotyczące prac niezbędnych do podję-

cia świadomej decyzji wzakresie urucho-

mienia programu energetyki jądrowej.

l Etap II – który po podjęciu decyzji poli-

tycznej obejmuje prace związane

z przygotowaniem do budowy elek-

trowni jądrowej (EJ).

l Etap III – obejmujący działania zmierza-

jące do uruchomienia EJ, począwszy od

budowy a skończywszy na rozruchu

inastępnie eksploatacji energetycznego

bloku jądrowego.

Każdy z wymienionych wyżej etapów

kończy określony kamień milowy, przy

czym:

l Etap I projektu kończy gotowość do

podjęcia świadomego przedsięwzięcia

wzakresie uruchomienia programu bu-

dowy EJ,

l Etap II – uruchomienie procedury oferto-

wej w zakresie dostawy urządzeń dla

określonej technologii jądrowej,

l Etap III – ostateczne uruchomienie EJ

gotowej do ciągłej eksploatacji.

Czynności zmierzające do wyboru loka-

lizacji EJ powinny rozpocząć się we wcze-

snej fazie Etapu I, gdzie ustalany jest obszar

lub obszary potencjalnego zainteresowania.

Analiza przesiewowa wybranych lokalizacji

oraz ustalenie listy rankingowej są czynno-

ściami dokonywanymi na początku Etapu II.

Wtedy też po wyborze technologii jądrowej

ustala się zakres czynności szczegółowych

związanych z oceną wybranej lokalizacji,

Ź ródła ciepła i energii elektrycznej/Sources of heat and electricity

Procedura wyboru lokalizacji dla elektrowni jądrowej

wświetle przepisów amerykańskiej komisji

dozoru jądrowego U.S. NRC

Siting procedure for anuclear power plant according to the regulations

of the U.S. Nuclear Regulatory Commission

PAWEŁ MIREK

DOI 10.36119/15.2025.3.1

Wartykule przedstawiono procedurę wyboru lokalizacji dla elektrowni jądrowej rekomendowaną przez Amery-

kańską Komisję Dozoru Jądrowego (U.S. NRC). Omówiono praktyczny sposób jej implementacji stosując pięcio-

etapowe podejście oraz trójstopniową strukturę kryteriów lokalizacyjnych. Przeprowadzono dyskusję stosowa-

nych czynników oceny analizowanych lokalizacji oraz sposób postępowania przy wyznaczaniu obszaru zainte-

resowania przy znanej inieznanej technologii jądrowej. Zuwagi na neutralność technologiczną iregulacyjną

omawianej procedury jej założenia mogą okazać się pomocne podczas prowadzenia nowego lub weryfikacji

istniejącego procesu lokalizacyjnego dla obiektu energetyki jądrowej, którego budowa planowana jest wzupeł-

nie nowym miejscu.

Słowa kluczowe: elektrownia jądrowa, procedura lokalizacyjna, raport lokalizacyjny

The paper presents the site selection procedure for anuclear power plant recommended by the U.S. Nuclear

Regulatory Commission (U.S. NRC). The practical manner of its mplementation is discussed, using afive-step

approach and athree-level structure of siting criteria. Adiscussion of the factors used to assess the locations under

consideration and how to proceed in determining the area of interest with known and unknown nuclear technology is

provided. Given the technological and regulatory neutrality of the procedure discussed, its assumptions may prove

helpful when conducting anew or revising an existing siting process for anuclear power facility that is planned for

acompletely new site.

Keywords: nuclear power plant, siting procedure, site evaluation report

dr hab. inż. Paweł Mirek, Prof. PCz ‒ Katedra Zaawansowanych Technologii Energetycznych, Wydział Infrastruktury iŚrodowiska, Politechnika

Częstochowska, Częstochowa, e-mail: pawel.mirek@pcz.pl

3/2025 www.informacjainstal.com.pl

Księga3_25.indb 8Księga3_25.indb 8 20.03.2025 11:39:1820.03.2025 11:39:18

www.informacjainstal.com.pl

3/2025

Źródła ciepła i energii elektrycznej

które jednocześnie stanowią przedmiot za-

sadniczych prac Etapu II.

Niezależnie od tego, gdzie realizowany

jest energetyczny projekt jądrowy, każdy po-

tencjalny operator musi uzyskać zgodę wła-

ściwego organu regulacyjnego na lokaliza-

cję, budowę oraz eksploatację elektrowni

oraz akceptację społeczną wynikającą

z energetycznych potrzeb własnych kraju,

ekonomicznej opłacalności inwestycji oraz

uwarunkowań środowiskowych. W Polsce,

zakres kryteriów lokalizacyjnych oraz wyma-

gań dotyczących raportu lokalizacyjnego

określa Rada Ministrów na mocy Rozporzą-

dzenia [5], co wynika zart. 35b, pkt 4 Usta-

wy zdnia 29 listopada 2000 r. – Prawo ato-

mowe [6]. Przepisy wykonawcze zawarte

w dokumencie [5] wraz z rekomendacjami

Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej

stanowiły podstawę do określenia szczegóło-

wego zakresu oceny terenów przeznaczo-

nych pod lokalizację pierwszej polskiej elek-

trowni jądrowej oraz ostatecznego wyboru

miejsca inwestycji w gminie Choczewo.

W Stanach Zjednoczonych Ameryki orga-

nem regulacyjnym wzakresie obiektów ener-

getyki jądrowej jest Amerykańska Komisja

Dozoru Jądrowego (U.S. Nuclear Regulatory

Commision – U.S. NRC), a proces wyboru

lokalizacji pod EJ podlega ustawie regulują-

cej politykę ekologiczną państwa (National

Environmental Policy Act – NEPA). Pełna

analiza określona przepisami NEPA przepro-

wadzana jest przez organ dozoru jądrowego

zgodnie zkodeksem przepisów federalnych

(Code of Federal Regulations – CFR) 10 CFR

Part 51 [7], przepisami zawartymi w doku-

mencie NRC Regulatory Guide 4.2, Revision

3, Preparation of Environmental Reports for

Nuclear Power Stations (U.S. NRC, 2018) [8]

oraz wytycznymi zawartymi wrozdziale 9.3

dokumentu NUREG-1555, zatytułowanego

“Standard Review Plans for Environmental

Reviews for Nuclear Power Plants” [9]. Zuwa-

gi na to, że przepisy dotyczące licencjonowa-

nia obiektów energetyki jądrowej stanowią

pochodną doświadczeń z budowy, eksplo-

atacji oraz likwidacji tych obiektów można

stwierdzić, że Amerykańska Komisja Dozoru

Jądrowego wypracowała najpełniejszy za-

kres regulacji prawnych wtym zakresie. Wy-

nika to m. in. z:

l użytkowania największej na świecie

liczby energetycznych reaktorów jądro-

wych (135, zczego 94 jest nadal eks-

ploatowanych) o łącznej mocy blisko

117 GWe (96,95 GWe – weksploata-

cji) (rys. 2) [10],

l budowaniu EJ wodmiennych pod wzglę-

dem geograficznym lokalizacjach,

l nieprzerwanej od roku 1957 eksploatacji

energetycznych reaktorów jądrowych,

l doświadczeń licencjonowania obiektów

jądrowych budowanych przez amery-

kańskich dostawców na całym świecie.

Istotną częścią procesu licencjonowania

obiektów energetyki jądrowej jest procedura

lokalizacyjna, która wkształcie zapropono-

wanym przez U.S. NRC jest neutralna pod

względem regulacyjnym. Dzięki temu może

być zastosowana w każdym kraju w przy-

padku prawie wszystkich działań związa-

nych zoceną miejsca lokalizacji EJ niezależ-

nie od obowiązujących tam przepisów wy-

konawczych. Co więcej, zgodnie zprzyjęty-

mi założeniami opracowany proces lokaliza-

cyjny jest niezależny od zastosowanej tech-

nologii jądrowej, co pozwala na zastosowa-

nie go do reaktorów generacji min. III/III+

zuwzględnieniem reaktorów innych, niż lek-

kowodne oraz lekkowodnych reaktorów

SMR, jak również mikroreaktorów [11].

Celem artykułu jest przedstawienie idei

procedury lokalizacyjnej rekomendowanej

przez Amerykańską Komisję Dozoru

Jądrowego oraz sposobu jej implementacji

z wykorzystaniem trójstopniowej struktury

czynników lokalizacyjnych.

Procedura wyboru lokalizacji

elektrowni jądrowej

Wielkość isposób wyboru terenu

pod elektrownię jądrową

W procedurze lokalizacyjnej EJ jedną

z pierwszych kwestii, która powinna być

rozstrzygnięta, jest wielkość terenu niezbęd-

nego pod budowę obiektu. Problem ten jest

Rys. 1

Schemat programu rozwoju infrastruktury EJ zgodnie zrekomendacjami MAEA

Rys. 2

Liczba czynnych, budowanych oraz wygaszonych reaktorów jądrowych wwybranych krajach na

świecie. Opracowano na podstawie danych Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej [10]

Księga3_25.indb 9Księga3_25.indb 9 20.03.2025 11:39:1820.03.2025 11:39:18

3/2025 www.informacjainstal.com.pl

nieistotny w przypadku, gdy na wczesnym

etapie projektu znana jest już technologia ją-

drowa oraz typ reaktora. Wprzeważającej

większości wypadków informacje te nie są

jednak znane, co narzuca konieczność sza-

cunkowego określenia wielkości obszaru zaj-

mowanego przez elektrownię. Do tego celu

można wykorzystać dane zawarte wtabeli 1

uzależniające powierzchnię zajmowanego

terenu od mocy reaktora jądrowego [11].

Wielkość reaktora ztabeli 1 odnosi się

do pojedynczej jednostki. Wprzypadku, gdy

planowana inwestycja zakłada budowę

wielu reaktorów, wielkość zajmowanego ob-

szaru nie musi być wielokrotnością po-

wierzchni przypisanej do jednego obiektu.

Z tego względu, dla poprawnego wyzna-

czenia obwiedni terenu zajmowanego przez

obiekt jądrowy rekomenduje się konsultacje

z potencjalnymi dostawcami urządzeń lub

wprzypadku braku takiej możliwości zwielo-

krotnienie wartości przypisanych do poje-

dynczego reaktora.

Obszar zajmowany przez obiekt

obejmuje wszystkie powierzchnie niezbędne

do bieżącej obsługi EJ, wtym między innymi

tereny zajmowane przez: blok energetyczny,

budynki pomocnicze imagazyny, biura, par-

king, składowisko odpadów, wieże chłodni-

cze oraz obszar chroniony. Zgodnie zdoku-

mentem [12], wielkość powierzchni pod EJ nie

powinna być większa, niż 40,5 ha, przy

czym naruszenie gruntu wsposób stały itym-

czasowy nie powinno dotyczyć powierzchni

większej, niż odpowiednio 12 i8,1 ha.

Obszar całkowity obejmuje po-

wierzchnię zajmowaną przez obiekt oraz

każdy dodatkowy obszar zadeklarowany,

jako część techniczna przynależna do obiek-

tu. Wielkość obszaru całkowitego może być

bardzo zróżnicowana istanowić powierzch-

nię niewiele większą lub znacznie większą

od obszaru zajmowanego przez obiekt.

Czynnikami decydującymi są w tym przy-

padku: ogólna charakterystyka terenu,

względy środowiskowe (np. obecność tere-

nów podmokłych), lokalizacja źródeł wody,

czy uwzględnienie dodatkowego terenu pod

budowę kolejnych jednostek w przyszłości.

Jeżeli nowa EJ budowana będzie wgrani-

cach istniejącej elektrowni lub jej pobliżu,

wielkość obszaru całkowitego będzie znacz-

nie mniejsza. Jeżeli natomiast przewiduje się

budowę nowej elektrowni wzupełnie nowym

obszarze, gdzie dodatkowo usytuowany bę-

dzie zbiornik wody chłodzącej, wielkość

całkowitej powierzchni należy powiększyć

o dodatkowe 1600 ha w stosunku do da-

nych zawartych wtabeli 1.

Obszar dodatkowy obejmuje zazwy-

czaj tymczasową powierzchnię niezbędną

do budowy obiektu jądrowego. Obszar ten

może, lecz nie musi stać się ostatecznie czę-

ścią elektrowni, ale powinien być przewi-

dziany wogólnym planie poszukiwania od-

powiedniej lokalizacji. Przyjmuje się, że dla

dużych reaktorów jądrowych optymalna

wielkość obszaru uwzględniającego zbior-

nik wody chłodzącej oraz dodatkowy ob-

szar budowlany wynosi 2400 ha lub 800

ha, jeśli istnieją ograniczenia, które nie po-

zwalają na wyznaczenie lokalizacji owięk-

szej powierzchni [11].

Na uwagę zasługuje fakt, że wprocesie

poszukiwania lokalizacji dla nowych obiek-

tów energetyki jądrowej U.S. NRC stosuje

dwa pojęcia Plant Parameter Envelope

(PPE) oraz Site Parameter Envelope (SPE).

PPE to termin stosowany w odniesieniu do

potencjalnych lokalizacji elektrowni, dla któ-

rych nieznana jest konkretna technologia ją-

drowa. Pojęcie to używane jest wdokumen-

tach niezbędnych do uzyskania wstępnej de-

cyzji lokalizacyjnej (tzw. Early Site Permit –

ESP) zgodnie zzapisami zawartymi wprze-

pisach 10 CFR 52 część A [13]. PPE to

szczegółowy zestaw parametrów obiektu ją-

drowego odzwierciedlający jego wartości

graniczne dotyczące lokalizacji. Zestaw ten

opracowywany jest przez inwestora wporo-

zumieniu z potencjalnymi dostawcami tech-

nologii jądrowych a jego efekt stanowi ob-

wiednia zakładu, którą próbuje się umiejsco-

wić wrozważanych lokalizacjach. Wanali-

zach uwzględnia się najbardziej niekorzystne

warunki brzegowe wynikające ztechnologii

jądrowych branych pod uwagę wtym m.in.:

wielkość powierzchni potencjalnej lokalizacji,

strumień objętości wody chłodzącej czy ilość

osób przewidzianych do obsługi elektrowni.

Przy opracowywaniu dokumentów do uzy-

skania wstępnej decyzji lokalizacyjnej U.S.

NRC rekomenduje metodykę opisaną wdo-

kumencie NEI 10-01 (Rev. 1), Industry Guide-

line for Developing aPlant Parameter Envelo-

pe in Support of an Early Site Permit [14],

która została uaktualniona wroku 2021 [15].

Wodróżnieniu od PPE, SPE opracowywany

jest przez dostawcę reaktora jądrowego

iokreśla, podobnie jak PPE, parametry gra-

niczne dla lokalizacji, ale w odniesieniu do

bardzo konkretnego urządzenia. Dzięki temu

SPE może być wykorzystany na wczesnym

etapie inwestycji do określenia jej wpływu na

środowisko znacznie ułatwiając opracowa-

nie raportu oddziaływania na środowisko.

Wprocedurze wyboru lokalizacji pod EJ

przepisy U.S. NRC definiują kilka pojęć okre-

ślających analizowane tereny, wtym [16]:

l Obszar zainteresowania (Region of

interest – ROI), który stanowi obszar geo-

graficzny brany pod uwagę wposzuki-

waniach lokalizacji kandydujących,

l Obszar/-y kandydujące (Candidate

area/-s – CA), którym jest jeden lub kil-

ka obszarów znajdujących się wzakre-

sie ROI stanowiących pozostałość po

wyeliminowaniu wszystkich terenów nie-

odpowiednich ze względu np. na zbyt

duże zaludnienie, brak dostępu do

wody, występowanie aktywnych usko-

ków, bądź zbyt dużą odległość od linii

przesyłowych,

l Potencjalne lokalizacje (Potential sites

– PS), które stanowią tereny położone

wobrębie obszarów kandydujących zi-

dentyfikowane do wstępnej oceny wcelu

ustalenia lokalizacji kandydujących,

l Lokalizacje kandydujące (Candidate

sites – CS), którymi są tereny (przynaj-

mniej cztery) znajdujące się wobszarze

zainteresowania i które w analizie po-

równawczej oceniane są najwyżej pod

kątem usytuowania EJ,

l Lokalizacje alternatywne (Alternative

sites – AS), które stanowią tereny wyło-

nione spośród lokalizacji kandydują-

cych, będące bazą do wyboru ostatecz-

nej lokalizacji dla EJ.

l Lokalizacja proponowana (Proposed

site – PPS), którą jest teren przedstawia-

ny przez wnioskodawcę regulatorowi

U.S NRC, jako lokalizacja proponowa-

na pod budowę EJ, weryfikowany na

podstawie przepisów zawartych wdo-

kumencie [17].

Wszystkie z wymienionych wyżej ob-

szarów i lokalizacji muszą być poddane

ocenie z wykorzystaniem trójstopniowej

struktury kryteriów lokalizacyjnych [11].

Struktura kryteriów lokalizacyjnych

Niezależnie od tego, czy wstępny wybór

lokalizacji EJ przeprowadzony zostanie

woparciu oPPE czy SPE, każdy teren prze-

znaczony pod obiekt jądrowy musi być pod-

dany weryfikacji zwykorzystaniem kryteriów

Tabela 1 Wielkość obszaru zajmowanego przez EJ wzależności od mocy reaktora jądrowego [11]

Wielkość

reaktora

Moc termiczna Moc elektryczna

Typowa wielkość zajmowanego obszaru

Obszar zajmowany

przez obiekt

Obszar całkowity Obszar dodatkowy

ha ha ha

Mikro ≤ 150

≤ 50

0,04 do 1,6 0,4 do 3,2 0,8 do 4

Mały (SMR)

150 ≥ 900 50 ≥ 300

10 do 80 20 do 200 20 do 40

Średni 900 ≥ 1800 300 ≥ 600 25 do 100 100 do 325 30 do 80

Duży > 1800 > 600 40 do 160 200 do 800 40 do 200

Księga3_25.indb 10Księga3_25.indb 10 20.03.2025 11:39:1820.03.2025 11:39:18

www.informacjainstal.com.pl

3/2025

Źródła ciepła i energii elektrycznej

lokalizacyjnych. Kryteria te zbudowane są na

bazie trójstopniowej struktury iobejmują:

l Czynniki wykluczające,

l Czynniki warunkowo wykluczające,

l Czynniki dopuszczające.

Czynniki wykluczające – określają

wymagania w zakresie wykonalności pro-

jektu jądrowego wdanej lokalizacji. Mają

zazwyczaj postać wymagań zerojedynko-

wych ipozwalają na odrzucenie lokalizacji,

które są nieakceptowalne wzwiązku zza-

gadnieniami, zdarzeniami, zjawiskami lub

zagrożeniami, dla których nie istnieją po-

wszechnie stosowane ochronne rozwiąza-

nia inżynierskie [3]. Zuwagi na bezwzględ-

ną konieczność wykluczenia lokalizacji,

która nie spełnia warunków określonych

przez czynniki wykluczające, czynniki te

zwane są także bezwzględnie wykluczają-

cymi [18] lub kryteriami wady fatalnej. Na

uwagę zasługuje fakt, że woparciu oczyn-

niki wykluczające nie ustala się żadnej listy

rankingowej rozważanych lokalizacji dla EJ.

Tak więc wprzypadku, gdy dany obszar nie

spełnia jakiegokolwiek z rozważanych

czynników tego typu, natychmiast zostaje

odrzucony zdalszych rozważań. Wtabeli 2

pokazano zestawienie przykładowych

czynników wykluczających wynikających

zdokumentów [19-22].

Jak wynika ztabeli 2, nie wszystkie kry-

teria wykluczające mają bezpośredni wpływ

na bezpieczeństwo eksploatacji EJ. Wiele

znich skupia się wokół zagadnień ocharak-

terze ekonomicznym oraz środowiskowym.

Czynniki warunkowo wykluczające

– wporównaniu zczynnikami wykluczający-

mi wykazują większą elastyczność stosowa-

nia iwykorzystywane są wcelu scharaktery-

zowania dostępnych lokalizacji pod kątem

łatwości budowy ieksploatacji EJ lub odległo-

ści od lokalnych skupisk ludności. Czynniki

tego typu zwane są także krytycznymi, ponie-

waż obejmują lokalizacje, wktórych wystę-

pują trudne do przezwyciężenia przeszkody

wymagające zastosowania nadzwyczajnych

rozwiązań inżynierskich decydujących opo-

wodzeniu projektu jądrowego [18]. Wefek-

cie, czynniki warunkowo-wykluczające ogra-

niczają przydatność terenu pod budowę EJ,

ale nie są na tyle restrykcyjne, aby ostatecznie

wyeliminować go zdalszych etapów oceny.

Istnieją różne podejścia do stosowania tego

typu czynników. Dodatkowe informacje

wtym zakresie znaleźć można wopracowa-

niach [11, 18]. W tabeli 3 pokazano zesta-

wienie przykładowych czynników warunko-

wo wykluczających.

Jak wynika z porównania danych za-

wartych wtabelach 2 i3, wiele zczynników

wykluczających może być traktowanych,

jako warunkowo wykluczające. Z tego

względu, ocena potencjalnych lokalizacji

musi być przeprowadzona z należytą sta-

rannością iwymaga każdorazowo indywi-

dualnego podejścia do każdego zanalizo-

wanych terenów.

Czynniki dopuszczające – stosowane

są do wybranych wtoku analizy przesiewo-

wej obszarów wcelu lepszego rozróżnienia

pomiędzy blisko sklasyfikowanymi lokaliza-

cjami. Czynniki tego typu reprezentują za-

zwyczaj cechy lokalizacji, które powiązane

są bezpośrednio zuwarunkowaniami środo-

wiskowymi oraz ekonomicznymi projektu ją-

drowego. Ztego względu, wniektórych pu-

blikacjach czynniki tego typu zwane są także

ekonomicznymi [18].

Procedura lokalizacyjna U.S. NRC

Procedura lokalizacyjna rekomendowa-

na przez U.S. NRC to proces złożony zpię-

ciu etapów, w trakcie których następuje:

identyfikacja obszaru zainteresowania, ana-

liza przesiewowa obszarów kandydują-

cych, identyfikacja potencjalnych lokalizacji,

analiza przesiewowa lokalizacji kandydują-

cych oraz identyfikacja lokalizacji propono-

wanych i alternatywnych (rys. 3) [4, 16].

Każdy zkolejnych etapów zawęża obszar

oraz liczbę rozważanych lokalizacji aż do

zidentyfikowania lokalizacji docelowej,

zwanej też proponowaną. Realizacja proce-

dury wiąże się zkoniecznością przeprowa-

dzenia trzech procesów analitycznych, do

których należą:

Tabela 2 Zestawienie przykładowych czynników wykluczających wynikających zdokumentów

[19-22]

Tabela 3 Zestawienie przykładowych czynników warunkowo wykluczających wynikających

zdokumentów [19-22]

Związane ze zdrowiem ibezpieczeństwem Ekologiczne Techniczne iekonomiczne

l Geologia/Sejsmika

(wibracyjny ruch gruntu, możliwe uskoki)

l Dostępność wody chłodzącej

l Powódź [20]

l Populacja [20]

l Zagrożenie dla wód gruntowych [21]

l Bliskie sąsiedztwo terenów niebezpiecznych [20]

l Wymagania dotyczące temperatury otoczenia [18]

l Zagrożenie dla siedlisk gatun-

ków chronionych [20]

l Zagrożenie dla terenów pod-

mokłych będących miejscem

bytowym dla ważnych gatun-

ków [22]

l Przeznaczenie terenu [20]

l Zasięg pompowania

Związane ze zdrowiem ibezpieczeństwem Ekologiczne Techniczne iekonomiczne

l Geologia/Sejsmika (możliwe uskoki, uskoki

powierzchniowe ideformacje, zagrożenia geolo-

giczne, stabilność podłoża) [18]

l Dostępność wody chłodzącej [18]

l Powódź [20]

l Bliskie sąsiedztwo terenów niebezpiecznych [20]

l Populacja [20]

l Zagrożenie dla siedlisk gatun-

ków chronionych [20]

l Zagrożenie dla terenów pod-

mokłych będących miejscem

bytowym dla ważnych gatun-

ków [22]

l Przeznaczenie terenu [20]

l Zasięg pompowania

l Dostęp do linii kolejowej

l Dostęp do autostrady

l Koszty przesyłu energii

l Topografia

l Prawa własności gruntów

Rys. 3

Schemat funkcjonalny procesu wyboru lokalizacji EJ (opracowano na podstawie [16])

Księga3_25.indb 11Księga3_25.indb 11 20.03.2025 11:39:1820.03.2025 11:39:18

3/2025 www.informacjainstal.com.pl

l Określenie kryteriów lokalizacyj-

nych, które reprezentują wymogi regu-

lacyjne, projektowe iśrodowiskowe de-

cydujące oprzydatności danej lokaliza-

cji,

l Ocena kryteriów lokalizacyjnych,

polegająca na opracowaniu funkcji uży-

teczności określających względną przy-

datność terenu wodniesieniu do każde-

go ze zdefiniowanych kryteriów oceny.

Funkcje użyteczności przekładają wy-

mierne cechy lokalizacji na wspólną

skalę przydatności wyrażającą względ-

ne preferencje rozważanych lokalizacji.

l Opracowanie współczynników wa-

gowych dla poszczególnych kryteriów,

które odzwierciedlać mają ich względne

znaczenie dla rozważanych lokalizacji.

Współczynniki te nabierają obiektywne-

go znaczenia w przypadku, gdy na

etapie poszukiwania lokalizacji znana

jest już technologia jądrowa.

Procedurę rozpoczyna się od wyboru

ROI, który najczęściej wskazuje potencjalny

inwestor biorąc pod uwagę cele biznesowe

sprecyzowane dla swojego przedsięwzięcia.

Przy wyborze obszaru zainteresowania moż-

na także uwzględniać rekomendacje sprecy-

zowane wdokumentach [9, 16], jak również

[8]. W etapie drugim następuje ocena ROI

zwykorzystaniem czynników wykluczających

oraz warunkowo wykluczających. Wpierw-

szym kroku dokonuje się weryfikacji CA przy

użyciu czynników wykluczających celem od-

rzucenia obszarów, na których nie jest możli-

we zlokalizowanie EJ ze względu na ograni-

czenia regulacyjne, instytucjonalne, projekto-

we oraz środowiskowe. Wdrugim kroku wy-

brane obszary sprawdza się przy użyciu

czynników wykluczających warunkowo, aby

wyeliminować tereny dopuszczalne, ale

mniej korzystne zróżnych względów. Proces

ten przypomina prostopadłą projekcję tere-

nów zwydzieleniem na drodze eliminacji ta-

kich, które nie spełniają wymagań określo-

nych narzuconymi czynnikami (rys. 4). Jeżeli

analiza przesiewowa okaże się zbyt rygory-

styczna (co zaowocuje odrzuceniem zbyt

dużej liczby terenów), czynniki warunkowo

wykluczające mogą zostać złagodzone

aproces oceny powtórzony.

Zdrugiej strony, jeżeli pozostały obszar

okaże się zbyt duży, można zastosować do-

datkowe czynniki warunkowo wykluczające

ipowtórzyć całą ocenę. Proces selekcji reali-

zowany jest do momentu, wktórym zidentyfi-

kowane obszary kandydujące będą miały na

tyle dużą wielkość, aby możliwe było rozwa-

żenie wielu potencjalnych lokalizacji lub gdy

nie można już wuzasadniony sposób zasto-

sować bardziej restrykcyjnych czynników wa-

runkowo wykluczających. Wetapie wyboru

obszarów kandydujących wykorzystuje się

głównie ogólnodostępne dane pochodzące

zSystemu Informacji Geograficznej. Wtrze-

cim etapie identyfikowane są potencjalne lo-

kalizacje dla EJ. Podstawą oceny są w tym

przypadku zdjęcia satelitarne i lotnicze do-

stępne wbazach Google Earth, jak również

mapy topograficzne USGS wykonane wska-

lach 1:100 000 oraz 1:24 000. Analizę

przesiewową wykonuje się zwykorzystaniem

czynników wykluczających oraz warunkowo

wykluczających. Wprocesie wyboru szcze-

gólny nacisk kładzie się m. in. na:

l unikanie obszarów odużej gęstości za-

ludnienia,

l unikanie obszarów wrażliwych ekolo-

gicznie o specjalnym przeznaczeniu

oraz terenów należących do dziedzic-

twa narodowego (parki narodowe, ob-

szary historyczne et.),

l preferowanie obszarów oniskim ryzyku

sejsmicznym,

l unikanie terenów podmokłych,

l dostęp do istniejącej infrastruktury trans-

portowej,

l dostępność źródeł wody chłodzącej.

Dodatkowe czynniki, które mogą być

brane pod uwagę przy wyborze potencjal-

nych lokalizacji to: elastyczność pod kątem

optymalizacji rozmieszczenia lokalizacji

w zakresie minimalizacji kosztów, elastycz-

ność pod kątem uniknięcia lub złagodzenia

wpływu przedsięwzięcia na środowisko, mini-

malizacja liczby działek znajdujących się

wobrębie rozważanych lokalizacji, optyma-

lizacja czynników inżynieryjnych (np. warunki

posadowienia, wymagania w zakresie na-

chylenia terenu i topografii etc.). Rezultatem

wyboru i oceny obszarów kandydujących

powinien być zestaw od 10 do 20 potencjal-

nych lokalizacji [11], spośród których wyod-

rębnia się lokalizacje kandydujące. Zgodnie

zrekomendacjami dokumentu [9], liczba lo-

kalizacji kandydujących będących efektem

analizy przesiewowej powinna wynosić od

trzech do pięciu. Jako podstawę do wykona-

nia analizy przyjmuje się zestaw czynników

dopuszczających oraz, jeśli zajdzie taka po-

trzeba, zmodyfikowane czynniki wykluczają-

ce oraz warunkowo wykluczające. Wproce-

sie wyboru wykorzystuje się dane dostępne

dla terenów, gdzie położone są potencjalne

lokalizacje. Wzależności od liczby potencjal-

nych lokalizacji wyodrębnionych w etapie

trzecim, lokalizacje kandydujące mogą być

wybierane sukcesywnie. Wpierwszym kroku

pełny zestaw potencjalnych lokalizacji ana-

lizowany jest przy użyciu wstępnego zesta-

wu kryteriów przesiewowych. Miejsca okre-

ślone, jako najlepsze wkolejnym kroku prze-

noszone są do bardziej szczegółowej anali-

zy, tak, aby wzrastającemu poziomowi

szczegółowości prowadzonych analiz to-

warzyszył jednoczesny spadek liczby oce-

nianych miejsc. Zgodnie z praktyką stoso-

waną przez wielu inwestorów wyodrębnie-

nie lokalizacji kandydujących w czwartym

etapie procedury ma zazwyczaj charakter

dwustopniowy ipolega na:

l opracowaniu systemu oceny kryterialnej

polegającego na przyporządkowaniu

rozważanym lokalizacjom wymiernej

oceny (np. od 1 do 5) wzakresie każde-

go zrozważanych kryteriów,

l opracowaniu współczynników wago-

wych, które odzwierciedlać mają względ-

ne znaczenie każdego zkryteriów,

l opracowaniu zbiorczych ocen przydat-

ności ocenianych lokalizacji, poprzez

odpowiednią kombinację systemów

oceny kryterialnej oraz współczynników

wagowych.

W dokumencie [9] określone zostały

minimalne wymagania, jakie muszą spełnić

lokalizacje kandydujące, wtym:

l brak znaczących negatywnych skutków

dla innych użytkowników wzakresie wy-

korzystania wody,

l brak zagrożeń wzakresie oddziaływa-

nia na gatunki chronione na poziomie

federalnym, stanowym, regionalnym

ilokalnym,

l brak wpływu na tarliska imiejsca wylęgu

gatunków wodnych zawartych na li-

stach władz federalnych, stanowych,

regionalnych oraz lokalnych,

l brak negatywnego oddziaływania na

wody powierzchniowe zrzucanych ście-

ków. Działania w tym zakresie muszą

Rys. 4

Schemat procesu przesiewowego

ROI dla wyodrębnienia obsza-

rów kandydujących

Księga3_25.indb 12Księga3_25.indb 12 20.03.2025 11:39:1920.03.2025 11:39:19

Źródła ciepła i energii elektrycznej

podlegać przepisom federalnym, stano-

wym, regionalnym ilokalnym.

l brak ryzyka wykluczenia lub negatyw-

nego wpływu na grunty przeznaczone

do celów specjalnych, środowiskowych

irekreacyjnych,

l brak znaczącego wpływu na ekosyste-

my lądowe iwodne, wtym tereny pod-

mokłe, które są unikalne dla obszaru

zasobów,

l gęstość zaludnienia oraz liczba ludności

na rozważanych terenach są zgodne

zregulacjami zawartymi w dokumencie

[22],

l brak jakichkolwiek znaczących czynni-

ków, które spowodowałyby wzrost

kosztów owięcej, niż 5% lub uniemożli-

wiłyby korzystanie zterenu.

Ostatnim, piątym etapem wprocedurze

lokalizacyjnej U.S. NRC jest wskazanie tere-

nów alternatywnych iwkonsekwencji lokali-

zacji proponowanej dla EJ. Celem tego eta-

pu jest ustalenie, czy wnioskodawca wspo-

sób uzasadniony zidentyfikował alternatyw-

ne lokalizacje, przewidział wpływ budowy

ieksploatacji EJ na środowisko oraz opraco-

wał i wykorzystał logiczne, powtarzalne

sposoby porównywania wybranych tere-

nów, które doprowadziły do wyboru propo-

nowanej lokalizacji. Prawidłowy wybór

ostatecznej lokalizacji ma miejsce wówczas,

gdy nie można wykazać, że jakakolwiek

inna lokalizacja alternatywna jest woczywi-

sty sposób lepsza od proponowanej przez

wnioskodawcę. Na tym etapie ocena taka

dokonywana jest zwykorzystaniem czynni-

ków wymiernych iniewymiernych. Przykła-

dem tych pierwszych są rezultaty badań

pochodzących z: odwiertów oraz analiz

geotechnicznych isejsmicznych, monitoringu

meteorologicznego, analiz icharakterystyki

archeologicznej oraz rozpoznania ekolo-

gicznego. Dodatkowym elementem może

być koszt modernizacji lub przyłączenia

elektrowni do sieci przesyłowej wysokiego

napięcia. Przykładami czynników niewy-

miernych o charakterze problemowym są:

wiarygodność dostępnych danych, niepew-

ność wodniesieniu do charakterystyki tere-

nu, rezultaty środowiskowych badań rozpo-

znawczych, poziom akceptacji społecznej

ikomisji dozoru jądrowego, rezultaty analiz

koncepcyjnych dotyczących zaopatrzenia

wwodę, rezultaty analiz dotyczących moż-

liwości nabycia gruntów oraz ogólny po-

ziom ryzyka realizacji projektu. Konieczność

uwzględniania wocenie rozważanych tere-

nów czynników niekwantyfikowanych spra-

wia, że wpraktyce wybór lokalizacji doce-

lowej jest bardzo trudny. Ostatecznie, po

zakończeniu procesu wyboru terenu wnio-

skodawca identyfikuje docelową lokalizację

EJ opracowując dokumentację, na bazie

której dokonano selekcji. Dokumentacja taka

zawiera wszczególności:

l rzetelne uzasadnienie podjętej decyzji,

l dane ianalizy będące potwierdzeniem

przeprowadzonej procedury oceny lo-

kalizacji,

l rejestr forów dyskusyjnych, dokumentują-

cy przebieg procesu wyboru lokalizacji,

l informacje pozwalające na weryfikację

alternatywnych lokalizacji.

W procesie lokalizacyjnym pierwszej

polskiej elektrowni jądrowej uwzględniano

krajowe regulacje prawne.

Podsumowanie

Procedura wyboru lokalizacji dla elek-

trowni jądrowej stosowana przez Amery-

kańską Komisję Dozoru Jądrowego jest efek-

tem blisko siedemdziesięcioletniego okresu

doświadczeń wynikających z projektowa-

nia, budowy oraz nieprzerwanej eksploata-

cji obiektów energetyki jądrowej. Zgodnie

z przyjętymi założeniami rekomendowany

proces lokalizacyjny jest niezależny od za-

stosowanej technologii jądrowej, ma cha-

rakter pięcioetapowy, gdzie każdy zkolej-

nych etapów zawęża obszar oraz liczbę

rozważanych lokalizacji, aż do zidentyfiko-

wania lokalizacji docelowej, zwanej też

proponowaną. Wrealizacji procedury wy-

boru lokalizacji docelowej stosowane są trzy

procesy analityczne, do których należą:

określenie kryteriów lokalizacyjnych, ocena

tych kryteriów oraz opracowanie współ-

czynników wagowych, które odzwierciedlać

mają ich względne znaczenie dla rozważa-

nych lokalizacji. Wprocedurze wyboru lo-

kalizacji U.S. NRC stosuje się trójstopniową

strukturę kryteriów lokalizacyjnych, gdzie

każdy z rozważanych terenów ocenia się

z wykorzystaniem czynników: wykluczają-

cych, warunkowo wykluczających oraz do-

puszczających. Zakończenie procesu wybo-

ru narzuca konieczność opracowania doku-

mentacji przedstawiającej realizację po-

szczególnych etapów oraz informacje po-

zwalające na weryfikację lokalizacji alterna-

tywnych. Opracowana dokumentacja ma

jednoznacznie potwierdzać prawidłowość

dokonanego wyboru wykazując, że żadna

z rozważanych lokalizacji alternatywnych

nie jest woczywisty sposób lepsza od pro-

ponowanej przez wnioskodawcę.

Badania naukowe zostały sfinansowane

zsubwencji statutowej Wydziału Infrastruktury

iŚrodowiska Politechniki Częstochowskiej.

LITERATURA

[1] INTERNATIONAL ATOMIC ENERGY AGEN-

CY, Managing Siting Activities for Nuclear

Power Plants, IAEA Nuclear Energy Series No.

NG-T-3.7, IAEA, Vienna (2012).

[2] Mirek P., Analiza czynników branych pod

uwagę przy ocenie lokalizacji obiektów ener-

getyki atomowej w świetle projektowanych

zmian polskich przepisów wykonawczych,

Instal 4/2023, str.11-18, DOI:

10.36119/15.2023.4.2

[3] Mirek P., Wymagania lokalizacyjne obiektów

energetyki jądrowej, Wydawnictwo Politechni-

ki Częstochowskiej 2023

[4] INTERNATIONAL ATOMIC ENERGY AGEN-

CY, Milestones in the Development of aNatio-

nal Infrastructure for Nuclear Power, IAEA

Nuclear Energy Series No. NG-G-3.1 (Rev. 1),

IAEA, Vienna (2015)

[5] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10

sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego

zakresu przeprowadzania oceny terenu prze-

znaczonego pod lokalizację obiektu jądrowe-

go, przypadków wykluczających możliwość

uznania terenu za spełniający wymogi lokaliza-

cji obiektu jądrowego oraz wsprawie wymagań

dotyczących raportu lokalizacyjnego dla obiek-

tu jądrowego, Dz.U. 2012 poz. 1025.

[6] Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo

atomowe, , zpóźn. zm. Dz.U. 2024 poz. 1277.

[7] 10 CFR Part 51 – Code of Federal Regulations,

NRC Regulations Title 10, Part 51 – Environ-

mental protection regulations for domestic licen-

sing and related regulatory functions.

[8] U.S. Nuclear Regulatory Commision: Regulato-

ry Guide 4.2, Revision 3, Preparation of Envi-

ronmental Reports for Nuclear Power Stations,

September 2018

[9] NUREG-1555, “Standard Review Plans for

Environmental Reviews for Nuclear Power

Plants, Section 9.3, October 1999

[10] https://pris.iaea.org/PRIS/CountryStatistics/

CountryStatisticsLandingPage.aspx (dostęp:

28.12.2023)

[11] Advanced Nuclear Technology: Site Selection

and Evaluation Criteria for New Nuclear Ener-

gy Generation Facilities (Siting Guide): 2022

Revision. EPRI, Palo Alto, CA: 2022.

3002023910.

[12] U.S. Nuclear Regulatory Commision: Generic

Environmental Impact Statement For Advanced

Nuclear Reactors, Nureg-2249, Draft Report

for Comment, 2021

[13] 10 CFR Part 52 – Code of Federal Regulations,

NRC Regulations Title 10, Part 52 – Licenses,

certifications and approvals for nuclear power

plants.

[14] Industry Guideline for Developing aPlant Para-

meter Envelope in support of an Early Site Per-

mit, Nuclear Energy Institute, NEI 10-01 (Revi-

sion 1), May 2012

[15] NEI. (2021, August). Comment on NRC Docket

NRC-2021-0091: NEI Comments on Draft

Regulatory Guide (DG), DG-4029, “Use of

Plant Parameter Envelope in Early Site Permit

Applications (NEI 10-01 R2 Draft)”.

[16] U.S. Nuclear Regulatory Commision: Environ-

mental standard review plan. Standard review

plans for environmental reviews for nuclear

power plants, Nureg-1555, Section 9.3, Rev.

07.2007

[17] 10 CFR Part 50 – Code of Federal Regulations,

NRC Regulations Title 10, Part 50 – General

Design Criteria for Nuclear Power Plants.

Appendix Ato Part 50

[18] Rizzo P.C., Dubinsky M., Tastan E.O., Miano

S.C., Site selection for new nuclear power

plants, 2015 International Nuclear Atlantic

Conference – INAC 2015, Sao Paulo, SP,

Brazil. October 4-9, 2015

[19] U.S. Nuclear Regulatory Commisssion Office of

Nuclear Regulatory Research. Regulatory

Guide 4.7: General Site Suitability Criteria For

Nuclear Power Stations, March 2014. Rev. 3

[20] Guidelines for ground-water classification

under the EPA ground-water protection strate-

gy, June 1988. United States

[21] Executive Order E.O. 11990, Protection of

Wetlands (U.S. EPA, 1977)

[22] 10 CFR 100 – REACTOR SITE CRITERIA, Title

10 – Energy, Chapter I– Nuclear Regulatory

Commision, Part 100, January 1, 2002

Księga3_25.indb 13Księga3_25.indb 13 20.03.2025 11:39:1920.03.2025 11:39:19