C iepłownictwo/District heating

Zmienność istruktura kosztów zakupu

ciepła sieciowego dla trzech wybranych

grup odbiorców wlatach 2019-2024

Variability and structure of the costs of purchasing district heating

for three selected groups of users in 2019-2024

GRZEGORZ BARTNICKI, BOGDAN NOWAK

DOI 10.36119/15.2025.2.1

Wstęp

Wg danych GUS [9] opublikowanych

w2024 r. (woparciu oostateczne dane

zNarodowego Spisu Powszechnego Lud-

ności iMieszkań 2021), wPolsce udział

gospodarstw domowych wkrajowym zu-

życiu energii (bez paliw silnikowych) wy-

nosił w2021 r. 20,2%. Średnio zużywają

one rocznie 24,6 GJ energii/1 mieszkań-

ca, co jest bliskie średniej europejskiej

(24,5 GJ/1 mieszkańca). 56,9% wszyst-

kich mieszkań korzystało na cele ogrze-

wania z ciepła sieciowego, 44,8% go-

spodarstw domowych korzystało zciepła

sieciowego na przygotowanie ciepłej

wody (c.w.). Wg kierunków użytkowania

wstrukturze, zużycie energii gospodarstw

domowych wygląda następująco: 65,1%

zużytej energii przeznaczone było na

ogrzewanie pomieszczeń, 17,3% na

ogrzewanie wody, 8,5% na gotowanie

posiłków, a9% na oświetlenie iurządze-

nia elektryczne. Struktura ta w zasadzie

się nie zmieniła od 2012 r. [9], nieznacz-

nie tylko wzrósł udział ogrzewania wody

(z 14,8% w 2012 r.) i oświetlenia wraz

z urządzeniami elektrycznymi (z 8,1%

w2012 r.). Trzeba zaznaczyć, że badania

zużycia wbudynkach mieszkalnych wody

zimnej, wody ciepłej iciepła na przygoto-

wanie c.w. (np. [3, 4, 11, 19, 23]) wyka-

zują zmniejszanie się zużycia wody, ale

również to, że udział ciepła na przygoto-

wanie c.w. w bilansie ciepła jego źródła

jest na znacznie większym poziomie (do-

chodzącym nawet do 50% ciepła wytwa-

rzanego wźródle ciepła [9]). Taką różnicę

można tłumaczyć metodyką badania [9],

Grzegorz Bartnicki https://orcid.org/0000-0002-4482-6950; e-mail: grzegorz.bartnicki@pwr.edu.pl

dr inż. Bogdan Nowak https://orcid.org/0000-0002-9764-5555; e-mail:bogdan.nowak@pwr.edu.pl ‒ Katedra Klimatyzacji, Ogrzewnictwa,

Gazownictwa iOchrony Powietrza, Politechnika Wrocławska

Artykuł prezentuje wynik analiz kosztu zakupu ciepła sieciowego przez odbiorcę końcowego (spółdzielnię mieszka-

niową) dla trzech różnych grup odbiorców (grupy budynków mieszkalnych, do których ciepło wytwarzane jest

wodrębnych ciepłowniach tego samego systemu ciepłowniczego wjednym zmiast południowo-zachodniej Polski),

wokresie od 2019 r. do 2024 r. (2024’Q3). System ciepłowniczy jest niewielki ima kilka odrębnych źródeł ciepła.

Łącznie zainstalowana moc cieplna nie przekracza 21 MW, przy czym moc zainstalowana wnajwiększym źródle

ciepła wynosi 12,5 MW. Długość sieci ciepłowniczej womawianym systemie to ok. 12 km. Wtym czasie w2020 r.

wybuchła pandemia COVID-19, w2022 r. wojska Federacji Rosyjskiej wkroczyły na Ukrainę (iod ponad 1000 dni

prowadzona jest tam pełnoskalowa wojna), na rynkach światowych iwPolsce nastąpiły niespotykane od dawna,

rekordowe zwyżki ceny węgla energetycznego. WPolsce, od 2022 r. wprowadzone zostały przepisy mające na

celu ochronę gospodarstw domowych iwybranych odbiorców ciepła, paliw gazowych ienergii elektrycznej przed

nadmiernym wzrostem kosztów (tzw. tarcza antyinflacyjna [21]). Wartykule opisano zmiany kosztów zakupu ciepła

oraz udział poszczególnych składowych wtym koszcie.

Słowa kluczowe: ciepłownictwo, efektywność energetyczna, źródło ciepła, modelowanie, cena węgla

This article presents the results of the analyses of the purchasing district heating cost by the final recipient (housing

co-op regulated in the Polish law) for three different groups of recipients (groups of residential buildings for which

heat is generated in separate heating plants of the same heating system in one of the cities of southwestern

Poland), in the period from 2019 to 2024 (2024’Q3). This heating system is small and has several separate heat

sources. During this time, in 2020 the COVID-19 pandemic broke out, in 2022 the troops of the Russian

Federation entered Ukraine (and there is afull-scale war going on for over 1000 days), there were unprecedented

record increases in the price of steam coal on world markets and in Poland. In Poland, from 2022, regulations

were introduced to protect households and selected recipients of heat, gas fuels and electricity from excessive cost

increases (so-called anti-inflation shield [21]). The article describes changes in the costs of purchasing heat and the

share of individual components in this cost.

Keywords: district heating, energy efficiency, heat source, energy consumption modeling, coal price

2/2025 www.informacjainstal.com.pl

www.informacjainstal.com.pl 2/2025

Ciepłownictwo

pamiętając, że w ciepłe wyznaczanym

tylko na podstawie zużytej przez miesz-

kańców ciepłej wody, pomija się ciepło

niezbędne do utrzymania jej wymaganej

temperatury (straty ciepła winstalacji cyr-

kulacyjnej) czy wykorzystywane do de-

zynfekcji termicznej.

Wstosunku do wyników Narodowego

Spisu Powszechnego z2012 r. nastąpił istot-

ny wzrost liczby mieszkań korzystających

z ciepła sieciowego (z 41,5% w 2012 r.).

Wg danych GUS [8] w strukturze paliw

wykorzystanych do produkcji ciepła na

cele ogrzewania, w 2021 r. największy

udział stanowiły paliwa stałe – 61,9%

igazowe – 36,1% (apaliwa olejowe –

2,0%). Ciepło sieciowe dominuje wPolsce

jako źródło ciepła dla instalacji ogrzewa-

nia budynków mieszkalnych, przede

wszystkim na terenach miejskich, odużym

zagęszczeniu zabudowy (dużej gęstości

obciążenia cieplnego [17]) izzabudową

wielorodzinną. Wytwarzenie ciepła

wpolskich systemach ciepłowniczych od-

bywa się poprzez spalanie paliw, wtym

nadal głównie przy wykorzystaniu węgla.

Stwarza to wiele problemów zpunktu wi-

dzenia ich przyszłości, jak ikosztów trans-

formacji – wynikającej nie tylko zkoniecz-

ności wdrażania przez kraje UE “Europej-

skiego Zielonego Ładu” [1, 2, 10, 14, 16,

18]. Wdużych systemach ciepłowniczych

następuje przechodzenie na paliwo gazo-

we, pozwalające również na większą

elastyczność (zarówno w przypadku re-

gulacji mocy źródeł szczytowych, jak rów-

nież z punktu widzenia optymalizacji

kosztów wytwarzania ciepła) [5, 12, 14,

16]. Wuzupełnieniu dla scentralizowane-

go systemu ciepłowniczego, przedsiębior-

stwa ciepłownicze (nawet o niewielkiej

mocy) są też często operatorami lokalnych

kotłowni (gazowych, olejowych itp.),

w których lokalnie wytwarzają ciepło

sprzedawane zarządcom ogrzewanych

budynków. Wmniejszych systemach cie-

płowniczych, wefekcie zastosowania ty-

powych rozwiązań technologicznych przy

ich budowie, dominuje jednak spalanie

węgla [6].

Polskie systemy ciepłownicze budo-

wane irozbudowywane były wuwarun-

kowaniach polityczno-gospodarczych

zupełnie odmiennych od dzisiejszych. Jed-

ną zwykazywanych wówczas zalet cen-

tralnego zaopatrzenia wciepło było osią-

ganie większej sprawności wytwarzania

ciepła przy spalaniu węgla wcentralnym

źródle ciepła (wporównaniu zlokalnymi

kotłowniami węglowymi, których spraw-

ność całoroczna nie osiągała 50%), na-

wet przy uwzględnieniu strat ciepła na

przesyle siecią ciepłowniczą. Ogranicza-

na była też wten sposób tzw. niska emisja

w obrębie skupisk ogrzewanych budyn-

ków. Tylko bardzo duże źródła budowane

były jako elektrociepłownie [15]. Do tego

węgiel był (ijest nadal) krajowym surow-

cem energetycznym, a jego wydobycie

iwykorzystanie zapewniało miejsca pracy

istanowiło jedną z głównych gałęzi go-

spodarki Polski wdrugiej połowie XXw.

Obecnie, przy porównywalnych

sprawnościach źródeł ciepła dla instalacji

grzewczych i systemów ciepłowniczych,

koszty wynikające zdystrybucji ciepła sie-

ciowego stanowią dodatkowy składnik

kosztów ponoszonych przez odbiorców

ciepła. Sieci ciepłownicze są rozległe.

Często średnice rurociągów nie są dosto-

sowane do przesyłanej ilości ciepła. Ko-

nieczne jest zapewnienie energii elek-

trycznej dla utrzymania krążenia wody

sieciowej (koszty pompowania) i ciepło

na pokrycie jego strat wrurociągach sieci

przesyłowej. Wsezonie letnim odbiór cie-

pła na cele przygotowania c.w. jest nie-

wielki w stosunku do mocy systemu,

a udział strat ciepła znaczący, pomimo

niższych parametrów wody sieciowej.

Zpunktu widzenia odbiorcy końcowe-

go i użytkowników ogrzewanych lokali

i mieszkań w budynkach, najistotniejszą

kwestią jest akceptowalny iprzewidywal-

ny (najlepiej – stały) poziom ponoszonych

wydatków na ogrzewanie (nie prowadzą-

cy do ubóstwa energetycznego) oraz ja

kość usługi. Na koszt zakupu ciepła siecio-

wego przez jego odbiorcę wpływa wiele

czynników, jednym znich jest koszt zaku-

pu paliwa przez przedsiębiorstwo energe-

tyczne. Na rynkach światowych wciągu

pierwszych dwóch dekad XXI w. koszty

zakupu paliw kopalnych podlegały du-

żym wahaniom, zmieniały się wzakresie

od – 80% do +200% [10], było to efek-

tem wielu czynników makroekonomicz-

nych igeopolitycznych. Kolejna fala kry-

zysu energetycznego, która powstała

wtrzeciej dekadzie XXI. w., doprowadziła

do kolejnych, niespotykanych w latach

wcześniejszych zwyżek cen paliw kopal-

nych [3, 7]. Zmiany cen zakupu węgla

ilustrują rys. 1 i2.

W2019 r. średni wskaźnik ceny węgla

ARA (porty Amsterdam-Rotterdam-An-

twerpia) [7] był wmiarę stabilny (anawet

z niewielką tendencją spadkową), ceny

oscylowały wokół 80–100 USD za tonę

metryczną. Tę sytuację można tłumaczyć

zrównoważeniem podaży ipopytu. Wko-

lejnych latach (od 2020 do 2024 r. ) ceny

ulegały już znacznym wahaniom, pod

wpływem różnych czynników rynkowych

(regionalnych iglobalnych), wtym dyna-

miki podaży, wydarzeń geopolitycznych,

społecznych (COVID-19) i transformacji

energetycznej. Wybuch pandemii CO-

VID-19 w 2020 r., ogólnokrajowe lock-

down’y wprowadzone przez kraje objęte

epidemią, znacząco zmniejszyły popyt na

węgiel do produkcji energii i jego ceny

początkowo zaczęły spadać pomimo

ograniczeń podaży (przerwanie łańcu-

chów dostaw). Cena ARA spadła poniżej

50 USD za tonę metryczną. W 2021 r.

nastąpiło ożywienie gospodarek, skutku-

jące zwiększeniem popytu na paliwa

i energię, również na węgiel. Nastąpił

wzrost cen węgla na rynkach światowych,

tym bardziej, że pandemia ograniczała

też jego podaż idystrybucję. Pod koniec

2021 r. ceny ARA osiągnęły ok. 150 USD

za tonę metryczną. W 2022 r. stały się

jeszcze bardziej odczuwalne skutki kryzy-

su energetycznego, wynikającego zprze-

wagi popytu nad podażą, któremu dodat-

kowy impuls dała zbrojna agresja Federa-

cji Rosyjskiej na Ukrainę oraz restrykcje

gospodarcze nałożone na Rosję iBiałoruś

przez Unię Europejską, Stany Zjednoczo-

ne iinne państwa. Ograniczenie zakupu

paliw od Rosji, zniszczenie kopalni węgla

i ośrodków przemysłowych we wschod-

niej Ukrainie, przerwanie łańcucha do-

staw itp. zmniejszyło podaż idoprowadzi-

ło do niespotykanych wcześniej wzrostów

cen węgla iinnych nośników energii. We

wrześniu 2022 r. ceny węgla ARA osią-

gnęły szczyt na poziomie ok. 457,80 USD

za tonę metryczną. Wtym samym czasie

na rynkach światowych nastąpił bardzo

duży wzrost cen gazu ziemnego [3]. Pomi-

mo wysokich cen uprawnień do emisji

(75–90 EUR/tonę CO

), produkcja ener-

gii zwęgla stała się wtakich uwarunkowa-

niach bardziej opłacalna od produkcji

energii zgazu ziemnego, powodując, że

uruchamiane były elektrownie węglowe,

dla których kupowano węgiel na rynku

spot (transakcje realizowane natychmiast),

zwiększając popyt na to paliwo przy

utrzymującej się niewystarczającej poda-

ży [7]. W2023 r. łańcuchy dostaw ustabi-

lizowały się i bardziej dostępne stały się

alternatywne źródła energii ipaliw. Ceny

węgla ARA zaczęły więc stopniowo obni-

żać się, wpołowie 2023 r. osiągając już

“tylko” ok. 150 USD za tonę metryczną.

W2024 r. rynek węgla osiągnął względ-

ną stabilizację, aceny ARA utrzymywały

się na tym samym poziomie, średnio ok.

140 USD za tonę metryczną (nie obniżyły

się jednak do poziomu z2019 i2020 r.).

Rynek wykazuje też oznaki powrotu do

poziomu zmienności sprzed 2020 r., przy

czym wahania zależą od sezonowego

popytu i czynników geopolitycznych.

Ograniczeniem dla światowego rynku

2/2025 www.informacjainstal.com.pl

węgla są jednak długoletnie problemy

strukturalne związane zniewystarczający-

mi inwestycjami wtej gałęzi przemysłu [7]

i niepewnością co do dalszej możliwości

wykorzystywania węgla (wstrzymującą in-

westowanie z perspektywą wieloletniego

okresu zwrotu nakładów), wkontekście zo-

bowiązania się przez wiele krajów, wtym

krajów UE, do zerowej emisji CO

netto.

Ceny węgla w obrocie międzynaro-

dowym (zmianę tych cen w okresie lat

2021-2024 prezentuje rys.1) stanowią

stały punkt odniesienia dla rynku krajowe-

go, ale krajowe ceny węgla ustalane są

indywidualnie, wdługoterminowych umo-

wach bilateralnych. Monitoruje je kato-

wicki oddział Agencji Rozwoju Przemysłu,

który publikuje wodstępach miesięcznych

dwa indeksy PSCMI (Polski Indeks Rynku

Węgla Energetycznego): PSCMI 1 – po-

ziom cen (netto, loco kopalnia) wsprze-

daży do energetyki zawodowej iprzemy-

słowej i PSCMI 2 – poziom cen (netto,

loco kopalnia) wsprzedaży do ciepłowni

przemysłowych i komunalnych. Autor [7]

wskazuje na stosunkowo dużą zbieżność

cen węgla w Polsce z cenami na rynku

międzynarodowym. Stwierdził przy tym,

że ceny na rynku krajowym (średniorocz-

ne) podążają za rynkiem światowym

z opóźnieniem rocznym, ale taka zależ-

ność występowała do 2018 r. Jego zda-

niem, od 2019 r. ceny na polskim rynku

odbiegają od zmian wynikających zuwa-

runkowań międzynarodowych, arozbież-

ność tych notowań pogłębiła sytuacja ce-

nowa w2021 r. [7].

Wartości indeksu PCMI 2 dla lat 2018-

2024 przedstawione są na rys. 2. Pomimo

sezonowych wahań w poszczególnych

miesiącach, średnia roczna wartość tego

wskaźnika wlatach 2018-2021 była sta-

bilna iwynosiła ok. 300 PLN/t. W2022 r.

wartość PCMI 2 wyraźnie wzrasta, po-

czątkowo do ok. 400 PLN/t, awsierpniu

2022 r. następuje trzykrotny wzrost (1335

PLN/t), osiągając maksimum we wrześniu

(1509 PLN/t). Średnia wartość PCMI 2 dla

2022 r. wynosi 797 PLN/t. Pomimo tenden-

cji spadkowej, średnia wartość indeksu dla

2023 r. jest większa niż wroku poprzednim

i wynosi 896 PLN/t. W 2024 r. wartość

indeksu w kolejnych miesiącach oscyluje

wokół 600 PLN/t.

Poza ceną węgla, na koszt wytworzo-

nego z niego ciepła mają wpływ jeszcze

inne koszty zmienne, np.opłaty za emisję

zanieczyszczeń oraz koszt uprawnień do

emisji CO

. W2005 r. wUnii Europejskiej

wprowadzony został unijny system handlu

uprawnieniami (EU ETS). Ma on motywo-

wać do wdrażania rozwiązań prowadzą-

cych do redukcji emisji gazów cieplarnia-

nych iCO

, wtym ograniczania spalania

węgla. Dynamiczne zmiany uwarunkowań

na światowym rynku węgla ipaliw kopal-

nych znacząco wpływały też na koszt

uprawnień do emisji.

Analiza kosztów zakupu

Wyniki analizy zmienności kosztów

zakupu przez dwie wspólnoty mieszkanio-

we paliwa gazowego wykorzystywanego

do celów grzewczych opisane zostały

w artykule [3]. Przeprowadzone one zo-

stały woparciu odane dla 3 kotłowni ga-

zowych zasilających wciepło (c.o. ic.w.)

wielorodzinne budynki mieszkalne, zloka-

lizowane w południowo-zachodniej Pol-

sce. Mając na uwadze powszechność

wykorzystywania w Polsce na potrzeby

grzewcze ciepła sieciowego, przeprowa-

dzona została analiza zmian kosztu zaku-

pu ciepła dostarczanego do odbiorcy koń-

cowego zsieci ciepłowniczej, dla innej lo-

kalizacji niż w[3], ale również położone-

go w południowo-zachodniej Polsce.

Dane finansowe pochodzą zfaktur wysta-

wionych odbiorcy końcowemu (spółdziel-

nia mieszkaniowa) wokresie od 2019 r. do

Q3’2024 r. (trzeci kwartał 2024 r.). Przed-

siębiorstwo ciepłownicze prowadzi dzia-

łalność gospodarczą w zakresie wytwa-

rzania oraz przesyłania i dystrybucji cie-

pła. Posiada koncesję izobowiązane jest

do ustalania taryfy na ciepło, zatwierdza-

nej przez regulatora (Prezesa URE). Jest to

stosunkowo niewielki system, z kilkoma

źródłami ciepła, głównie węglowymi (miał

węglowy). Użytkowane są również ko-

tłownie gazowe, zasilające w ciepło od-

biorców, rozliczanych wg odrębnych grup

taryfowych. Jedna znich dostarcza ciepło

wyłącznie na potrzeby przygotowania

c.w. dla dwóch budynków mieszkalnych

– która ujęta jest wopisanych badaniach.

Specyfika grup taryfowych

Badania przeprowadzone zostały dla

jednego odbiorcy końcowego, ale wuję-

ciu trzech odrębnych grup budynków zasi-

lanych wciepło (dla których wtaryfie za

ciepło utworzono wyodrębnione grupy

taryfowe ustalające ceny i stawki opłat

Rys. 1

Ceny węgla

energetycznego

na rynku ARA

USD/t. https://

www.iea.org/

data-and-stati-

stics/

Fig. 1. Steam

coal prices CIF

ARA, USD/t.

https://www.

iea.org/data-

-and-statistics/

Rys. 2

Indeks PSCMI 2 (PLN/t) dla sprzedaży wPolsce węgla do ciepłowni przemysłowych ikomunalnych

(01.2018-09.2024). https://polskirynekwegla.pl/indeks-pscmi-2

Fig. 2. PSCMI 2 index (PLN/t) for coal sales to industrial and municipal heating plants in Poland

(01.2018-09.2024). https://polskirynekwegla.pl/indeks-pscmi-2

www.informacjainstal.com.pl 2/2025

Ciepłownictwo

oraz zasady ich stosowania). Pierwsza

grupa (grupa taryfowa A) zasilana jest

wciepło na potrzeby ogrzewania zlokal-

nej kotłowni gazowej. Moc zamówiona

wynosi 115 kW. Drugą grupę (grupa tary-

fowa B) stanowi grupa budynków, dla

których sumaryczna moc zamówiona wy-

nosi 2573 kW. Jednofunkcyjne węzły cie-

płownicze (ogrzewanie) podłączone są

do sieci cieplnej, dla której źródłem ciepła

jest ciepłownia węglowa. Trzecią grupę

tworzą dwa budynki (grupa taryfowa E),

dla których dostarczana jest ciepła woda

ze wspomnianej już kotłowni gazowej.

Moc zamówiona wynosi 220 kW. Budyn-

ki ztej grupy zasilane są wciepło na cele

ogrzewania wramach drugiej grupy tary-

fowej (B), aich moc zamówiona na cele

c.o stanowi 31% sumarycznej mocy za-

mówionej całej tej grupy (406 kW + 404

kW = 810 kW) (dla trzeciej grupy (E) dwa

budynki zasilane są wciepło do ogrzewa-

nia zsieci, awciepło dla przygotowania

ciepłej wody – zkotłowni gazowej).

Tarcza antykryzysowa

Wzwiązku zkryzysem energetycznym

iniespotykanymi wcześniej wzrostami cen

paliw isurowców, awkonsekwencji wzro-

stem również kosztów wytworzenia ciepła

systemowego, wPolsce zostały uchwalone

przez Sejm przepisy, których celem było

ograniczenie wpływu skutków tego kryzysu

energetycznego na niektóre grupy odbior-

ców końcowych, przede wszystkim chro-

niące gospodarstwa domowe. W grupie

podmiotów chronionych tą tarczą antykry-

zysową ujęte zostały wspólnoty ispółdziel-

nie mieszkaniowe. Ustawa zdnia 15 wrze-

śnia 2022 r. oszczególnych rozwiązaniach

w zakresie niektórych źródeł ciepła

wzwiązku zsytuacją na rynku paliw [21]

opisała zasady ustalenia maksymalnie do-

puszczalnego wzrostu ceny przy sprzeda-

ży ciepła na ogrzewanie iprzygotowanie

ciepłej wody dla gospodarstw domowych,

zrównoczesnym mechanizmem rekompen-

sat dla przedsiębiorstw energetycznych,

które obniżyły finalną cenę dla uprawnio-

nych do tego odbiorców. Wprowadzono

mechanizm ustalania przez przedsiębior-

stwo energetyczne średnich cen wytwarza-

nego ciepła na potrzeby gospodarstw do-

mowych iużyteczności publicznej, nazwa-

nych „średnimi cenami wytwarzania ciepła

zrekompensatą”. Ograniczenie maksymal-

nego wzrostu ceny dostawy ciepła objęło

wszystkie składniki kosztowe występujące

wdanym systemie ciepłowniczym (cenę za

zamówioną moc cieplną, cenę ciepła,

cenę nośnika ciepła, stawki opłat stałych

izmiennych za usługi przesyłowe). Począt-

kowo jej przepisy zostały ustanowione na

okres od dnia 1 października 2022 r. do

dnia 30 kwietnia 2023 r., adla tego okresu

ustalono średnią cenę wytwarzania ciepła

zrekompensatą, wkwocie 150,95 zł/GJ

netto (dla ciepła wytwarzanego w źró-

dłach ciepła opalanych gazem ziemnym

lub olejem opałowym) i 103,82 zł/GJ

netto (dla ciepła wytwarzanego wpozo-

stałych źródłach). Kolejnymi ustawami

ozmianie ustawy [21] ochrona odbiorców

przed nadmiernym wzrostem cen ciepła

została przedłużona do 30 czerwca

2025 r., korygowano równocześnie me-

chanizm ograniczenia wysokości cen za

ciepło i jego dostawę do odbiorców.

Zmianą przepisów podatkowych, w2022

r. został również obniżony podatek VAT na

ciepło sieciowe z 23% do 8% (tylko na

2022 r.).

Zużycie ciepła, koszt całkowity

ikoszt jednostkowy

Na rys. 3 przedstawiono zmienność

rocznego zużycia ciepła na potrzeby

ogrzewania (AiB) ic.w. (E) wbadanych

grupach budynków spółdzielni mieszka-

niowej dla lat 2019-Q3’2024, zwyodręb-

nieniem również tylko trzech pierwszych

kwartałów roku (tak aby mieć porównanie

dla danych pomiarowych z 2024 r.).

W grupie A najmniejsze roczne zużycie

ciepła na ogrzewanie stanowiło 80,04%

zużycia maksymalnego i wystąpiło

w2023 r. Dla grupy B minimum też wystą-

piło w2023 r. iwynosi 82,88 % zużycia

maksymalnego. W grupie E (c.w.), ze

względu na inny charakter zużycia ciepła,

zmienność rocznego zużycia jest mniejsza,

a minimalne roczne zużycie wystąpiło

Rys. 3

Roczne zużycie ciepła wokresie 2019-2023 oraz zużycie wpierwszych trzech kwartałach roku

(Q1-3) wlatach 2019-2024 dla trzech analizowanych grup taryfowych (A, B iE)

Fig. 3 Annual heat consumption in the period 2019-2023 and consumption in the first three quarters

(Q1-3) of period 2019-2024 for the three analyzed tariff groups (A, B & E)

Rys. 4

Roczny koszt zakupu ciepła brutto wokresie 2019-2023 oraz koszt wpierwszych trzech kwartałach

(Q1-3) lat 2019-2024 dla trzech analizowanych grup taryfowych (A, B iE)

Fig. 4 Annual gross cost of heat purchase in the period 2019-2023 and this cost in the first three

quarters (Q1-3) ofperiod 2019-2024 for the three analyzed tariff groups (A, B & E)

2/2025 www.informacjainstal.com.pl

w2021 r. iwynosi 91,32% zużycia maksy-

malnego. W przypadku analizy tylko

trzech pierwszych kwartałów roku, mini-

mum wystąpiło w 2024 r. co tłumaczyć

można m.in. mrożącym efektem wzrostu

kosztów zakupu ciepła w2023 r. (rys. 4).

Wprzypadku grupy E nie zaobserwo-

wano zwiększenia zużycia ciepła wokre-

sie pandemii COVID-19 tj. lat 2020-2023

(opisanego np. w [3]), a zużycie ciepła

nawet nieznacznie maleje (mieści się jed-

nak wgranicach tzw. błędu inżynierskiego

– 10%). Ze względu ma małą reprezenta-

tywność tego obiektu badawczego, trudno

wywodzić ztych wyników ogólną prawi-

dłowość. Należy też pamiętać, że na to

zużycie ciepła składa się nie tylko ciepło

wpostaci zużycia c.w., ale również straty

ciepła na cyrkulację. Wprzypadku domi-

nacji tych strat, zmienność rozbiorów wody

może wmniejszej skali wpływać na roczne

zużycie ciepła (paliwa do jego wytworze-

nia), aprzede wszystkim zmieniać się bę-

dzie ich wzajemny udział w całkowitym

bilansie (zwiększone rozbiory c.w. – male-

jący udział strat na cyrkulację).

Na rys. 4 przedstawiono roczny koszt

zakupu ciepła (brutto) przez spółdzielnię

mieszkaniową od przedsiębiorstwa cie-

płowniczego w ramach analizowanych

grup taryfowych. Widać na nim w roku

2022 efekt ochrony gospodarstw domo-

wych przed skutkami kryzysu energetycz-

nego i znaczącego wzrostu cen paliw,

wpostaci wprowadzonej dla ciepłownic-

twa tarczy antykryzysowej (wpływ ma

również ustalanie taryfy na ciepło z wy-

przedzeniem wstosunku do okresu, wktó-

rym ciepło jest wytwarzane isprzedawa-

ne). W2023 r. tarcza jednak już nie zapo-

biegła znacznemu wzrostowi kosztów

zakupu ciepła przez odbiorcę końcowego

(pomimo spadku zużycia ciepła). Wyraź-

nie zarysowuje się wzrost kosztów całko-

witych, atrend ten potwierdzają też dane

za trzy pierwsze kwartały 2024 r. Dla

odbiorców zgrupy taryfowej B, koszt za

dziewięć miesięcy 2024 r. jest taki sam jak

w analogicznym okresie 2023 r., przy

czym w porównywanym okresie zużycie

ciepła było niższe (86,3 % względem

Q1-3’2023 r.).

Na rys. 5 przedstawiono miesięczny

koszt zakupu ciepła sieciowego brutto,

a na rys. 6 udział (procentowy) kosztu

zakupu danego miesiąca wkoszcie rocz-

nym (bez 2024 r.). Dla grup taryfowych

AiB (ogrzewanie) koszt całkowity ponie-

siony wciągu pierwszych 9 miesięcy każ-

dego roku stanowi około 60% kosztu

rocznego. W przypadku grupy E, gdzie

ciepło wytworzone w kotłowni gazowej

dostarczane jest wyłącznie na potrzeby

przygotowania c.w. ta relacja jest inna

i przekracza 70%. Szczegółowe dane

liczbowe zestawiono też wtab. 1.

Obliczono również jednostkowy koszt

zakupu ciepła sieciowego dla każdego

roku, adla uwzględnienia danych z2024

r. jednostkowy koszt dla pierwszych trzech

kwartałów każdego roku. Wyniki te pre-

zentuje rys. 7.

Na tym rysunku podano też relację

procentową pomiędzy jednostkowym

kosztem zakupu ciepła sieciowego, wy-

znaczonym w oparciu o dane z pierw-

szych trzech kwartałów każdego roku, do

jednostkowego kosztu wyznaczonego

w oparciu o dane z całego roku. Koszt

jednostkowy dla Q1-3 jest zbliżony do

kosztu wyznaczonego dla całego roku,

Tabela 1 Zmienność zużycia ciepła wtrzech kwartałach roku na tle zużycia rocznego wokresie

2019-2023

Table 1 Variability of heat consumption in three quarters of the year compared to annual consump-

tion in the period 2019-2023

Rok

Udział zużycia wokresie

Q1-3 do zużycia

rocznego grupa A

Średnia

grupa A

Udział zużycia wokresie

Q1-3 do zużycia

rocznego grupa B

Średnia

grupa B

Udział zużycia wokresie

Q1-3 do zużycia

rocznego grupa E

Średnia

grupa E

2019 67,24 %

62,58 %

64,33 %

61,96 %

73,93 %

74,79 %

2020 59,12 % 59,51 % 76,04 %

2021 63,41 % 62,32 % 72,85 %

2022 63,08 % 62,05 % 73,76 %

2023 60,07 % 61,60 % 77,37 %

Rys. 5

Miesięczny koszt zakupu ciepła sieciowego brutto wokresie 2019 – Q1-3’2024 dla trzech analizo-

wanych grup taryfowych (A, B iE)

Fig. 5 Monthly gross cost of purchasing district heating in the period 2019 – Q1-3’2024 for the three

analyzed tariff groups (A, B & E)

Rys. 6

Względny miesięczny koszt zakupu ciepła sieciowego brutto (odniesiony do całkowitego kosztu

wdanym roku) wokresie 2019-2023 dla trzech analizowanych grup taryfowych (A, B iE)

Fig. 6 Relative monthly gross purchase cost of district heat (relative to the total cost in agiven year)

in the period 2019-2023 for the three analyzed tariff groups (A, B & E)

www.informacjainstal.com.pl 2/2025

Ciepłownictwo

niezależnie od grupy taryfowej iwykorzy-

stywanego paliwa (grupy A i E – gaz

ziemny). Największa różnica wyniosła

8,4% itylko wjednym przypadku wskaźnik

jednostkowy jest niższy dla Q1-3 niż dla

całego roku. Oile wskaźnik Q1-3 dla lat

2023 i2024 wprzypadku grup AiE (pa-

liwo gazowe) jest praktycznie taki sam, to

wprzypadku grupy B (węgiel) w2024 r.

nastąpił wyraźny wzrost jego wartości.

Wlipcu 2024 r. zmieniły się zasady ustala-

nia cen, w grupie taryfowej B znacząco

wzrosły też koszty przesyłu.

Struktura kosztów

Na rys. 8 do 11 przedstawiono struk-

turę składowych (moc zamówiona, ciepło

– wytwarzanie, przesył – opłata zmienna,

opłata stała) wpływających na całkowity

i jednostkowy koszt zakupu ciepła przez

odbiorcę końcowego (brutto). W przy-

padku grup AiE brak jest opłat przesyło-

wych (kotłownie lokalne). Wgrupie E od

2022 r. jest tak duży rabat na mocy zamó-

wionej, że jej udział w koszcie zakupu

ciepła jest praktycznie niewidoczna na

tych wykresach.

Rys. 7

Roczny jednostkowy koszt brutto zakupu ciepła sieciowego wokresie 2019-2023 dla trzech anali-

zowanych grup taryfowych (A, B iE) oraz jednostkowy koszt zakupu ciepła sieciowego wyznaczo-

ny woparciu odane dla trzech pierwszych kwartałów (Q1-3) wokresie 2019-2024

Fig. 7. Annual unit cost of purchasing district heating in the period 2019-2023 for the three analyzed

tariff groups (A, B & E) and the unit cost of purchasing district heating determined based on data for

the first three quarters (Q1-3) in the period 2019-2024

Rys. 8

Struktura składowych kosztów zakupu ciepła sieciowego (średnioroczny jednostkowy koszt całko-

wity brutto) wujęciu bezwzględnym (zł) iwzględnym (%), wokresie 2019 – Q1-3’2024

Fig. 8 The structure of the component costs of purchasing district heat (average annual gross unit

total cost) in absolute (PLN) and relative (%) terms, in the period 2019 – Q1-3’2024

Rys. 10

Struktura składowych kosztów jednostkowych

zakupu ciepła sieciowego brutto w roku 2019

i2023 dla grupy taryfowej B – wpodziale na

koszty stałe izmienne

Fig. 10 The structure of the component unit costs

of purchasing gross district heat in 2019 and

2023 for tariff group B – divided into fixed and

variable costs

Rys. 9

Struktura składowych kosztów jednostkowych

zakupu ciepła sieciowego brutto w roku 2019

i2023 dla grupy taryfowej A– wpodziale na

koszty stałe izmienne

Fig. 9 The structure of the component unit costs

of purchasing gross district heat in 2019 and

2023 for tariff group A– divided into fixed and

variable costs

2/2025 www.informacjainstal.com.pl

We wszystkich analizowanych gru-

pach taryfowych największy udział stano-

wi koszt wytwarzania ciepła. Ciepło

wgrupie B (wytworzone ze spalania wę-

gla) jest dużo tańsze niż ze spalania gazu.

Sezonowość zużycia ciepła

Tabela 2. Zużycie ciepła wdwóch wielorodzin-

nych budynkach mieszkalnych, wgrupie tary-

fowej E (przygotowanie c.w.)

Table 2. Heat consumption in two multi-family

residential buildings, in tariff group E (prepara-

tion of domestic hot water)

Miesiąc

Średnie zużycie ciepła

wokresie 2019 – Q3’2024,

Przedział

zmienności,

1 165,07 96,16

2 155,71 90,71

3 164,65 95,92

4 161, 13 93,87

5 149,55 87, 12

6 159,21 92,75

7 142,83 83,21

8 140,08 81,60

9 137, 34 80,01

10 145,60 84,82

11 155,24 90,43

12 171,66 100,00

Na rys. 12 przedstawiono zużycie

ciepła sieciowego na przygotowanie c.w.

w dwóch wielorodzinnych budynkach

mieszkalnych, rozliczanych wg grupy ta-

ryfowej E. Widoczne jest wyraźne obniże-

nie zużycia wokresie letnim. Duże skupie-

nie punktów pomiarowych (zbliżone war-

tości zużycia ciepła w kolejnych latach)

uzyskano dla marca, czerwca i grudnia,

anajwiększy rozrzut wartości dla maja.

Na rys. 13 zilustrowano graficznie za-

leżność miesięcznego zużycia ciepła do

średniej temperatury powietrza zewnętrz-

nego dla wszystkich analizowanych grup

taryfowych. Opis tych danych uzupełnia

tab. 2. W przypadku grup taryfowych

A iB, gdzie ciepło sieciowe wykorzysty-

wane jest wyłącznie na cele ogrzewania

widoczna jest prawie liniowa zależność

zużycia od temperatury. Widać również

pewną prawidłowość wgrupie E, chociaż

pojedyncze obserwacje występują wpew-

nym oddaleniu od obszaru zagęszczenia

pozostałych punktów.

Prognoza zużycia ikosztów

zakupu ciepła

Zarządcy nieruchomości dane finan-

sowe otrzymywane od przedsiębiorstwa

ciepłowniczego wykorzystują zazwyczaj

do bieżących rozliczeń budżetu ipodziału

Rys. 12

Zużycie ciepła wdwóch wielorodzinnych budynkach mieszkalnych, wgrupie taryfowej E (przygo-

towanie c.w.) wkolejnych miesiącach roku, wlatach 2019 – Q3’2024 (kropki – dane pomiarowe,

mediana, prostokąty – pierwszy itrzeci kwartyl, wąsy – zakres danych)

Fig. 12 Heat consumption in two multi-family residential buildings, in tariff group E (preparation of

domestic hot water) in the following months of the year, period 2019-Q3’2024 (dots – data,

median, rectangles – first and third quartiles, whiskers – data range)

Rys. 13

Zależność miesięcznego zużycia ciepła od średniej temperatury powietrza zewnętrznego wokresie

2019 – Q3’2024

Fig. 13 Dependence of monthly heat consumption on average outside air temperature in the period

2019 – Q3’2024

Rys. 11

Struktura składowych kosztów jednostkowych

zakupu ciepła sieciowego brutto w roku 2019

i2023 dla grupy taryfowej E – wpodziale na

koszty stałe izmienne

Fig. 11 The structure of the component unit costs

of purchasing gross district heating in 2019 and

2023 for tariff group E – broken down into fixed

and variable costs

www.informacjainstal.com.pl 2/2025

Ciepłownictwo

kosztów ogrzewania iprzygotowania c.w.

pomiędzy użytkowników/mieszkańców

lokali. Rzadko przeprowadzane są inne

analizy, atym bardziej planowanie przy-

szłych wydatków (poza prostym przenie-

sieniem wartości roku poprzedniego).

Dysponując bazą danych historycznych

można jednak przeprowadzać różne sy-

mulacje, ułatwiające gospodarkę finanso-

wą iplanowanie zobowiązań. Woparciu

odane dla poszczególnych grup budyn-

ków rozliczanych w oparciu o opisane

grupy taryfowe, wykonana została symu-

lacja kosztu zakupu ciepła dla całego

roku 2024 oraz dla roku 2025. Wynik

przedstawiono na rys.14 (wzestawieniu

zdanymi historycznymi).

Roczny koszt zakupu ciepła w2024 r.

(2024.sym.rT) wyznaczono w oparciu

o symulację przy następujących założe-

niach: (1) koszt zakupu ciepła brutto za

okres Q1-3 przyjęto woparciu oponie-

sione faktycznie koszty (na podstawie

faktycznego zużycia ifaktur); (2) dla paź-

dziernika, listopada igrudnia (Q4’2024)

zużycie ciepła zostało przyjęte jako war-

tość średnia dla tych miesięcy z okresu

2019-2023; (3) koszt zakupu ciepła

w Q4’2024 został obliczony w oparciu

o prognozowane miesięczne zużycia

oraz ceny i stawki obowiązujące od 1

lipca 2024 r.

Roczny koszt zakupu ciepła w2025 r.

(2025.T) wyznaczono woparciu osymu-

lację przy następujących założeniach: (1)

dla każdego miesiąca roku przyjęto zuży-

cie ciepła jako wartość średnią dla tego

miesiąca wokresie 2019 – Q1-3’2024;

(2) koszt zakupu wyznaczono woparciu

ozasymulowane zużycie ciepła, moc za-

mówioną oraz ceny istawki opłat wynika-

jące wprost z taryfy (bez rabatów i cen

maksymalnych wynikających ztarczy an-

tykryzysowej).

Tak obliczony koszt zakupu ciepła za

2024 r. jest dla każdej zgrup budynków

na poziomie wydatków poniesionych

w2023 r. W2025 r. należy spodziewać

się natomiast dalszego wzrostu kosztów

zakupu ciepła sieciowego.

Wprzypadku budynków rozliczanych

za zakup ciepła na przygotowanie c.w.

wg grupy taryfowej E najniższy roczny

koszt zakupu był w2022 r. iwyniósł 139,7

tys. zł. Wg scenariusza 2025.T roczny

koszt zakupu w 2025 r. może wynieść

318,8 tys. zł. Oznaczać to będzie wzrost

o128,2 % wokresie 3 lat.

Podsumowanie iwnioski

Prof. Werner wraporcie [22] zwrócił

uwagę na bardzo ograniczony dostęp

wkrajach UE do danych ocenach ciepła,

pomimo gromadzenia różnych statystyk,

w tym również dotyczących energii.

Woparciu oprzeprowadzone analizy, do

krajów owysokich cenach ciepła siecio-

wego zaliczył Danię, Słowację, Niemcy,

Norwegię iSzwecję. Do krajów oniskich

cenach ciepła sieciowego zaliczył Islan-

dię, Bułgarię, Szwajcarię, Węgry iPolskę.

Raport ten ma jednak już charakter wy-

łącznie historyczny, azestawienia iwnio-

ski dotyczą 2013 r. Od tego czasu krajo-

we rynki paliw ienergii uległy znaczącym

zmianom, szczególnie w ostatnich kilku

latach, wwyniku działań ograniczających

emisję CO

, kryzysu energetycznego

igwałtownego wzrostu cen paliw ienergii

elektrycznej. Autorzy [13] potwierdzają,

że ceny ciepła sieciowego w Polsce są

najniższe wśród krajów UE, zktórymi są-

siaduje (analizowali Polskę, Czechy, Sło-

wację, Litwę, Łotwę, Estonię i Niemcy).

Wskazali też, że polski rynek ciepła jest

jednym znajbardziej regulowanych, cho-

ciaż winnych krajach również występują

podobne rozwiązania prawne, chroniące

odbiorców w warunkach zmonopolizo-

wanego rynku sprzedaży. Ostrzegają

przed spodziewanym dalszym wzrostem

cen ciepła w krajach, w których węgiel

kamienny i gaz ziemny są kluczowymi

nośnikami energii wykorzystywanymi do

produkcji ciepła. Wynikać to będzie ze

wzrostu cen paliw kopalnych i europej-

skich uprawnień do emisji CO

. Zmniej-

szenie zależności cen ciepła od wahań na

rynkach węgla igazu ziemnego może być

osiągnięte wefekcie zwiększenia udziału

wmiksie energetycznym źródeł odnawial-

nych. Dekarbonizacja iochrona środowi-

ska stają się bardzo pilne do uwzględnie-

nia przez przedsiębiorstwa ciepłownicze,

ainwestycje wymagają jednak znacznych

funduszy, które są trudne do zapewnienia

(szczególnie gdy ceny ciepła w coraz

mniejszym stopniu pokrywają koszt eks-

ploatacji systemów ciepłowniczych ijed-

nostek wytwarzania ciepła) [13]. Proble-

mem jest słaba kondycja finansowa

przedsiębiorstw ideficyt środków na nie-

zbędne inwestycje. Taryfowy model

kształtowania cen ciepła w Polsce jest

oparty o parytet taniości dla odbiorcy

[16], alata 2021-2022 istotnie pogorszy-

ły kondycję ekonomiczną przedsiębiorstw

dostarczających ciepło systemowe.

Wzrost kosztów zakupu ciepła skłania do

zmniejszania jego zużycia. Wprzypadku

ciepła sieciowego należy również pamię-

tać, że zmniejszenie zużycia może wpły-

wać na wzrost cen jednostkowych czy

wzrost wkoszcie składników stałych (nie-

zależnych od zużycia) [20].

Od 2021 r. nastąpił na światowych

rynkach gwałtowny wzrost cen paliw

(gazu ziemnego [3] iwęgla energetycz-

nego – rys. 1 i2). Pomimo ustabilizowania

się rynku od 2023 r. iobniżki cen, nie na-

stąpił jednak ich powrót do poziomu

sprzed 2021 r. WPolsce, wcelu ochrony

gospodarstw domowych przed skutkami

podwyżek kosztów wytworzenia ciepła,

wprowadzone zostały przepisy ustana-

wiające szczególne rozwiązania wzakre-

sie wybranych źródeł ciepła, cen zakupu

paliw i energii elektrycznej, w związku

zwyjątkową sytuacją na rynku paliw. Tar-

cze antykryzysowe wpływają na cenę

zakupu ciepła przez chronionych jej prze-

pisami odbiorców końcowych, jak rów-

nież na strukturę kosztów. Zmienia się rela-

cja pomiędzy kosztami zależnymi od zu-

życia ciepła (nazywanymi zmiennymi)

Rys. 14

Dane historyczne (2019 – Q3’2024) iprognoza rocznego kosztu zakupu ciepła w2024 r. i2025 r.

Fig. 14 Historical data (2019 – Q3’2024) and the annual cost of heat purchase in 2024 and 2025

forecast

2/2025 www.informacjainstal.com.pl

oraz kosztami niezależnymi (stałymi). Brak

tarczy skutkowałby wyraźną podwyżką

kosztów ogrzewania iprzygotowania c.w.

dla użytkownika końcowego. Mając na

uwadze niepewność kształtowania się cen

paliw, brak stabilności sytuacji geopoli-

tycznej, trwające konflikty zbrojne, nie

tylko w Ukrainie, ale również na Bliskim

Wschodzie oraz tymczasowość przepi-

sów tarczy antykryzysowej, prognozowa-

nie kosztów na rok 2025 jest trudne

iobarczone ryzykiem pomyłki, ana kolej-

ne lata – jeszcze trudniejsze. Pewne jest

jedynie to, że udział kosztów ogrzewania

oraz zakupu paliw ienergii nie obniżą się.

Niezbędne jest, z punktu widzenia za-

rządców nieruchomości iwłaścicieli syste-

mów/instalacji zaopatrzenia w ciepło,

zapewnienie poprawy efektywności ener-

getycznej iograniczenia zbędnego zuży-

cia, szczególnie, że takie działania po-

przez ograniczenie potrzeb, mają bezpo-

średni wpływ na wydatki ibudżet gospo-

darstw domowych. Odpowiednia polity-

ka informacyjna może też pozwolić na

uświadomienie sytuacji i wyodrębnienie

zmniejszenia kosztów takich działań, po-

mimo obserwowania przez użytkowników

i właścicieli lokali wyłącznie coraz wyż-

szych rachunków za ciepło.

Duże znaczenie ma też proaktywna

rola zarządców współdzielniach iwspól-

notach mieszkaniowych oraz ich zarzą-

dów, tak aby podejmować decyzje oin-

westycjach, które dadzą efekt nawet

wdłuższym czasie. Do tego, uzyskiwane

oszczędności, wperspektywie utrzymują-

cego się wzrostu cen zakupu ciepła, mogą

jedynie zmienić trend wzrostu kosztów.

Dlatego też, zwracana powinna być uwa-

ga na konieczność coraz lepszego opo-

miarowanie systemu zaopatrzenia wcie-

pło wraz ze źródłem ciepła, gromadzenie

danych pomiarowych, analiz i wniosko-

wania o zużyciu ciepła. Poza monitoro-

waniem stanu bieżącego i poprawności

działania systemu, dane takie stanowią

podstawę do podejmowania przyszłych

działań iwyboru niezbędnych inwestycji,

atakże ich hierarchizacji. Brakuje też two-

rzenia standardowych (typowych) roz-

wiązań, baz wiedzy stanowiących nie

tylko pomoc dla zarządców, ale również

kreujących argumenty przekonujące

wspólnotę o celowości działania (pono-

szącą koszt inwestycji).

Jak pokazała to sytuacja lat

2021/2022, wprzypadku nagłych zmian,

szczególnie drastycznie zmieniających

warunki rynkowe, wybranie najlepszego

rozwiązania jest niemożliwe iwdużej mie-

rze decydować może przypadek. Doty-

czyć to może również inwestorów (dewe-

loperów) podejmujących decyzję owybo-

rze źródła ciepła dla nowo wznoszonych

obiektów. Planowanie wydatków związa-

nych z zaopatrzeniem w ciepło w spół-

dzielniach iwspólnotach mieszkaniowych

staje się coraz trudniejsze, a ponoszący

koszty ogrzewania właściciele iużytkow-

nicy lokali muszą się liczyć ze zmianami

cen istawek także wtrakcie roku.

LITERATURA

[1] Dudziński K., Nowa dyrektywa wzmacnia

możliwości oszczędnego gospodarowania

ciepłem w budynkach mieszkalnych, INSTAL

2/2019, s. 26-28.

[2] Dwojak A., Przed dekarbonizacją, INSTAL

11/2024, s. 13-19.

[3] Bartnicki G., Nowak, B., Zmienność kosztów

zakupu paliwa gazowego dla odbiorcy końco-

wego wokresie 2019-2024, INSTAL 11/2024,

s. 26-32.DOI 10.36119/15.2024.11.2

[4] Bartnicki G., Nowak B., Koniec sezonu grzew-

czego a efektywność energetyczna instalacji

odbioru ciepła, INSTAL 4/2020, s.2-11. DOI

10.36119/15.2020.4.1

[5] Boratyński J., Znaczenie gazu ziemnego jako

surowca energetycznego wPolsce iinnych kra-

jach UE – analiza porównawcza dla lat 1995–

2008, http://dx.doi.org/10.18778/1429-

3730.36.01 (dostęp 12.10.2024).

[6] Energetyka Cieplna wliczbach – 2022. Urząd

Regulacji Energetyki. Warszawa 2022.

https://www.ure.gov.pl/pl/cieplo/energety-

ka-cieplna-w-l/11407,2022.html (dostęp

17.11.2024).

[7] Grudziński Z., Ceny węgla energetycznego na

międzynarodowym rynku, Zeszyty Naukowe

Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi

i Energią Polskiej Akademii Nauk 1(110), s.

39-50.

[8] GUS, Gospodarka energetyczna igazownic-

two w2021 r., Raport GUS, 15.09.2022, stat.

gov.pl (dostęp 09.11.2024)

[9] GUS, Zużycie nośników energii w gospodar-

stwach domowych w 2021 r., 29.04.2024,

stat.gov.pl (dostęp 09.11.2024)

[10] Henahan R., Publishable report on District

heating cost modelling and advised billing

cases, RELaTED Project Report, 2021.

[11] Jaszewska M., Szaflik W., Zużycie ciepłej

izimnej wody wgospodarstwach domowych

wSzczecinie wlatach 2006 – 2019, INSTAL

4/2020, str. 22-25. DOI 10.36119/

15.2020.4.4

[12] Kadej H., Gaz w energetyce ma niezłe per-

spektywy. Ale jak długo?, https://wysokiena-

piecie.pl (dostęp 10.10.2024).

[13] Komorowska A., Surma T., Comparative analy-

sis of district heating markets: examining recent

prices, regulatory frameworks, and pricing

control mechanisms in Poland and selected

neighbouring countries, Polityka Energetyczna

27 (2024), s. 95-118.

[14] Magnussen S., Sigrid Friis Frederiksen S. F.,

Does gas have afuture for heating buildings ?

HotCool 2/2024, s. 9 – 11.

[15] Markwart A., Ciepłownictwo. Wykład, 1984

(rękopis).

[16] Niestępska M., Model kształtowania cen cie-

pła systemowego w Polsce w ocenie branży

iregulatora, INSTAL 4/2024, s. 11 – 17. DOI

10.36119/15.2024.4.1

[17] Nowak B., Bartnicki G., Gęstość ciepła jako

wskaźnik w planowaniu zaopatrzenia w cie-

pło, Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wenty-

lacja 6/2007.

[18] Persson U., Wiechers E., Moller B., Werner S.,

Heat Roadmap Europe: Heat distribution costs,

Energy 176 (2019), s. 604-622.

[19] Szaflik W., Zużycie wody wbudynkach miesz-

kalnych wielorodzinnych, INSTAL 10/2020, s.

18 – 21. DOI 10.36119/15.2020.10.2

[20] Trotta G., Hansen A. R., Sommer S., The price

elasticity of residential district heating demand:

New evidence from adynamic panel appro-

ach, Energy Economics 112 (2022).

[21] Ustawa zdnia 15 września 2022 r. oszczegól-

nych rozwiązaniach wzakresie niektórych źró-

deł ciepła wzwiązku zsytuacją na rynku paliw

(Dz. U. poz. 1967 ipóźniejsze zmiany ustawy)

[22] Werner S., European District Heating Price

Series, ENERGIFORSK, 2016.

[23] Żarski K., Symulacja stanów eksploatacyjnych

węzła cieplnego wbudynku oniskim zużyciu

energii do ogrzewania, INSTAL 9/2021, s. 12

– 16. DOI 10.36119/15.2021.9.1

Kwartalnik „Budownictwo i Prawo” ukazuje się piętnasty rok i ma już ustaloną grupę

odbiorców wśród: ﬁrm budowlanych, wydziałów budownictwa urzędów miejskich i sta-

rostw, biur projektowych, ﬁrm kosztorysowych i innych. Obecnie nakład czasopisma wy-

nosi ok. 2000 egz. (w zależności od uczestnictwa w targach lub sympozjach i konferen-

cjach, podczas których prowadzone są akcje promocyjne).

Współpracujemy z z ministerstwami odpowiedzialnymi za zagadnienia: budownictwa,

infrastruktury, ochrony środowiska, energetyki, Głównym Urzędem Nadzoru Budowlanego,

Urzędem Zamówień Publicznych, Instytutem Techniki Budowlanej, uczelniami oraz licznymi

stowarzyszeniami z sektora budownictwa.

Autorzy z tytułu publikacji w ”Budownictwo i Prawo” otrzymują 20 pkt w klasyﬁkacji MNiSzW.

Czasopismo jest wydawane przez Ośrodek lnformacji „Technika instalacyjna w budow-

nictwie” oraz Oﬁcynę Wydawniczą POLCEN i rozpowszechniane na terenie całego kraju

w prenumeracie oraz w sieci sprzedaży ww. wydawców.

Zamówienia na prenumeratę przyjmuje:

Ośrodek Informacji „Technika instalacyjna wbudownictwie”

02-647 Warszawa, ul. Marynarska 14

redakcja@informacjainstal.com.pl, wydawnictwo@informacjainstal.com.pl