11212/2025
www.
inf
o
rmacjain
s
tal
.
c
o
m
.
pl
O
dpad
y/W
a
st
e
Wyst
ęp
o
w
a
n
i
e
i
u
s
u
w
a
n
i
e
P
F
A
S
z
o
d
c
i
e
k
ó
w skł
ad
o
w
i
sk
o
wyc
h
O
cc
u
rr
e
n
c
e
a
n
d
r
em
ov
a
l
of
P
F
A
S
f
r
o
m
l
a
n
d
f
ill
l
ea
c
h
a
t
e
s
RA
F
A
Ł N
O
W
A
K
DO
I 10
.
36119/15
.
2025
.
12
.
20
W
o
s
tatnich latach r
o
ś
nie
z
aintere
s
ow
anie n
owo
p
o
ja
w
iając
y
mi
s
ię
z
aniec
z
y
s
z
c
z
eniami (
E
C
–
emerging c
o
ntami-
nant
s
),
k
t
ó
re
s
tan
ow
ią p
ow
a
ż
ne
z
agr
o
ż
enie dla
ś
r
o
d
ow
i
s
k
a i
z
dr
ow
ia lud
z
i
.
Do
tej grup
y
nale
ż
ą per
–
i p
o
liflu
o
r
o
al
k
i-
l
ow
e
z
w
ią
z
k
i
o
rganic
z
ne (P
F
A
S), będące antr
o
p
o
genic
z
n
y
mi
s
ub
s
tancjami
o
wy
jąt
kow
ej tr
w
ał
o
ś
ci chemic
z
nej,
o
dp
o
r-
n
o
ś
ci na degradację
o
ra
z
wy
s
ok
iej m
o
biln
o
ś
ci
w
ś
r
o
d
ow
i
s
k
u
.
Z
e
w
z
ględu na te
w
ła
ś
ci
wo
ś
ci P
F
A
S
ok
re
ś
lane
s
ą mia-
nem
„
w
iec
z
n
y
ch chemi
k
ali
ów”.
W prac
y
d
oko
nan
o
pr
z
eglądu literatur
y
o
dn
o
ś
nie
wy
s
tęp
ow
ania P
F
A
S
w
o
dcie
k
ach
s
k
ład
ow
i
s
kowy
ch
.
Pr
z
ed
s
ta
w
i
o
n
o
met
o
d
y
ich u
s
u
w
ania
o
ra
z
p
o
ddan
o
o
cenie
s
k
utec
z
n
o
ś
ć r
ó
ż
n
y
ch techn
o
l
o
gii
o
c
z
y
s
z
c
z
ania
o
dcie
ków.
Z
p
o
r
ów
nania
wy
ni
k
a,
ż
e
ko
n
w
encj
o
nalne met
o
d
y
o
c
z
y
s
z
c
z
ania
s
ą
w
du
ż
ej mier
z
e nie
s
k
u-
tec
z
ne
w
u
s
u
w
aniu P
F
A
S, pr
z
e
z
c
o
ko
niec
z
ne je
s
t
s
t
o
s
ow
anie d
o
dat
kowy
ch pr
o
ce
s
ów
jedn
o
s
t
kowy
ch i
z
integr
ow
a-
n
y
ch techn
o
l
o
gii unie
s
z
ko
dli
w
iania
o
dcie
ków.
Je
s
t t
o
k
luc
z
ow
e dla
o
granic
z
enia emi
s
ji P
F
A
S d
o
ś
r
o
d
ow
i
s
k
a i minimali-
z
acji ich
s
z
ko
dli
w
eg
o
o
dd
z
iał
yw
ania
.
Sł
ow
a
k
luc
z
ow
e
:
mi
k
r
o
z
aniec
z
y
s
z
c
z
enia, P
F
A
S,
o
dcie
k
i
s
k
ład
ow
i
s
kow
e,
s
k
ład
ow
i
s
k
a
o
dpad
ów
I
n recent
y
ear
s
, there ha
s
been gr
ow
ing intere
s
t in emerging c
o
ntaminant
s
(
E
C),
w
hich p
o
s
e a
s
eri
o
u
s
threat t
o
the
envir
o
nment and human health
.
A
m
o
ng the
s
e are per
–
and p
o
l
y
flu
o
r
o
al
ky
l
s
ub
s
tance
s
(P
F
A
S), anthr
o
p
o
genic
c
o
mp
o
und
s
characteri
z
ed b
y
e
x
cepti
o
nal chemical
s
tabilit
y
, re
s
i
s
tance t
o
degradati
o
n, and high envir
o
nmental
m
o
bilit
y.
D
ue t
o
the
s
e pr
o
pertie
s
, P
F
A
S are
o
ften referred t
o
a
s
“
f
o
rever chemical
s
”.
Thi
s
paper revie
w
s
the literature
o
n
the
o
ccurrence
o
f P
F
A
S in landfill leachate
.
M
eth
o
d
s
f
o
r their rem
o
val are pre
s
ented, and the effectivene
ss
o
f vari
o
u
s
leachate treatment techn
o
l
o
gie
s
i
s
evaluated
.
The c
o
mpari
s
o
n indicate
s
that c
o
nventi
o
nal treatment meth
o
d
s
are largel
y
ineffective in rem
o
ving P
F
A
S, ma
k
ing it nece
ss
ar
y
t
o
appl
y
additi
o
nal unit pr
o
ce
ss
e
s
and integrated treatment
techn
o
l
o
gie
s
.
Thi
s
i
s
crucial t
o
reducing P
F
A
S emi
ss
i
o
n
s
int
o
the envir
o
nment and minimi
z
ing their harmful impact
s
.
Ke
ywo
rd
s
:
micr
o
p
o
llutant
s
, P
F
A
S, landfill leachate,
w
a
s
te landfill
s
W
p
r
o
w
ad
z
e
n
i
e
S
z
er
ok
ie
wyko
r
z
y
s
t
yw
anie
z
w
ią
z
ków
per
–
i p
o
liflu
o
r
o
al
k
il
owy
ch (P
F
A
S)
w
pr
o
-
du
k
cji art
yk
uł
ów
ko
n
s
umenc
k
ich i pr
z
em
y
-
s
ł
owy
ch, pr
z
y
c
z
y
nił
o
s
ię d
o
w
z
r
o
s
tu
z
agr
o
-
ż
enia
z
aniec
z
y
s
z
c
z
enia
ś
r
o
d
ow
i
s
k
a t
y
mi
s
pec
y
fic
z
n
y
mi
s
ub
s
tancjami
.
P
o
d
w
z
ględem
chemic
z
n
y
m P
F
A
S t
o
s
y
ntet
y
c
z
ne
z
w
ią
z
k
i
al
k
il
ow
e per
–
(cał
kow
icie) i p
o
li
–
(c
z
ę
ś
ci
o
-
wo
) flu
o
r
ow
ane
.
I
ch chara
k
ter
y
s
t
y
c
z
ną ce-
chą bud
owy
je
s
t bard
z
o
m
o
cne
w
ią
z
anie
p
o
międ
z
y
at
o
mami flu
o
ru i
w
ęgla, c
o
s
pra-
w
ia,
ż
e
s
ą
wy
jąt
kowo
s
tabilne i
o
dp
o
rne na
r
o
z
k
ład
.
Tr
w
ał
o
ś
ć, m
o
biln
o
ś
ć
o
ra
z
z
d
o
ln
o
ś
ć
d
o
k
umul
ow
ania
s
ię
w
o
rgani
z
mach p
owo
-
duje,
ż
e
ok
re
ś
lane
s
ą ja
ko
„
w
iec
z
ne chemi-
k
alia
”
(f
o
rever chemical
s
)
[
4, 6
].
W
y
jąt
kow
e
w
ła
ś
ci
wo
ś
ci P
F
A
S (h
y
dr
o
f
o
-
b
owo
ś
ć,
o
le
o
f
o
b
owo
ś
ć,
o
dp
o
rn
o
ś
ć na
wy
-
s
ok
ą temperaturę i
ko
r
o
z
ję) pr
z
y
c
z
y
nił
y
s
ię
d
o
s
z
er
ok
ieg
o
wyko
r
z
y
s
tania ich
w
pr
o
du
k
-
cji p
ow
ł
ok
o
chr
o
nn
y
ch
[
18, 45
]:
–
z
abe
z
piec
z
ając
y
ch pr
z
ed
z
abrud
z
enia-
mi
–
impregnat
y
d
o
ubrań,
o
bu
w
ia, tapi-
cere
k
mebl
owy
ch i d
yw
an
ów
;
–
z
w
ię
k
s
z
ając
y
ch
o
dp
o
rn
o
ś
ć na
wy
s
ok
ie
temperatur
y
–
tefl
o
n
ow
e p
ow
ł
ok
i na-
c
z
y
ń
k
uchenn
y
ch;
–
o
granic
z
ając
y
ch d
z
iałanie agre
s
yw
n
y
ch
lub
ż
rąc
y
ch chemi
k
ali
ów.
P
o
nadt
o
P
F
A
S
wy
s
tępują
w
w
ielu inn
y
ch
pr
o
du
k
tach, ta
k
ich ja
k:
–
ga
ś
nice
–
o
dp
o
rn
o
ś
ć na
z
mian
y
tempe-
ratur
y
;
–
ś
r
o
d
k
i
s
marne
–
z
d
o
ln
o
ś
ć d
o
z
mniej
s
z
a-
nia tarcia;
–
ele
k
tr
o
nic
z
ne
o
b
wo
d
y
dru
kow
ane
–
o
chr
o
na pr
z
ed
w
ilg
o
cią,
k
ur
z
em i
ko
r
o
z
ją;
–
papier
ow
e
o
pa
kow
ania
ż
yw
n
o
ś
ci
–
z
a-
p
o
bieganie pr
z
eni
k
aniu tłu
s
z
c
z
ów
;
–
ko
s
met
yk
i i pr
o
du
k
t
y
d
o
pielęgnacji ciała
–
wo
d
oo
dp
o
rn
o
ś
ć, tr
w
ał
o
ś
ć i gład
ko
ś
ć;
–
u
s
z
c
z
el
k
i
o
ra
z
pr
z
e
wo
d
y
h
y
draulic
z
ne
–
wy
s
ok
a
o
dp
o
rn
o
ś
ć temperatur
ow
a
o
ra
z
chemic
z
na;
–
s
pr
z
ęt med
y
c
z
n
y
–
bi
oko
mpat
y
biln
o
ś
ć,
niepr
z
yw
ieranie pł
y
te
k
k
r
w
i
.
Z
w
ią
z
k
i P
F
A
S
s
ą
s
t
o
pni
owo
u
w
alniane
z
pr
o
du
k
t
ów
ko
n
s
umenc
k
ich d
o
ś
r
o
d
ow
i
s
k
a
pra
k
t
y
c
z
nie na
k
a
ż
d
y
m etapie ich c
yk
lu
ż
y
-
cia
:
o
d pr
o
du
k
cji, pr
z
e
z
u
ż
y
t
kow
anie, a
ż
p
o
ut
y
li
z
ację/
s
k
ład
ow
anie
.
Nie
s
tet
y
z
e
w
z
glę-
du na
s
wo
je
w
ła
ś
ci
wo
ś
ci i tr
w
ał
o
ś
ć
w
e
w
s
z
y
s
t
k
ich elementach
ś
r
o
d
ow
i
s
k
a P
F
A
S
s
ta-
n
ow
ią p
ow
a
ż
ne
z
agr
o
ż
enie dla
z
dr
ow
ia lu-
d
z
i
o
ra
z
e
ko
s
y
s
tem
ów
naturaln
y
ch i nale
ż
ą
d
o
grup
y
t
z
w.
n
owo
p
o
ja
w
iając
y
ch
s
ię
z
a-
niec
z
y
s
z
c
z
eń (
E
C-emerging c
o
ntaminant
s
;
C
E
C-c
o
ntaminant
s
o
f emerging c
o
ncern)
.
Lic
z
ne badania nau
kow
e p
o
t
w
ierd
z
ają
o
becn
o
ś
ć P
F
A
S
w
wo
dach p
ow
ier
z
chni
o
-
wy
ch, grunt
owy
ch, glebie,
o
s
adach den-
n
y
ch, p
ow
ietr
z
u
o
ra
z
w
o
rgani
z
mach
ż
y
-
wy
ch
[
3, 11, 20, 29, 30, 40, 46-48
].
Z
u
ż
y
te pr
o
du
k
t
y
z
a
w
ierające P
F
A
S
o
s
ta-
tec
z
nie trafiają na
s
k
ład
ow
i
s
k
a, gd
z
ie
w
wy
ni-
k
u per
ko
lacji
wó
d
o
pad
owy
ch pr
z
e
z
z
gr
o
-
mad
z
o
ne
o
dpad
y
d
o
ch
o
d
z
i d
o
p
ow
s
ta
w
ania
dr in
ż
.
R
afał N
ow
a
k
http
s
:
//
o
rcid
.o
rg/0000-0002-3543-7363; P
o
litechni
k
a C
z
ę
s
t
o
ch
ow
s
k
a, W
y
d
z
iał
I
nfra
s
tru
k
tur
y
i Śr
o
d
ow
i
s
k
a, Katedra Sieci
i
I
n
s
talacji Sanitarn
y
ch
.
A
dre
s
d
o
ko
re
s
p
o
ndencji/ C
o
rre
s
p
o
nding auth
o
r
:
rafal
.
n
ow
a
k@
pc
z
.
pl