O dpady/Waste

Gospodarka odpadami budowlanymi

irozbiórkowymi

Construction and demolition waste management

WIKTORIA EULALIA JASEK, DOMINIK JONATAN SZAFRANIAK, ŁUKASZ ZEMSKI,

ROMAN BEDNAREK, ANNA GŁOWACKA

DOI 10.36119/15.2025.4.6

Efektywne zarządzanie surowcami wtórnymi pochodzącymi zbudowy, remontu iprac wyburzeniowych pozwala

oszczędzić pieniądze iograniczyć destrukcję środowiska. Wartykule omówiono, ile odpadów budowlanych

wytwarza się wPolsce porównując do innych krajów zrzeszonych wUnii Europejskiej. Wskazano hierarchię postę-

powania zodpadami ipodano proporcje zagospodarowania uzyskiwanych zrozbiórek materiałów. Wartykule

poddano analizie odpady zrozbiórki obiektu sportowego określając, na podstawie danych zawartych wKartach

Przekazania Odpadów idostarczonych od firmy rozbiórkowej, jakich surowców iich proporcji wstosunku do siebie

można spodziewać się po rozbiórce konstrukcji opodobnej technologii wznoszenia iprzeznaczenia. Zebrane infor-

macje pozwoliły wskazać, że największa ilość wywożonych wtym przypadku odpadów to gleba iziemia, adalej

odpowiednio gruz betonowy, ceglany izmieszany, którego proporcje znacząco różnić się mogą wzależności od

rodzaju rozbieranej konstrukcji. Określono przewidywaną masę odpadów zpodziałem na poszczególne frakcje

odpadów dla obiektów oidentycznej technologii wznoszenia.

Słowa kluczowe: odpady budowlane irozbiórkowe (C&DW), budownictwo zrównoważone, sektor budowlany

aśrodowisko

Effective management of secondary raw materials from the construction, renovation and demolishing buildings site

saves money and reduces environmental destruction. The article discusses how much construction waste is generated

in Poland compared to other countries associated in the European Union. The waste hierarchy is indicated and the

proportions of materials obtained from demolition are given. In the article, an analysis was conducted on the waste

generated from the demolition of asports facility, determining the types of materials and their proportions based on

the data contained in the Waste Transfer Notes provided by the demolition company. The collected information

enabled the identification of predominant types of waste expected from the demolition of structures with similar

construction technologies and intended purposes. The findings indicated that the largest volume of waste removed in

this instance comprised soil and earth, followed by concrete rubble, brick debris, and mixed materials, the

proportions of which may vary significantly depending on the type of structure being demolished. The expected

weight of waste was determined, broken down into individual waste fractions for facilities with identical construction

technology.

Keywords: construction and demolition waste (C&DW), sustainable building, construction sector and environment

Wstęp

Gospodarka odpadami wbudownic-

twie jest coraz chętniej poruszanym

wświecie tematem. Sektor budowlany jest

największym motorem zużycia zasobów

iwytwarzania odpadów wEuropie. Unia

Europejska (UE) podejmuje wysiłki, aby

przejść od tradycyjnego liniowego systemu

zarządzania zasobami iodpadami wsek-

torze budowlanym do poziomu wysokiej

cyrkulacji. Woparciu oteorię gospodarki

oobiegu zamkniętym wdyrektywie ramo-

wej UE wsprawie odpadów wprowadzo-

no nowy paradygmat zwany hierarchią

odpadów (C&DW) wEuropie [1].

Odpady, w świetle ustawy o odpa-

dach [4], oznaczają każdą substancję lub

przedmiot, których posiadacz pozbywa

się, zamierza się pozbyć lub, do których

pozbycia jest zobowiązany. Odpadami

budowlanymi określa się wszelkie materia-

ły powstałe wwyniku prac budowlanych,

modernizacyjnych, remontowych oraz

rozbiórkowych. Są to między innymi: be-

ton, ceramika, drewno, tworzywa sztucz-

ne oraz metale, zktórych dwie pierwsze

stanowią największą grupę (rys. 1). Nie-

możliwe jest jednak, aby wskazane pro-

porcje były możliwe do zastosowania przy

mgr inż. Wiktoria Eulalia Jasek https://orcid.org/0009-0003-5462-0010, Dominik Jonatan Szafraniak, dr hab. inż. Anna Głowacka, prof. ZUT

https://orcid.org/0000-0002-4733-5970 ‒ Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny wSzczecinie, Wydział Budownictwa iInżynierii

Środowiska, Katedra Inżynierii Środowiska

Łukasz Zemski ‒ Recycling Group Sp. zo.o., Szczecin

dr inż. Roman Bednarek https://orcid.org/0000-0003-3607-8363 ‒ Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny wSzczecinie, Wydział

Budownictwa iInżynierii Środowiska, Katedra Geotechniki

4/2025 www.informacjainstal.com.pl

Księga4_25.indb 46Księga4_25.indb 46 15.04.2025 17:28:0015.04.2025 17:28:00

www.informacjainstal.com.pl

4/2025

Odpady

każdej budowli. Jest to związane zwielo-

ma czynnikami tj. technologia wznoszenia

konstrukcji, sposób wykorzystywania bu-

dynku, rodzaje zastosowanej instalacji

iwiele innych. Wskazane jest zbadanie jak

największej liczby różnorodnych budyn-

ków iokreślenie dla poszczególnych grup

odpowiednich proporcji ułatwiających

prognozowanie ilości odpadów przy przy-

szłych rozbiórkach.

Do odpadów budowlanych zaliczane

są również odpady zobiektów infrastruk-

tury drogowej iinnych. Wśród wszystkich

odpadów, stanowią one aż 32% masy

ogólnej odpadów [2, 3, 4]. Właściwe

zarządzanie nimi ma na celu nie tylko

zmniejszenie ilości materiałów trafiających

na składowiska, ale również maksymali-

zację odzysku surowców wtórnych, które

będzie można wykorzystać ponownie

wbudownictwie oraz ograniczenie emisji

substancji szkodliwych. Prowadzone do-

tąd analizy wykazały, że recykling odpa-

dów C&DW może być skuteczną opcją

łagodzenia ryzyka osuwisk; zmniejszyć

zużycie energii; zrównoważyć emisję ga-

zów cieplarnianych, zktórych około 39%

przypisuje się branży budowlanej; odzy-

skać materiały o wartości dodanej; two-

rzyć miejsca pracy; ichronić zasoby natu-

ralne Ziemi. Wyniki badań podkreślają

znaczenie recyklingu na miejscu i segre-

gacji uźródła również wcelu złagodzenia

ryzyka związanego zodpadami niebez-

piecznymi [3].

Najefektywniejszą metodą zbiórki jest

zbiórka wybiórcza „u źródła”, która

umożliwia ponowne wykorzystanie wyse-

lekcjonowanych materiałów wmiejscu ich

wytworzenia. Możliwa jest również selek-

cja w zakładach mechanicznego sorto-

wania oraz na składowiskach odpadów.

Selektywną zbiórkę odpadów bu-

dowlanych należy szczególnie rozważyć

wgłównych miejscach ich powstawania,

takich jak budowa, remont i rozbiórka.

Przy realizacji nowych obiektów budow-

lanych iremontów zaplanowanie zbiórki

odpadów nie stanowi większych trudno-

ści. Planując zagospodarowanie placu

budowy, należy przewidzieć miejsce na

składowisko odpadów, które będzie speł-

niało dwa podstawowe kryteria: będzie

usytuowane możliwie blisko miejsca wy-

tworzenia odpadu oraz umożliwi łatwy

odbiór odpadów przez instytucje ze-

wnętrzne.

Działania rozbiórkowe są bardziej

skomplikowane pod względem planowa-

nia selektywnej rozbiórki ze względu na

różnorodność odpadów. Zaleca się, aby

dla właściwej organizacji procesu prowa-

dzić prace rozbiórkowe wodwrotnej ko-

lejności do prac prowadzonych podczas

budowy obiektu. Pozwoli to zachować

jednorodność odpadów oraz zminimali-

zować powierzchnię ich składowania [3,

6, 8, 16].

Według informacji zawartych w Kra-

jowym Planie Gospodarki odpadami

„w latach 2014-2018 masa wytworzo-

nych odpadów z grupy 17 wahała się

w granicach 18,0-23,7 mln Mg, z wi-

doczną tendencją wzrostu i maksymalną

ilością odnotowaną wroku 2018”, nato-

miast masę odpadów niebezpiecznych

z grupy 17 oszacowano w zakresie od

356 do 745 tys. Mg. Prognoza zmian

wskazuje na zachowanie tendencji wzro-

stowej i dla utrzymującego się trendu

w2028 roku szacuje się masę odpadów

zgrupy 17 na około 31,0 mln Mg. Wpla-

nie dla zakresu gospodarki odpadami

budowlanymi przyjęto dwa główne cele:

„zwiększenie świadomości wśród inwe-

storów oraz podmiotów wytwarzających

odpady” oraz „utrzymanie występujące-

go trendu uzyskiwania poziomu przygoto-

wania do ponownego użycia, recyklingu

oraz innych form odzysku odpadów bu-

dowlanych irozbiórkowych na poziomie

minimum 70% wagowo” [7]. Jest to istotna

wskazówka, świadcząca otym, że temat

zagospodarowania odpadów jest niewy-

czerpany, a ilość dostępnych rozwiązań

niewystarczająca lub nieodpowiednia

ekonomicznie, aby mogła być powszech-

nie stosowana iaby wpływała na aktualne

prognozy.

Masa odpadów poddanych przetwa-

rzaniu według Eurostat wUnii Europejskiej

od 2014 roku do 2022 roku zachowuje

tendencję malejącą dla Polski od wartości

182 mln Mg do 139 mln Mg. Natomiast

dla wszystkich 27. obecnie zrzeszonych

krajów członkowskich wUE utrzymywała

się wzakresie od 1 994 mln Mg do 2 172

mln Mg. Przetworzone odpady wPolsce

w2022 roku stanowiły 7,0 % wszystkich

odpadów wytworzonych wUnii Europej-

skiej, klasyfikując ją na 8. miejscu (rys. 2).

Z wytworzonych w 2022 r. odpadów

odpady budowlane irozbiórkowe stano-

wiły 38,4 %, awPolsce 12,3 % [8]. Glo-

balny wskaźnik wytwarzania odpadów

stałych wzrósł zmniej niż 0,3 Mt dziennie

w 1900 r. do ponad 3,5 Mt dziennie

w 2010 r. i podwoi się w 2025 r. oraz

potroi do 2100 r. [1, 9].

Hierarchia postępowania zodpadami

jest głównym elementem zarządzania od-

padami i ochrony środowiska. Określa

priorytety w gospodarowaniu odpadami,

wskazując najbardziej pożądane działa-

nia, które minimalizują negatywny wpływ

na środowisko. Hierarchia ta zazwyczaj

obejmuje pięć głównych poziomów. Naj-

bardziej pożądanym postępowaniem

whierarchii jest zapobieganie powstawa-

niu odpadów. Następnie znajduje się po-

nowne użycie odpadów, dotyczy to wyko-

rzystania produktów lub ich elementów

ponownie, bez konieczności ich przetwa-

rzania. Recykling znajduje się w połowie

piramidy. Najmniej pożądaną praktyką

podczas gospodarowania odpadami jest

ich unieszkodliwienie. Hierarchia ta jest

promowana przez wiele organizacji ikra-

jów na całym świecie, ponieważ pomaga

wograniczaniu negatywnego wpływu od-

padów na środowisko oraz sprzyja bar-

dziej zrównoważonemu rozwojowi. Wdra-

żanie działań zgodnych z tą hierarchią

wymaga współpracy zarówno ze strony

producentów, konsumentów, jak irządów,

atakże odpowiedniego systemu prawnego

iinfrastruktury do zarządzania odpadami.

Minimalizacja powstawania odpadów

budowlanych jest kluczowym elementem

Rysunek 2.

Procentowy rozkład udziału państw Unii Euro-

pejskiej wprzetwarzaniu odpadów, %. Źródło:

Opracowanie własne na podstawie [8]

Figure 2. Percentage distribution of the share of

European Union countries in waste processing,

%. Source: Own study based on [8]

Rysunek 1.

Udział procentowy odpadów budowlanych, %.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie [5]

Figure 1. Percentage of construction waste, %.

Source: Own study based on [5]

Księga4_25.indb 47Księga4_25.indb 47 15.04.2025 17:28:0015.04.2025 17:28:00

4/2025 www.informacjainstal.com.pl

zrównoważonego budownictwa, który ma

na celu zmniejszenie negatywnego wpływu

na środowisko, obniżenie kosztów oraz

poprawę efektywności wykorzystania zaso-

bów. Praktyki bardziej doświadczonych

krajów, które są wiodące wdziedzinie go-

spodarki odpadami przedstawiają, że roz-

wój metod minimalizowania ich będzie się

odbywać nie tylko w sferze produkcyjnej,

ale również będzie zależeć od umiejętności

podejmowania spójnych oraz zgodnych

postaw producentów, handlowców jak

ikonsumentów. Ze strony producentów pro-

duktów budowlanych, tanie i psujące się

w krótkim czasie materiały powinny być

zastąpione przez trwałe materiały zmożli-

wością ewentualnej naprawy. W handlu

produktami budowlanymi ważne jest, aby

opakowania produktów były stosowane

tylko wtedy kiedy wystąpi konieczność ich

użycia, powinny być wykonane ztrwałych

materiałów, do których produkcji użyto jak

najmniejszej liczby różnych surowców oraz

opakowania powinny mieć możliwość

zwrotu. Wgestii konsumentów powinna się

znajdować świadomość dbania ośrodowi-

sko ipoddawania produktów oraz opako-

wań recyklingowi bądź odzyskowi.

W dziedzinie budownictwa minimali-

zacje odpadów można osiągnąć na po-

ziomie projektowania obiektów poprzez

dokładne oraz przemyślane planowanie.

Te praktyki mogą znacznie zmniejszyć

ilość odpadów. Architekci i inżynierowie

powinni brać pod uwagę standardowe

rozmiary materiałów, aby zminimalizować

odpady wynikające zcięć oraz poprawek

podczas budowy izmiany projektu. Rów-

nież przy planowaniu użycia surowców

powinno się brać pod uwagę materiały

budowlane, które nie mają negatywnego

wpływu na środowisko imogą być podda-

ne recyklingowi po rozbiórce obiektu oraz

trwałe materiały, co zmniejsza koniecz-

ność ich wymiany. Podczas prac budowla-

nych ważne jest zapewnienie dogodnego

miejsca na składowanie materiałów bu-

dowlanych, aby zmniejszyć wpływ od-

działywania środowiska i warunków at-

mosferycznych oraz chronić je przed

uszkodzeniami mechanicznymi [10].

Wcelu opracowania modelu gospo-

darki odpadami budowlanymi, przyszły

kierunek powinien być bardziej skoncen-

trowany na praktykach demontażu, postę-

powaniu zmateriałami niebezpiecznymi,

kontroli jakości przyjmowania odpadów

iprocesach odzysku materiałów, atakże

na mechanizmie zachęt wcelu promowa-

nia korzyści ekologicznych, ekonomicz-

nych i społecznych płynących z eksplo-

atacji wsektorach budowy irozbiórki [11,

12, 13, 14, 15]

Metodyka badań

Przedmiotem analizy jest określenie,

jakich surowców iich proporcji wstosunku

do siebie można spodziewać się po roz-

biórce konstrukcji o podobnej technologii

wznoszenia i przeznaczenia, co pozwoli

w przyszłości dokładniej przewidywać

proporcje uzyskanych z rozbiórki odpa-

dów. Ujęte wartykule obiekty podlegające

rozbiórce należą do kategorii XV – budyn-

ki sportu i rekreacji, jak: hale sportowe

iwidowiskowe, kryte baseny oraz katego-

rii XVII – budynki handlu, gastronomii

iusług, jak: sklepy, centra handlowe, domy

towarowe, hale targowe, restauracje,

bary, kasyna, dyskoteki, warsztaty rze-

mieślnicze, stacje obsługi pojazdów, myj-

nie samochodowe, garaże powyżej

dwóch stanowisk, budynki dworcowe izo-

stały wzniesione w drugiej połowie XX

wieku na terenie województwa zachod-

niopomorskiego. Do rozbieranych obiek-

tów kompleksu sportowego wlicza się halę

widowiskowo-sportową z trybunami, bu-

dynek basenu ztrybunami, pomieszczenia

klubowe, szatnie, toalety, punkt medyczny,

kiosk gastronomiczny, obiekty techniczne tj.

magazyn iśmietnik. Łączna kubatura roz-

bieranych konstrukcji to blisko 11.500 m

Budynki te w okresie przeznaczenia do

użytkowania wyposażone były winstala-

cje elektryczne, wodne, kanalizacyjne,

c.o., technologii basenowej oraz wentyla-

cji mechanicznej. Przed rozpoczęciem

prac rozbiórkowych, wtrakcie inwentary-

zacji stwierdzono, że w budynkach nie

znajdowały się już instalacje miedziane

oraz białego montażu. Prace polegające

na mechanicznej rozbiórce obiektu rozpo-

częły się w grudniu 2023 roku i zostały

zakończone wmaju 2024 roku. Uzyskany

gruz budowlany został zebrany, przesor-

towany iwywieziony zplacu budowy.

Informacje na temat konstrukcji budyn-

ku oraz szczegóły dotyczące przeprowa-

dzonych w tym obiekcie prac rozbiórko-

wych, pochodzą zwewnętrznej bazy da-

nych firmy rozbiórkowej isiedemdziesię-

ciu pięciu Kart Przekazania Odpadów

(KPO), wktórych rejestrowane są wszyst-

kie wywozy zpodziałem na poszczegól-

ne kody odpadów z terenu rozbiórki.

Odpady generowane na terenie obiektu

wynikały głównie z prowadzonych tam

prac rozbiórkowych oraz robót ziemnych.

Prace te obejmowały m.in. usuwanie ist-

niejących elementów konstrukcyjnych, in-

stalacji sanitarnych, elektrycznych i tele-

technicznych oraz przygotowanie gruntu

pod dalsze działania.

Podczas prowadzonych prac rozbiór-

kowych obiektu wygenerowano znaczne

ilości odpadów budowlanych, które zo-

stały sklasyfikowane wodpowiednie pod-

grupy. Wyróżniono trzy główne grupy

odpadów 17 01 – odpady pochodzące

z materiałów budowlanych, elementów

konstrukcyjnych oraz infrastruktury drogo-

wej, 17 05 – odpady w postaci gleby

i ziemi (włączając glebę i ziemię z tere-

nów zanieczyszczonych oraz urobek

zpogłębiania), oraz 17 09 – obejmującą

inne odpady związane zpracami budow-

lanymi, remontowymi oraz demontażowy-

mi.

Zebrane dane posortowano pod

względem dat wystawienia KPO. Zesta-

wienia zostały poddane analizie pod

względem masy odpadów z podziałem

na poszczególne kody grup odpadów.

Analiza

Z terenów podlegających rozbiórce

wygenerowano 1610,52 Mg odpadów

budowlanych, przypisanych do wyszcze-

gólnionych wcześniej grup. W obrębie

grup dokonano szczegółowego rozdziału

odpadów, wyróżniając kilka kluczowych

rodzajów. Odpady betonu oraz gruzu be-

tonowego zrozbiórek iremontów, ozna-

czone są kodem odpadu 17 01 01, gruz

ceglany okodzie 17 01 02 oraz zmiesza-

ne odpady z betonu, gruzu ceglanego,

odpadowych materiałów ceramicznych

ielementów wyposażenia oznaczany ko-

dem 17 01 07, zostały odseparowane

iuwzględnione wzestawieniu. Wpodgru-

pie odpadów oznaczonych kodem 17 05

znalazły się wyłącznie odpady sklasyfiko-

wane pod kodem 17 05 04, co obejmuje

głównie glebę, ziemię oraz kamienie,

które nie są objęte kategorią 17 05 03.

Z kolei w podgrupie odpadów określo-

nych jako „inne odpady z budowy, re-

montów idemontażu”, oznaczonej kodem

17 09, wyodrębniono tylko odpady oko-

dzie 17 09 04. Są to zmieszane odpady

powstające wwyniku prac budowlanych,

remontowych i demontażowych, które

nie zostały sklasyfikowane pod kodami

17 09 01, 17 09 02 i17 09 03. Odpady

te charakteryzują się różnorodnym skła-

dem inie spełniają kryteriów dla odpadów

bardziej specyficznych, jak te wymienione

winnych podgrupach. Wramach przepro-

wadzonej analizy uwzględniono masę po-

szczególnych podgrup odpadów wcałko-

witej masie odpadów oraz przedstawiono

procentowy udział poszczególnych grup

odpadów w całkowitej masie odpadów

wygenerowanych podczas prac rozbiór-

kowych ibudowlanych na rys. 3.

Największą masę odpadów zakwali-

fikowano do grupy oznaczonej kodem

Księga4_25.indb 48Księga4_25.indb 48 15.04.2025 17:28:0015.04.2025 17:28:00

www.informacjainstal.com.pl

4/2025

Odpady

17 01, obejmującej materiały budowlane

oraz elementy infrastruktury – 845 Mg

(rys. 3). Zawierają one różnorodne mate-

riały budowlane, które nie zostały wyod-

rębnione wtrakcie rozbiórki, często będąc

wynikiem bardziej złożonych prac roz-

biórkowych, gdzie trudno jest oddzielić

poszczególne frakcje materiałów. Wana-

lizowanej grupie dominującym typem od-

padu jest gruz betonowy, drugi co do

wielkości udział stanowi gruz ceglany,

anajmniejszy udział wtej grupie ma gruz

zmieszany (rys. 4). Zależność ta wynika

zmateriałów użytych do wznoszenia roz-

bieranych konstrukcji. Ściany nośne idzia-

łowe wznoszone były z cegły dziurawki

(odmiana cegły pełnej posiadającej

otwory), a pozostałe elementy konstruk-

cyjne żelbetowe.

Odpady należące do podgrupy oko-

dzie 17 05, miały nieco mniejszy, ale na-

dal znaczący udział wcałości, wynoszą-

cy 47%. Tego typu odpady powstają

głównie podczas robót ziemnych związa-

nych zprzygotowaniem terenu pod budo-

wę. Warto podkreślić, że gleba i ziemia

były kluczowymi odpadami wytworzony-

mi podczas rozbiórki, co miało bezpo-

średni związek zpracami na terenie robót,

w tym m.in. z usuwaniem warstw ziemi

zplacu budowy (rys. 3).

Najmniejszy procentowy udział

w analizowanej masie odpadów przy-

padł podgrupie zmieszanych odpadów

budowlanych okodzie 17 09, która sta-

nowiła zaledwie 1% całkowitej masy.

Oznacza to, że większość odpadów wy-

wożonych zterenu rozbiórki jednoznacz-

nie mogła być sklasyfikowana jako odpa-

dy kodu 17 01 lub 17 05 i może to

świadczyć o zaplanowanym i systema-

tycznym podejściu do zarządzania odpa-

dami, atakże ostarannym monitorowaniu

i kontroli wywozu odpadów na każdym

etapie robót (rys. 3).

Analiza całkowitej masy odpadów

(grupy ipodgrupy) wykazała, że najwięk-

szą część wywiezionych odpadów stano-

wił gruz betonowy (17 01 01) oraz gleba

iziemia (17 05 04) (rys. 5). Wyniki obser-

wacji są zgodne z obecnie znaną po-

wszechnie literaturą, która wskazuje od-

pady betonowe jako jedne znajobszer-

niejszych grup wśród odpadów rozbiór-

kowych [5].

Możliwość pobrania danych z KPO

dotyczących wywozów odpadów zterenu

rozbiórek pozwala na uzyskanie rzetelnych

informacji na temat ilości odpadów zakwa-

lifikowanych do poszczególnych grup od-

padów. Posiadając przy tym dane doty-

czące kubatury rozbieranych konstrukcji

można przyjąć założenie, że dla budynku

o identycznej technologii wznoszenia

iprzeznaczeniu na każdy 1 m

uzyskamy

0,139 Mg odpadów. Przewidywana masa

odpadów z podziałem na poszczególne

frakcje odpadów została przedstawiona

wtab. 1. Wyniki te uzyskano poprzez po-

dzielenie uzyskanych ilości odpadów (Mg)

przez kubaturę rozbieranej konstrukcji (m

Tabela 1. Przewidywana masa poszczególnych

frakcji budowlanych na 1 m

budowli, Mg

Table 1. Expected weight of individual building

fractions per 1 m

of buildings, Mg

Rodzaj odpadu Mg

gleba iziemia 0,065

gruz zmieszany 0,003

gruz ceglany 0,019

gruz betonowy 0,050

zmieszane odpady 0,001

Przedstawiona propozycja wyliczenia

przewidywanych proporcji nie jest najdo-

kładniejszą formą uzyskania wyniku. Istot-

ny wpływ na ilość odpadów poza samą

kubaturą ma charakter zabudowy we-

wnątrz budynku, tj. ściany działowe, licz-

ba kondygnacji, itp. Znajomość dokład-

nych wymiarów tych elementów umożliwi-

łaby dokładniejsze wyliczenie proporcji

pomiędzy objętością wyburzanych ele-

mentów ailością odpadów zpodziałem

na poszczególne frakcje. Wskazane pro-

porcje mogą być przydatne dla szybkiego

określenia przybliżonych wartości.

Wcelu osiągnięcia najbardziej miaro-

dajnych wartości wskazane jest przeanali-

zowanie danych zkolejnych co najmniej

dwóch obiektów poddanych rozbiórce

o podobnej technologii wznoszenia

iprzeznaczeniu, anastępnie porównanie

wyników ze sobą.

Podsumowanie

Gromadzenie danych dotyczących

wywozów odpadów zpodziałem na gru-

py oraz poddawanie ich analizie pod

wieloma kątami jest niezbędne do prze-

prowadzenia oceny efektywności gospo-

darki odpadami na placu budowy imoni-

torowania postępu prac rozbiórkowych,

ale pozwala również na efektywne plano-

wanie dalszych działań dotyczących za-

gospodarowania irecyklingu odpadów.

Korzystając zanalizy zawartej warty-

kule przed rozbiórką kolejnego obiektu

kategorii XV, wybudowanego w drugiej

połowie XX wieku można założyć, że

największą grupę odpadów rozbiórko-

wych będzie stanowić odpowiednio gruz

Rysunek 3.

Masa poszczególnych podgrup

odpadów budowlanych, Mg

Figure 3. Mass of individual

subgroups of construction

waste, Mg

Rysunek 4.

Udział procentowy poszczególnych frakcji

odpadów budowlanych zpodgrupy 17 01, %

Figure 4. Percentage share of individual fractions

of construction waste from subgroup 17 01, %

Rysunek 5.

Udział procentowy poszczególnych frakcji

odpadów budowlanych, %

Figure 5. Percentage share of individual frac-

tions of construction waste, %

Księga4_25.indb 49Księga4_25.indb 49 15.04.2025 17:28:0015.04.2025 17:28:00

betonowy, ceglany i zmieszany, a przy

tym wykorzystując rozbiórki mechaniczne

równie znaczącą grupą będzie gleba

iziemia. Dla wstępnego określenia przy-

bliżonych wartości mogą być przydatne

wskazane wtreści proporcje ilości odpa-

dów poszczególnych frakcji. Do osiągnię-

cia najbardziej miarodajnych wartości

niezbędne jest jednak prowadzenie kolej-

nych analiz.

Znając prognozowane proporcje uzy-

skanych z rozbiórki surowców wtórnych,

przy zastosowaniu odpowiedniej techno-

logii odzysku poprzez segregację, krusze-

nie izagospodarowanie spora część od-

padów w postaci kruszca mogłaby być

wykorzystana na placu budowy lub skie-

rowana do zakładów recyklingowych.

Przy obecnym wzrostowym trendzie pro-

dukcji odpadów budowlanych wydaje się

to dobrą praktyką, zgodną z hierarchią

postępowania odpadami i dążącą do

zwiększenia udziału Polski na arenie Unii

Europejskiej wprzetwarzaniu odpadów.

Odpowiednie zarządzanie odpadami

w miejscu ich powstawania, zwłaszcza

poprzez wykorzystanie ich w procesach

produkcyjnych na placu budowy może

zmniejszyć koszty ponoszone przez

przedsiębiorstwo budowlane na zakup

nowych surowców oraz zmniejszyć liczbę

przejazdów ciężkich pojazdów transpor-

towych, aco za tym idzie obniżyć emisję

spalin i hałasu oraz zmniejszyć zużycie

dróg i paliwa. Optymalizacja gospodarki

odpadami budowlanymi irozbiórkowymi

to wyzwanie, które wymaga komplekso-

wego podejścia oraz współpracy wielu

podmiotów. Wdrażanie nowoczesnych

technologii i praktyk recyklingowych

wbudownictwie, atakże odpowiedzialne

zarządzanie odpadami, może przyczynić

się do ochrony środowiska, jak irozwoju

branży budowlanej.

LITERATURA

[1] Chunbo Zhang a, Mingming Hu, Francesco Di

Maio, Benjamin Sprecher, Xining Yang, Arnold

Tukker, An overview of the waste hierarchy fra-

mework for analyzing the circularity in construc-

tion and demolition waste management in

Europe, Science of The Total Environment,

Volume 803, 2022, https://doi.org/

10.1016/j.scitotenv.2021.149892.

[2] Ahmad M., Wykorzystanie odpadów budow-

lanych wbudownictwie jako czynnik zrówno-

ważonego rozwoju, Studia komitetu prze-

strzennego zagospodarowania kraju, 2011,

s. 478-490.

[3] M. A. T. Alsheyab, Recycling of construction

and demolition waste and its impact on climate

change and sustainable development, Interna-

tional Journal of Environmental Science and

Technology 2022, 19:2129–2138 https://doi.

org/10.1007/s13762-021-03217-1.

[4] Ustawa zdnia 14 grudnia 2012 r. oodpadach

Dz. U. 2013 poz. 21

[5] Zarychta J., Kakali G., Zhou X., Green Integra-

ted Structural Elements for Retrofitting and New

Construction of Buildings, Nanotechnologies,

Advanced Materials, Biotechnology and

Advanced Manufacturing and Processing,

2016.

[6] Iżykowska-Kujawa M., Zagospodarowanie

odpadów budowlanych – technologie z któ-

rych korzystamy, Inżynieria Ekologiczna, Poli-

technika Wrocławska, 2013, s. 49-60.

[7] Uchwała nr 96 Rady Ministrów zdnia 12 czerw-

ca 2023 r. wsprawie Krajowego planu gospo-

darki odpadami 2028, M.P. 2023 poz. 702.

[8] Eurostat, Waste generation and treatment,

30.09.2024 r., https://ec.europa.eu/euro-

stat/cache/metadata/en/env_wasgt_esms.

htm.

[9] Michalski K., Sitko J., Wybrane problemy mini-

malizacji wytwarzania odpadów, Systems

Supporting Production Engineering, 2016, s.

80-89.

[10] Hoornweg, D., Bhada-Tata, P., 2012. What

a Waste: A Global Review of Solid Waste

Management. https://doi.org/10.1111/

febs.13058.

[11] Prieto-Sandoval, V.; Jaca García, C.; Ormaza-

bal Goenaga, M. Circular economy: An eco-

nomic and industrial model to achieve the

sustainability of society. In Proceedings of the

Proceedings of the 22nd Annual International

Sustainable Development Research Society

Conference. Rethinking Sustainability Models

and Practices: Challenges for the New and Old

World Contexts, Lissabon, Portugal, 13–15 July

2016; pp. 504–520.

[12] Wijkman, A.; Skånberg, K. The Circular Econo-

my and Benefits for Society; Club of Rome:

Winterthur, Switzerland, 2015.

[13] Seadon, J.K. Sustainable waste management

systems. J. Clean. Prod. 2010, 18, 1639–1651.

[14] M. A. T. Alsheyab, Recycling of construction

and demolition waste and its impact on climate

change and sustainable development, Interna-

tional Journal of Environmental Science and

Technology, 2022, 19:2129–2138 https://

doi.org/10.1007/s13762-021-03217-1.

[15] Callun Keith Purchase, Dhafer Manna Al

Zulayq, Bio Talakatoa O’Brien, Matthew

Joseph Kowalewski, Aydin Berenjian, Amir

Hossein Tarighaleslami and Mostafa Seifan,

Circular Economy of Construction and Demoli-

tion Waste: A Literature Review on Lessons,

Challenges, and Benefits, Materials 2022,

15(1), 76; https://doi.org/10.3390/

ma15010076.

[16] Jasek W., Głowacka A., Analiza gospodarki

odpadami budowlanymi, Instal, 7-8/2023,

s. 55-57 DOI: 10.36119/15.2023.7-8.9.

n

UE/ KE sfinansuje utworzenie sześciu fabryk AI,

jedna powstanie wPoznaniu

Komisja Europejska poinformowała 12.03.br. outworzeniu

sześciu kolejnych fabryk AI, zktórych jedna powstanie wPol-

sce. Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS)

otrzyma 50 mln euro (ok. 200 mln zł) wsparcia od KE na budo-

wę fabryki Piast AI. 340 mln zł zapewni polski rząd.

Chodzi o inicjatywę ogłoszoną przez Komisję Europejską we

wrześniu zeszłego roku, której celem jest utworzenie wEuropie sieci

wyspecjalizowanych ośrodków badawczo-rozwojowych. Wzałoże-

niu KE mają one pomóc uczynić zEuropy wiodącego gracza wdzie-

dzinie sztucznej inteligencji ipobudzić innowacyjność wcałej UE.

Jak podała Komisja na swojej stronie internetowej, fabryka Piast AI

wPoznaniu będzie dążyć do przyspieszenia wdrażania technologii AI

wsektorze akademickim iprzemysłowym, zwłaszcza wzakresie: nauk

o zdrowiu i nauk biologicznych, IT i cyberbezpieczeństwa (w tym

kwantowego), kosmosu irobotyki, zrównoważonego rozwoju (ener-

getyka, rolnictwo izmiany klimatu) oraz sektora publicznego.

W grudniu KE wybrała pierwsze siedem lokalizacji, a w środę

ogłosiła kolejne sześć. Jak podała, fabryki sztucznej inteligencji poza

Polską zostaną uruchomione wprzyszłym roku także wAustrii, Bułgarii,

Francji, Niemczech iSłowenii.

Sześć fabryk AI powstanie dzięki inwestycjom krajowym ieuropej-

skim wynoszącym łącznie około 485 mln euro. Fabryki zapewnią

uprzywilejowany dostęp start-upom zajmującym się sztuczną inteligen-

cją oraz małym iśrednim przedsiębiorstwom (MŚP), co będzie sprzy-

jać wzrostowi ibardziej efektywnej ekspansji.

Polskie Ministerstwo Cyfryzacji podało, że projekt realizowany

przez PCSS otrzyma 50 mln euro (200 mln zł) od KE, co zwiększy

dotychczasową pulę wwysokości 340 mln zł, zapewnionych przez

polski rząd na rozwój Fabryk AI.

Resort poinformował też, że Akademickie Centrum Komputerowe

Cyfronet AGH zKrakowa, „korzystając zdoświadczeń Poznania oraz

wsparcia specjalistów Instytutu IDEAS”, przystąpi do konkursu na po-

czątku maja, aby ubiegać się okolejne środki na rozwój infrastruktury

AI wPolsce.

Inicjatywa KE – funkcjonująca pod nazwą Wspólne Przedsięwzię-

cie w dziedzinie Europejskich Obliczeń Wielkiej Skali (EuroHPC) –

skupia 17 państw członkowskich idwa państwa stowarzyszone.

„Infrastruktura iusługi świadczone przez fabryki AI są niezbędne

do wykorzystania pełnego potencjału tego sektora wEuropie” – po-

dała KE wkomunikacie. „Dzięki wsparciu światowej klasy sieci super-

komputerów UE fabryki te będą łączyć wsobie najważniejsze elemen-

ty innowacji w dziedzinie sztucznej inteligencji: moc obliczeniową,

dane italenty. Umożliwi to firmom działającym wobszarze sztucznej

inteligencji, zwłaszcza MŚP istart-upom, atakże badaczom, udosko-

nalenie szkoleń irozwoju modeli sztucznej inteligencji na dużą skalę,

które będą godne zaufania ietyczne” – podkreśliła.

ZBrukseli Magdalena Cedro (PAP)

Źródło: Serwis Nauka wPolsce – naukawpolsce.pl.

Księga4_25.indb 50Księga4_25.indb 50 15.04.2025 17:28:0015.04.2025 17:28:00