Wpływ efektywnych mikroorganizmów, wermikultury i roślinności na remediację gleb nawożonych nawozami naturalnymi i organicznymi
DOI:
https://doi.org/10.17512/INSTAL.2026.10.06Słowa kluczowe:
bioaugmentacja, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, zanieczyszczenia organiczneAbstrakt
Celem pracy była ocena wpływu Efektywnych Mikroorganizmów (EM), wermikultury, roślinności oraz wybranych kombinacji tych metod na zmiany stężenia sumy 16 wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (Σ16WWA) w glebie z dodatkiem kompostu, pofermentu, gnojowicy oraz osadów ściekowych. Doświadczenie wazonowe obejmowało 24 warianty, w których zastosowano kompost, poferment, gnojowicę lub osad ściekowy oraz różne warianty biologicznego wspomagania remediacji. Stężenia 16 WWA oznaczono metodą GC-MS zgodnie z PN-ISO 18287:2008. Uzyskane wyniki wskazują, że zastosowanie biologicznych metod wspomagania było związane ze zmniejszeniem stężenia Σ16WWA w porównaniu z wariantami niewspomaganymi. Największą redukcję stężenia Σ16WWA zaobserwowano w glebie z dodatkiem osadu ściekowego w wariancie łączącym EM z roślinnością. Wyniki wskazują na potencjał zintegrowanych metod biologicznych w remediacji gleb obciążonych WWA, przy czym ocena skuteczności poszczególnych wariantów powinna uwzględniać zróżnicowanie właściwości zastosowanych materiałów organicznych.
Pobrania
Bibliografia
[1] Tagliabue, F., Marini, E., De Bernardi, A., Vischetti, C., & Casucci, C. (2023). A systematic review on earthworms in soil bioremediation. Applied Sciences, 13(18), 10239. https://doi.org/10.3390/app131810239
[2] Kacprzak, M., & Fijałkowski, K. (red.). (2020). Fitoremediacja. PWN.
[3] Saxena, G., Purchase, D., Mulla, S. I., Saratale, G. D., & Bharagava, R. N. (2020). Phytoremediation of heavy metal-contaminated sites: Eco-environmental concerns, field studies, sustainability issues, and future prospects. Reviews of Environmental Contamination and Toxicology, 249, 71–131.
[4] Li, S., Ondon, B. S., Ho, S.-H., & Li, F. (2023). Emerging soil contamination of antibiotics resistance bacteria (ARB) carrying genes (ARGs): New challenges for soil remediation and conservation. Environmental Research, 219, 115132. https://doi.org/10.1016/j.envres.2022.115132
[5] Zhao, Y., Wu, Y., Qi, Y., Li, J., Huang, X., Hou, Y., Hao, H., & Zhu, S. (2025). Characteristics, sources, and risk assessment of polycyclic aromatic hydrocarbons in soils and sediments in the Yellow River Delta, China. Land, 14(8), 1608. https://doi.org/10.3390/land14081608
[6] Jia, X., Yang, D., Li, Y., Zhu, X., Zhang, L., & Wang, J. (2023). Application of the PDMS passive sampling method to assess bioavailability and health risks associated with PAH-contaminated soil. Sustainability, 15(11), 9027. https://doi.org/10.3390/su15119027
[7] Rayu, S., Karpouzas, D. G., & Singh, B. K. (2012). Emerging technologies in bioremediation: Constraints and opportunities. Biodegradation, 23, 917–926. https://doi.org/10.1007/s10532012-9576-3
[8] Wydro, U., Łapiński, D., Ofman, P., & Struk-Sokołowska, J. (2015). Wspomaganie procesów bioremediacji gleb zanieczyszczonych. Interdyscyplinarne zagadnienia w inżynierii i ochronie środowiska, 5, 503–515. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej.
[9] Kokot, P., & Kamizela, T. (2018). Testing of biopreparations for bioremediation of soils contaminated with petroleum substances. Inżynieria i Ochrona Środowiska, 21(4), 407–418. https://doi.org/10.17512/ios.2018.4.7
[10] Mishra, B., & Chandra, M. (2022). Evaluation of phytoremediation potential of aromatic plants: A systematic review. Journal of Applied Research on Medicinal and Aromatic Plants, 31, 100405. https://doi.org/10.1016/j.jarmap.2022.100405
[11] Kłosińska, T. (2021). Wykorzystanie roślin drzewiastych w remediacji terenów zurbanizowanych. Sylwan, 165(10), 725–737. https://doi.org/10.26202/sylwan.2021058
[12] Hidalgo, D., Corona, F., & Martín-Marroquín, J. M. (2022). Manure biostabilization by effective microorganisms as a way to improve its agronomic value. Biomass Conversion and Biorefinery, 12(10), 4649–4664. https://doi.org/10.1007/s13399-022-02428-x
[13] Joshi, H., Somdutt, Choudhary, P., & Mundra, S. L. (2019). Role of effective microorganisms (EM) in sustainable agriculture. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 8(3), 172–181. https://doi.org/10.20546/ijcmas.2019.803.024
[14] Thakur, S. S., Lone, A. R., Singh, K., Bhattacharyya, S. S., Ratnasari, A., Yadav, A. N., Jain, S. K., & Yadav, S. (2023). Polycyclic aromatic hydrocarbon (PAH)-contaminated soil decontamination through vermiremediation. Water, Air, & Soil Pollution, 234, 247. https://doi.org/10.1007/s11270-023-06253-4
[15] Lirikum, Kakati, L. N., Thyug, L., & Mozhui, L. (2022). Vermicomposting: An eco-friendly approach for waste management and nutrient enhancement. Tropical Ecology, 63(3), 325–337. https://doi.org/10.1007/s42965-021-00212-y
[16] Castillo-González, E., De Medina-Salas, L., Giraldi-Díaz, M. R., & Sánchez-Noguez, C. (2021). Vermicomposting: A valorization alternative for corn cob waste. Applied Sciences, 11(12), 5692. https://doi.org/10.3390/app11125692
[17] Minister Środowiska. (2010). Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz.U. 2010 nr 137 poz. 924).
[18] Myczko, A., Sawiński, R., Wrzesińska-Jędrusiak, E., Aleszczyk, Ł., & Łaska-Zieja, B. (2019). Prosumenckie instalacje biogazowe do sanitacji gnojowicy oraz pozostałości poprodukcyjnych z przetwórstwa rolniczego. Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie, 19(1), 19–36.
[19] Jadczyszyn, T., Kowalczyk, J., & Lipiński, W. (2008). Zalecenia nawozowe dla roślin uprawy polowej i trwałych użytków zielonych. Instrukcja upowszechnieniowa, 151, 1–23. Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach.
[20] Kwiecińska, A. (2013). Ekologiczne zagospodarowanie gnojowicy z wykorzystaniem technik membranowych. Politechnika Śląska, Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki, Zakład Chemii Środowiska i Procesów Membranowych.
[21] Stuczyński, M., & Stuczyńska, J. (1999). Dactylis glomerata L. subsp. aschersoniana Graebn. Thell. jako komponent mieszanek z lucerną. Łąkarstwo w Polsce, 2, 155–162.
[22] Pączka, G., Garczyńska, M., Mazur-Pączka, A., Podolak, A., Szura, R., Skoczko, I., & Kostecka, J. (2018). Vermicomposting of sugar beet pulps using Eisenia fetida (Sav.) earthworms. Rocznik Ochrona Środowiska, 20, 588–601.
[23] Kacprzak, M. (2007). Wspomaganie procesów remediacji gleb zdegradowanych (Monografia nr 128). Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej.
[24] Kuppusamy, S., Thavamani, P., Venkateswarlu, K., Lee, Y. B., Naidu, R., & Megharaj, M. (2017). Remediation approaches for polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) contaminated soils: Technological constraints, emerging trends and future directions. Chemosphere, 168, 944–968. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2016.10.115
[25] Zhan, X., Zhu, L., & Lin, X. (2010). Uptake and translocation of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) by ryegrass (Lolium perenne L.) and clover (Trifolium repens L.) from contaminated soils. Environmental Science and Pollution Research, 17(5), 1057–1065.
[26] Tejeda-Agredano, M. C., Gallego, S., Vila, J., Grifoll, M., Ortega-Calvo, J. J., & Cantos, M. (2013). Influence of the sunflower rhizosphere on the biodegradation of PAHs in soil. Soil Biology and Biochemistry, 57, 830–840. https://doi.org/10.1016/j.soilbio.2012.08.008
[27] Sarma, H., Nava, A. R., & Prasad, M. N. V. (2019). Mechanistic understanding and future prospect of microbe-enhanced phytoremediation of polycyclic aromatic hydrocarbons in soil. Environmental echnology & Innovation, 13, 318330. https://doi.org/10.1016/j.eti.2018.12.004
[28] Rath, K. M., Maheshwari, A., Bengtson, P., & Rousk, J. (2016). Comparative toxicities of salts on microbial processes in soil. Applied and Environmental Microbiology, 82(7), 2012–2020. https://doi.org/10.1128/AEM.04052-15
[29] Piotrowska, A., & Boruszko, D. (2025). Soil micropollutants after using methods supporting the bioremediation process. Desalination and Water Treatment, 321, 100963. https://doi.org/10.1016/j.dwt.2024.100963
[30] Ali, H. A., & Farhan, M. B. (2025). Bioremediation techniques for water and soil pollution. Natural and Engineering Sciences, 10(1), 89–109. https://doi.org/10.28978/nesciences.1633049
[31] Amir, S., Hafidi, M., Merlina, G., Hamdi, H., & Revel, J. C. (2005). Fate of polycyclic aromatic hydrocarbons during composting of lagooning sewage sludge. Chemosphere, 58(4), 449–458. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2004.09.039
[32] Maliszewska-Kordybach, B. (1999). Sources, concentrations, fate and effects of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in the environment. Part A: PAHs in air. Polish Journal of Environmental Studies, 8, 131–136.
[33] Wu, L., Weston, L. A., Zhu, S., & Zhou, X. (2023). Editorial: Rhizosphere interactions: Root exudates and the rhizosphere microbiome. Frontiers in Plant Science, 14, 1281010. https://doi.org/10.3389/fpls.2023.1281010
[34] Möller, K., & Müller, T. (2012). Effects of anaerobic digestion on digestate nutrient availability and crop growth: A review. Engineering in Life Sciences, 12(3), 242–257. https://doi.org/10.1002/elsc.201100085
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Kuczabska, Dariusz Boruszko (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication, with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License, which permits others to share the work with appropriate acknowledgment of the authorship and initial publication in this journal.
