Komunalne osady ściekowe – analiza stanu prawnego i perspektywy zagospodarowania
DOI:
https://doi.org/10.17512/instal.2026.04.02Słowa kluczowe:
komunalne osady ściekowe, gospodarka odpadami, uwarunkowania prawneAbstrakt
W artykule przedstawiono przekrojową analizę prawnych i technologicznych uwarunkowań gospodarowania komunalnymi osadami ściekowymi w Polsce. Omówiono status osadów w świetle ustawy o odpadach (kod 19 08 05), zasady ich kwalifikacji oraz ograniczenia wynikające z zakazu składowania frakcji wysokokalorycznej. Przedstawiono możliwości odzysku energii na drodze fermentacji metanowej i termicznego przekształcania, a także uwarunkowania przyrodniczego wykorzystania osadów. Szczególną uwagę poświęcono zmianom regulacyjnym dotyczącym procesu R10, które od 15 stycznia 2026 r. zaostrzają wymagania w zakresie stabilizacji, higienizacji i monitoringu. Wskazano także procesy recyklingu organicznego (R3) oraz ścieżki utraty statusu odpadu jako kierunki ograniczające ryzyko prawne i operacyjne wytwórców.
Pobrania
Bibliografia
[1] Olasupo, A., Ishola, B., Ajiboye, T. O., Esan, A. O., Idris, M. O., Lawal, B., & Suah, F. B. M. (2026). Sewage sludge: A source of renewable energy and resources for circular bioeconomy. Chemical Engineering Journal: Green and Sustainable, 1, 100015. https://doi.org/10.1016/j.cejgas.2025.100015
[2]. Wei, Z., Qin, Y., Li, X., & Gao, P. (2024). Resource recovery of high value-added products from wastewater: Current status and prospects. Bioresource Technology, 398, 130521. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2024.130521
[3]. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. (2024, December 30). Wzór sprawozdania z realizacji KPOŚK w 2024 r. wraz z VII aktualizacją [Ankieta/sprawozdanie]. https://wodypolskie.bip.gov.pl/kzgw/wzor-sprawozdania-z-realizacji-kposk-w-2024-rwraz-z-vii-aktualizacja.html
[4] Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Dz.U. 2013 poz. 21 (Pol.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000021
[5] Górski, M. (2021). Prawo ochrony środowiska (Vol. 4). Wolters Kluwer.
[6] Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, Dz.U. 2001 nr 62 poz. 627 (Pol.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20010620627
[7] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 (Pol.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19970780483
[8] Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów, Dz.U. 2020 poz. 10 (Pol.). https://dziennikustaw.gov.pl/du/2020/10
[9] Wang, L., Chang, Y., & Li, A. (2019). Hydrothermal carbonization for energy-efficient processing of sewage sludge: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 108, 423–440. https://doi.org/10.1016/j.rser.2019.04.011
[10] Minister Infrastruktury. (2023, March 17). Obwieszczenie Ministra Infrastruktury w sprawie ogłoszenia aktualizacji krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych (M.P. 2023 poz. 503). Monitor Polski. https://monitorpolski.gov.pl/MP/2023/503
[11] Sobolewski, A., Iluk, T., & Billig, T. (2024). Termiczne przekształcanie komunalnych osadów ściekowych. Czy to się opłaca? Nowa Energia, 5–6(96), 78–81. https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech38ccce65-8963-4f13-9aba-c95062cd9b70
[12] Kamizela, T. (2025). Struktura zagospodarowania komunalnych osadów ściekowych w Polsce. INSTAL, 6, 40-45. https://doi.org/10.36119/15.2025.6.5
[13] Bień, J., & Bień, B. (2024). Energy recovery from municipal sewage sludge: Combustion kinetics in a varied oxygen–carbon dioxide atmosphere. Energies, 17(21), 5382. https://doi.org/10.3390/en17215382
[14] Neczaj, E., Grosser, A., Grobelak, A., Celary, P., & Singh, B. R. (2021). Conversion of sewage sludge and other biodegradable waste into high-value soil amendment within a circular bioeconomy perspective. Energies, 14(21), 6953. https://doi.org/10.3390/en14216953
[15] Pietrzak, Z., Karbowy, B., & Żarczyński, A. (2022). Metody unieszkodliwiania i zagospodarowania osadów ściekowych stosowane w Polsce. Eliksir, (11), 19–25. https://chemia.p.lodz.pl/sites/chemia/files/2023-04/Eliksir_nr11.pdf
[16] Rogoziński, S., & Mrowiec, B. (2025). Funkcjonowanie oczyszczalni ścieków komunalnych w aspekcie nowej unijnej dyrektywy ściekowej. Cz. 2: Przeróbka osadów ściekowych. Polish Journal of Materials and Environmental Engineering, 10, 18–32. https://doi.org/10.53052/pjmee.2025.10.03
[17] Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 16 lipca 2015 r. w sprawie dopuszczania odpadów do składowania na składowiskach, Dz.U. 2015 poz. 1277 (Pol.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20150001277
[18] Poproch, d., cimochowicz-rybicka, M., Górka, J., & Łuszczek, B. (2022). Gospodarka osadami ściekowymi w miejskiej oczyszczalni ścieków. Instal, (10), 47–50. https://doi.org/10.36119/15.2022.10.6
[19] Krupa, K. (2016). Wybrane aspekty techniczno--ekonomiczne produkcji i wykorzystania biogazu na cele energetyczne: Studium przypadku oczyszczalni Ścieków Tychy-urbanowice. Instal, (2), 22–25.min-pan.krakow.pl/wp-content/uploads/sites/4/2020/04/GoZ-ca%c5%82osc.pdf
[20] Wojtasik, M. (2024). Zagospodarowanie osadów ściekowych. nafta-Gaz, 80(10), 646652. https://doi.org/10.18668/nG.2024.10.06
[21] Ministerstwo Środowiska. (2018, november 18). Strategia postępowania z komunalnymi osadami ściekowymi na lata 2019–2022. https://www.gov.pl/attachment/2846e2b3--68c7-46eb-b36e-7643e81efd9a
[22] Kulczycka, J. (ed.). (2019). Gospodarka o obiegu zamkniętym w polityce i badaniach naukowych. Wydawnictwo Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN
[23] Pająk, T. (2008). Współspalanie komunalnych osadów ściekowych, jako źródło energii odnawialnej. Instal, (12), 36–40.
[24] Jaworski, T., & Wajda, a. (2022). Wykorzystanie paliw z odpadów, biomasy oraz osadów ściekowych w ciepłownictwie. nowa energia, (4), 42–51.
[25] Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 31 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie komunalnych osadów ściekowych, dz.u. 2022 poz. 89 (Pol.). https://dziennikustaw.gov.pl/du/2022/89
[26] rada Ministrów. (2023, June 12). uchwała nr 96 Rady Ministrów w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2028 (M.P. 2023 poz. 702). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/docdetails.xsp?id=WMP20230000702
[27] Bujny, J. (2023). utrata statusu odpadów. Kierunek Wod-Kan, (3), 78. https://www.kierunekwodkan.pl/magazyn,wodkan-magazyn-32023.html
Pobrania
Opublikowane
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Turlej (Autor)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
